Reality showlarda yeni dönem: Bireyin onuru ekonomik kazanca feda edilmemeli

RTÜK ve KVKK, canlı yayımlanan "reality showlar" için yeni bir karara vararak yayıncılar için kişisel veri işleme rehberi oluşturdu.Ailevi krizlerin, sağlık sorunlarının ya da hukuki bir uyuşmazlığın sabah saatlerinde milyonlarca insanın canlı olarak izlediği televizyon programlarına taşınabildiğini hatırlatan RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, mahrem ile kamusal sınırının giderek belirsizleştiğinin belirterek, kişisel verilerin de ifşa edilebildiğine dikkati çekti.Anayasa'nın özel hayatın gizliliğini ve basın özgürlüğünü güvence altına aldığını belirten Daniş,  "RTÜK olarak temel görevimiz, bu hassas dengeyi kamu yararı, gerçeklik, güncellik ve ölçülülük ilkeleri çerçevesinde gözetmektir." dedi.Yargısız ifşa ve psikolojik şiddetDaniş, çocuklar, gençler ve zihinsel engelli bireylerin canlı yayınlara çıkarılması ile cinsel suçları ve kadına yönelik şiddeti normalleştiren içeriklerin, soruşturması süren olayların yargısız ifşa temelinde ifşa edilmesinin ve bireylerin psikolojik şiddete maruz bırakılmasının kabul edilemeyeceğini, bu ilkelerin yayıncılıktan önce bir insanlık görevi olduğunu vurguladı.Rehberin amacı yasaklamak değil, yol göstermekDaniş, hazırlanan rehberin, RTÜK ile KVKK arasındaki kurumsal işbirliğinin somut bir sonucu olduğunu belirterek, "reality show" niteliğindeki gündüz kuşağı programlarının ortak bir düzenleyici alanda bulunduğunu söyledi.Bu nedenle rehberin, iki kurumun, iki ayrı kanunun ve iki ayrı denetim mantığının uyum içinde okunmasını sağlayacak ortak bir referans çerçevesi sunduğunu dile getiren Daniş, şunları kaydetti:"Bu rehberin temel hedefi yasaklamak değil, yol göstermektir.

Veri sorumlusu sıfatını taşıyan yayıncı ve yapımcılarımıza, aydınlatma yükümlülüklerini, açık rıza süreçlerini, özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesindeki sıkı koşulları, veri güvenliği önlemlerini, yurt içi ve yurt dışı aktarımlarını ve unutulma hakkını nasıl uygulayacaklarını somut örneklerle göstermektir.

Bu yönüyle rehber, sektörün cezai yaptırımlarla karşılaşmasını engelleyici bir hukuki harita sunmakta, aynı zamanda vatandaşımızın anayasal haklarını güvence altına almaktadır."Programa çıkmaya razı olmanın bedeli tüm verinin işlenmesiDaniş, kişisel verilerin işlenmesinin, yalnızca açık rıza ile değil, kanunda belirtilen meşru hukuki sebeplere dayanması gerektiğini anlatarak, "Vatandaşın programa çıkmaya razı olması, otomatik olarak tüm verisinin işlenmesine ve aktarılmasına rıza verdiği anlamı taşımamaktadır." ifadesini kullandı.Daniş, çocuklar, gençler, zihinsel engelliler ve hukuken savunmasız kişilerin verilerinin işlenmesinde en yüksek koruma standartlarının uygulanması gerektiğini vurguladı.

Basın özgürlüğünün, üçüncü kişilere ait verilerin ifşasına gerekçe olamayacağını belirtti.İnternet arşivlerinde uzun süre kalan içeriklerin unutulma hakkını ihlal etmemesi için teknik ve idari önlemler alınması gerektiğini, kriz anlarının kalıcı dijital izlere dönüşmemesi gerektiğini ifade etti.

Ayrıca programlardaki aydınlatma metinlerinin anlaşılır ve erişilebilir olması, yüzeysel veya karmaşık bilgilendirmelerin yeterli sayılmayacağına dikkat çekti.Bireyin onur ve mahremiyeti ekonomik kazanca feda edilmemeliDaniş, "reality show" niteliğindeki canlı yayınların doğru editöryal çerçeveyle toplumsal sorunların görünür hale gelmesine katkı sunabileceğini vurgulayarak, yayıncılığın özgürlüğü ile bireyin onur ve mahremiyeti arasındaki dengenin ekonomik kazanca feda edilmemesi gerektiğini kaydetti.Yayıncılığın bir kamu hizmeti olduğuna işaret eden Daniş, reytingin hiçbir zaman vatandaşın kişiliğinin ve mağduriyetinin önüne geçemeyeceğini söyledi."Veriden ziyade kişinin korunması amaçlıdır"KVKK Başkanı Bilir de 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 2016'da yürürlüğe girdiğini hatırlatarak, "Aslında bu kanunun iki temel amacı vardır.

Birincisi biz buna mahremiyet diyoruz.

Kişilerin temel hak ve özgürlüklerini korumak, özellikle veri işlenmesi sırasında.

İkincisi ise veri işleyenlerin uyacakları usul ve esasları göstermek, yükümlülüklerini belirtmek.

Biz buna da regüle etmek, disiplin etme diyoruz." diye konuştu.Kanunun veri işlemeyi yasaklamadığını, bu verilerin belli ilkeler ve şartlar çerçevesinde işlenmesini öngördüğünü anlatan Bilir, "Aslında veriden ziyade kişinin korunması amaçlıdır.

Kanun gerekçesinde bunu açıkça belirtmektedir.

Biz kurum ve kurul olarak yol göstermesi için bilgilendirici ve sektörel rehberler hazırlıyoruz." dedi.Bilir, hazırlık sürecinde akademisyenler ile yayıncı ve yapımcı kuruluşların görüşlerine başvurulduğunu, çalışmanın yayın hazırlığından internet ortamındaki arşiv sürecine kadar tüm aşamaları kapsadığını bildirdi.