Uluslararası İlişkiler Uzmanı Arif Keskin, İran’daki protestoları değerlendirdi: ‘ABD, Hamaney’i öldürebilir’

İran’da para biriminin rekor değer kaybı ve yaşanan yüksek enflasyonun ardından 28 Aralık’ta başkent Tahran’da esnaf kepenk kapatmış, bu eylem, büyük çaplı protestolara dönüşmüştü.

Gösteriler, Mahsa Amini’nin 2022’de öldürülmesinden bu yana en kitlesel protestolar olarak kayda geçerken, internetin ülke genelinde tamamen kesildiği bildirildi.

THY ve diğer Türk firmalar İran’a dün ve bugün olan uçuşlarını iptal etti. ‘REJİM DEĞİŞTİRME POTANSİYELİ GÖZÜKTÜ’ İran üzerine çalışan uluslararası ilişkiler uzmanı Arif Keskin, üçüncü haftasına giren protestoları Cumhuriyet’e değerlendirdi.

Genel bir değerlendirmeyle başlayan Keskin, “Perşembe itibarıyla protestoların yeni bir evreye girdiğini söyleyebiliriz.

Çünkü perşembe, protestolar, önceki günlere kıyasla büyüdü, genişledi ve çok farklı yerlere yayıldı.

En önemlisi, İran'da yaşayan Azerbaycan Türklerinin Urmiye, Tebriz gibi kentlerde protestolara katıldığı görüldü.

Perşembeye kadar ‘Rejim ne olur’ diye pek fazla tartışmıyorduk.

Ancak bu yeni evreyi, rejimi tartışmaya açan bir süreç olarak yorumlamak gerekiyor.

Bunu ‘Rejimi değiştirir’ anlamında söylemiyorum.

Ama gücü ve baskınlığı, işi oraya doğru götürebilir.

Yani o potansiyele erişti” sözlerini kullandı.

Bu gelişmelerin protestoculara moral ve motivasyon verdiğini ifade eden Keskin, “Böylece daha fazla kitleselleşiyor.

Perşembeye kadar İran interneti yavaşlatıyordu ama kesmiyordu.

Fakat perşembeden itibaren ülkede internet kesildi.

Şu anda biz İran'daki internet sitelerine giremiyoruz.

Bazı yerlerde telefon hatları bile yok” diye konuştu. ‘ULUSLARARASI GÜÇLER İRAN YÖNETİMİNİN ÜZERİNİ ÇİZDİ’ “Protestoları 2022’deki protestolarla kıyaslar mısınız” sorusuna Keskin, “O protestolar çok uzun, 6 ay civarında sürdü.

Bugünkü protestolara göre daha güçlüydü.

Ancak o gün, bugünkü konjonktür yoktu.

Rejim değişir-değişmez tartışması tam da bu konjonktür nedeniyle” yanıtını verdi.

Analizini detaylandıran Keskin, “Bugün ABD ve İsrail, protestoları doğrudan desteklediğini söylüyor.

Trump ‘Muhalefeti bastırırsan hazırız, geliyoruz’ diyor.

O dönem böyle bir şey yoktu.

İsrail-İran arasında 12 günlük savaş olmamıştı.

İran hâlâ Ortadoğu'da çok etkindi.

Hizbullah dahil, İran'la irtibatta olan güçler vardı ve en önemlisi Suriye'de, Beşar Esad devrilmemişti.

O dönem ekonomi de bugünkü kadar kötü değildi.

Toplumun en azından belli bir kesiminde ekonominin iyileşmesine yönelik bir umut vardı.

Esnaf veya yoksul kesimin en azından bir bölümü rejimin yanındaydı.

Böyle olunca rejim, protestoları kolayca bastırabiliyordu. 600'e yakın insan öldürdü.

Şimdi bu kadar rahat değiller.

Bugün bu kadar kişiyi öldüremezler” ifadelerini kullandı.

Keskin, sözlerini, “Bence uluslararası güçler İran yönetiminin üzerini çizmişler.

Bu, İran protestolarında önemli bir unsurdur.

Geçtiğimiz dönemlerde protestocular, ‘İran yönetimi protestoları bastırıyor ve bunun İran açısından uluslararası bir bedeli olmuyor’ diyordu.

Çünkü o dönem Batı, İran'la anlaşmaya çalışıyordu, nükleer anlaşma vs… O dönem Batı, İran'dan korkuyordu. ‘İran'a dokunursak Ortadoğu'da şöyle-böyle yapar’ diyordu. 12 günlük savaşta İran, Batı’nın canının sıkılacağı hiçbir şey yapamadı.

Böyle olunca da Batı masaya oturmak, anlaşmak istemiyor. ‘Bu tarihi bir fırsattır, bu fırsatı değerlendirelim' diyorlar” şeklinde sürdürdü. ‘ABD HAMANEY’İ ÖLDÜREBİLİR’ Tüm bunlara karşın, ABD Başkanı Donald Trump’ın da dile getirdiği “Hamaney kaçacak yer arıyor” iddiasını çok gerçekçi bulmadığını ifade eden Keskin, “Çünkü Hamaney ve çevresi hâlâ kendilerini güçlü görüyor. ‘Rejim düşecek’ diye düşünmüyorlar.

Hamaney geçtiğimiz günlerde, ‘Trump ölecek ve onun bedenini böcekler yiyip bitirecek ama İran İslam Cumhuriyeti yine ayakta kalacak’ açıklamasını yaptı.

ABD’nin yaptığını bir tür psikolojik harp olarak tanımlamak gerekiyor.

ABD, bu söylemlerle rejim içerisinde birliği bozmayı, çözülmeler yaratmayı amaçlıyor” dedi.

Keskin, öte yandan, “ABD, Maduro’ya olduğu gibi Hamaney’e de bir operasyon düzenleyebilir mi” sorusunu, “Ben burada kaçırma olayının olacağını düşünmüyorum.

Ancak vurup öldürebilirler. 12 günlük İsrail-İran savaşında Trump, ‘İsrail Hamaney’i öldürecekti, ben izin vermedim’ dedi.

Maduro'ya yapılanın içerisinde İran'a ciddi mesajlar var.

Birincisi İran'a yönelik bir gözdağıdır.

İkincisi, ‘Bizi ciddiye al, söylersek yaparız’ mesajıdır.

Üçüncüsü ise ‘Maduro yalnız kaldı.

Müttefiklerinin hiçbirisi desteklemedi.

Ne Rusya ne Çin destekledi.

Son kertede sen de yalnız kalırsın.

Maduro’yu kaçırdık, seni de vurabiliriz’ demektir” şeklinde yanıtladı.