Venezuela: Trump neden Nobel ödüllü Machado yerine Maduro'nun yardımcısını seçti?

Geçen hafta sonu Venezuela'nın başkenti Karakas'ta yaşanan dramatik olayların ardından ortaya çıkan pek çok soru arasında cevap bulamayanlardan biri de, ABD'nin Venezuela'nın geçici yönetiminin başına geçmesini istediği kişiyle ilgili: Neden Delcy Rodríguez?Eski bir Marksist gerillanın kızı ve Nicolas Maduro'nun yardımcısı olan Rodríguez'in Trump yönetiminin dikkatini çeken özelliği nedir?Washington neden 2024 başkanlık seçimlerini kazandığına inanılan muhalefet lideri María Corina Machado'yu desteklemek yerine, iktidarda kalması için açıkça "Chavista" olarak bilinen bir devrimcide karar kıldı?("Chavista", Venezuela'nın eski lideri Hugo Chavez'in siyasi takipçileri için kullanılan bir ifade.)ABD'nin eski Venezuela büyükelçisine göre cevap basit.George W.

Bush'un 2002-04 yılları arasında Karakas Büyükelçisi olarak görev yapan Charles Shapiro "Demokrasi yerine istikrarı tercih ettiler" diyor."Diktatörlük rejimini diktatör olmadan da devam ettirdiler.

Yandaşlar hala orada.""Bence bu çok riskli."Ancak toptan rejim değişikliği ve Machado'nun muhalefet hareketini desteklemeyi içeren alternatif, muhalif figürler arasındaki potansiyel iç çatışmalar ve Maduro'ya oy veren Venezuelalıların -tahminen %30 düzeyinde- yabancılaşması gibi başka tehlikeleri de beraberinde getirecekti.

Başkan Trump'ın 3 Ocak Cumartesi sabahı düzenlediği basın toplantısında, Nobel Barış Ödülü sahibi Machado'yu Venezuela'da "saygı görmeyen" biri olarak küçümserken Rodríguez'i "zarif" olarak tanımlaması pek çok gözlemciyi şoke etti.Daha önce Karakas'taki ABD büyükelçiliğinde yüksek düzey diplomat olan Kevin Whitaker, "María Corina Machado'nun Başkan Trump tarafından diskalifiye edildiğini duyduğumda çok şaşırdım" diyor."Onun siyasi hareketi kitlesel olarak seçildi... ve bu yüzden Machado'yu diskalifiye etmek, aslında tüm bu hareketi diskalifiye etmek anlamına geliyor."Maduro'nun görevden alınıp yerine Rodríguez'in getirilmesindeki hız ve açık kolaylık, bazı gözlemcilerin eski başkan yardımcısının da planın içinde olabileceği yönünde spekülasyonlar yapmasına neden oldu.Eski CIA görevlisi Lindsay Moran, "Maduro'nun peşine düşmüş olmamız ve başkan yardımcısının hayatta kalması bence çok anlamlı" diyor ve ekliyor:"[İçeriden] Yüksek mevkili kaynaklar olduğu çok açık.

Benim ilk tahminim, bu yüksek mevkili kaynakların, Başkan Yardımcısı'nın kendisi değilse, Başkan Yardımcısı'nın ofisinde olduğu yönündeydi."Ancak Uluslararası Kriz Grubu'nun (ICG) Karakas'ta yaşayan kıdemli analisti Phil Gunson yakından incelendiğinde bu komplo teorisinin pek güçlü olmadığını söylüyor.

Gunson, Maduro'nun sadık müttefikleri olan Savunma Bakanı General Vladimir Padrino Lopez ve İçişleri Bakanı Diosdado Cabello'nun hala muazzam bir güce sahip olduğunun göz önünde bulundurulması gerektiğini söylüyor.

Gunson, "Neden Maduro'yu satarak kendini içeride, silahları gerçekten kontrol eden kişilere karşı savunmasız bıraksın ki?" diyor.Rodríguez'i destekleme kararı, Machado'nun göreve getirilmesinin tehlikeli düzeyde istikrarsızlığa yol açabileceği yönündeki uyarıların ardından geldi.Ekim ayında bir ICG raporu "Washington rejim değişikliğine karşı dikkatli olmalı" uyarısında bulunuyordu. "Maduro sonrası herhangi bir senaryoda şiddet riskleri küçümsenmemelidir" denilen raporda, güvenlik güçleri unsurlarının yeni yetkililere karşı bir gerilla savaşı başlatabileceği belirtiliyor.Gunson, "Yönetimdeki insanları uyarıyorduk; bu işe yaramayacak, şiddetli bir kaos olacak, bu sizin hatanız olacak ve bunu kabulleneceksiniz" dedi.Pazartesi günü Wall Street Journal, gizli bir ABD istihbarat belgesini haberleştirdi.

Buna göre istihbarat belgesi rapor ile aynı sonuca ulaşıyordu ve Rodriguez de dahil olmak üzere Maduro rejimi üyelerinin geçici bir hükümete liderlik etmek için daha iyi bir konumda olduklarını belirtiyordu.

Beyaz Saray rapor hakkında kamuya açık bir yorum yapmadı, ancak öngörülebilir gelecekte Rodríguez ile çalışmayı planladığını açıkça belirtti.Washington'daki Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nin Amerika Programı'nda yardımcı araştırmacı olan Henry Ziemer, "Bu durum Trump yönetiminin katı gerçekçiliğini yansıtıyor" diyor.

Ancak Ziemer'e göre zorluklar daha yeni başladı:"Maduro'nun yakalanması işin kolay kısmıydı.

Venezuela'nın daha geniş kapsamlı yeniden inşası, petrol, uyuşturucu ve demokrasi hedeflerinin bir sonuç vermesi çok daha fazla zaman alacaktır."Ancak şimdilik Rodríguez, Trump yönetiminin başa çıkabileceğini düşündüğü biri gibi görünüyor.Gunson "O biraz ekonomik reformcuydu" diyor."Ekonomik açılım ihtiyacının farkında ve yabancı sermayeyi geri getirme fikrine karşı değil." Ziemer, Rodríguez'in ABD petrol şirketlerinin önüne kırmızı halı sermek, narkotikle mücadelede daha fazla işbirliği teklif etmek ve hatta Venezuela'nın Küba, Çin ve Rusya ile ilişkilerini azaltmak söz konusu olduğunda, özellikle de bu ABD yaptırımlarının kademeli olarak kaldırılması anlamına geliyorsa, Washington'un isteklerini yerine getirmekte zorlanmayabileceğini kabul ediyor."Bence bunu yapabilir.

Ancak ABD demokratik bir geçiş sürecine doğru gerçek bir ilerleme istiyorsa, bu çok daha zor hale gelir" diyor.

Şu anda bu konu Washington'un öncelikler listesinde üst sıralarda yer almıyor gibi görünüyor.Dışişleri Bakanı Marco Rubio 7 Ocak Çarşamba günü basına yaptığı açıklamada Venezuela için ülkenin istikrara kavuşturulması ve 30-50 milyon varil petrolün ABD gözetiminde pazarlanmasıyla başlayacak üç aşamalı bir plandan söz etti.Plan, Rubio'nun deyimiyle, muhalif güçler için af, siyasi mahkumların serbest bırakılması ve sivil toplumun yeniden inşasını da içeren bir "uzlaşma sürecine" yol açabilir.

Rubio detay vermeden "üçüncü aşama elbette bir geçiş aşaması olacak" dedi.Venezuela anayasasının 233.

Maddesi, bir başkanın "sürekli olarak görev yapamaz" hale gelmesinden sonraki 30 gün içinde yeni seçimlerin yapılmasını öngörüyor.Maduro'nun New York'ta bir hapishanede yargılanmayı beklediği sürecin bundan daha uzun olacağı belli.Ancak Başkan Trump 5 Ocak Pazartesi günü NBC News'e verdiği bir mülakatta ufukta seçimlerin görünmediğini söyledi."Önce ülkeyi düzeltmemiz gerekiyor" dedi ve ekledi: "Seçim yapamazsınız."Gunson, Washington'un kısa vadede rejim değişikliğine gitmeme kararının mantıklı olabileceğini, ancak orta veya uzun vadeli bir öngörünün olmamasının hayal kırıklığı yarattığını söylüyor."Trump bu işten bir şeyler kazanıyor olabilir ama Venezuelalılar kazanmıyor" diyor."Sıradan Venezuelalılar her zamanki gibi kazıklanıyor."Trump yönetimi uluslararası petrol şirketlerinin Venezuela'nın yozlaşmış ve can çekişen petrol altyapısına yeniden yatırım yapma ihtimalinden bahsederken Gunson gerçeğin daha karmaşık olabileceğini söylüyor."Hükümet gayrimeşruysa ve hukukun üstünlüğü yoksa kimse buraya toparlanma sürecini başlatmak için gereken on milyarlarca dolarla gelmeyecektir" diyor.Venezuela'nın eski lideri Hugo Chavez, 2013 yılında ölümünden kısa bir süre önce Nicolás Maduro'yu halefi olarak atadığında, bu hareket Chavez'in "parmakla işaret etme" anlamına gelen İspanyolca bir terim olan "dedazo", yani normal demokratik süreci atlayan kişisel bir atama olarak tanımlanmıştı.Büyükelçi Shapiro, Delcy Rodríguez'in iktidara yükselişinde de bir paralellik görüyor:"Bu da Trump'ın dedazosu."Bu haber, BBC gazetecileri tarafından hazırlandı ve kontrol edildi.

Bir pilot proje kapsamında çevirisinde yapay zekadan da faydalanıldı.