Petrol devinden Trump'a Venezuela uyarısı

ABD'li petrol devi ExxonMobil, Venezuela'nın mevcut koşullar altında "yatırım yapılamaz" olduğunu belirterek, Başkan Donald Trump'ın petrol şirketlerini ülkeye milyarlarca dolarlık yatırım yapmaya çağırmasına karşı çıktı.İngiliz Financial Times gazetesinin haberine göre, şirketin CEO'su Darren Woods, dün Beyaz Saray'da düzenlenen ve enerji sektörünün önde gelen isimlerinin katıldığı televizyon yayınlı toplantıda, Venezuela'ya yönelik ciddi çekincelerini dile getirdi.

Woods'un açıklamaları, dünyanın en büyük petrol rezervlerine sahip ülkelerden biri olan Venezuela'da yatırım fırsatlarına daha iyimser yaklaşan bazı şirket yöneticilerinin aksine, temkinli bir duruş sergiledi."Bugün Venezuela'daki hukuki ve ticari yapıya baktığımızda, mevcut hâliyle bu ülke yatırım yapılamaz durumda" diyen Woods, Trump'a hitaben yaptığı konuşmada şu ifadeleri kullandı:"HİDROKARBON YASASINDA DEĞİŞİKLİK ŞART""Bu ticari çerçevelerde köklü değişiklikler yapılması gerekiyor.

Hukuk sisteminin yeniden yapılandırılması, kalıcı yatırım güvencelerinin sağlanması ve hidrokarbon yasalarında değişikliğe gidilmesi şart." diyen Woods, Exxon'un Venezuela'daki varlıklarının, şirketin 1940'larda ülkeye ilk girişinden bu yana iki kez kamulaştırıldığını da hatırlattı.Bu açıklamalar, Trump yönetiminin Venezuela'nın petrol endüstrisini canlandırmak ve ABD petrol fiyatlarını düşürmek amacıyla Amerikan enerji şirketlerinden "en az 100 milyar dolar" yatırım yapmalarını istemesine rağmen, büyük enerji şirketlerinin neden hâlâ temkinli davrandığını ortaya koyuyor.Toplantı, bir hafta önce Karakas'ta Devlet Başkanı Nicolás Maduro'nun kaçırılmasının ve Trump'ın ülkenin devasa doğal kaynakları üzerinde kontrol iddiasında bulunduğunu açıklamasının hemen ardından gerçekleşti.GÜVENCE İSTİYORLARTrump, toplantıda şirket yöneticilerine Venezuela'ya hangi firmaların gireceğine kendisinin karar vereceğini söyledi ve hızlı hareket etmeleri gerektiğini vurgulayarak "Eğer girmek istemiyorsanız, bana söyleyin.

Bugün burada olmayan ve yerinizi almaya hazır 25 kişi var" dedi.Financial Times'ın bu hafta yayımladığı bir haberde, sektörün Washington'dan güçlü hukuki, mali ve güvenlik konularında güvenceler almadan Venezuela'ya büyük ölçekli yatırım yapmasının beklenmediği belirtilmişti.Beyaz Saray'daki toplantıya katılan ve hâlihazırda Venezuela'da faaliyet gösteren bazı hizmet ve enerji şirketleri ise başkanın çağrılarına daha olumlu yaklaştı ve kısa vadede sınırlı da olsa sermaye akışının mümkün olabileceğini ifade etti.CHEVRON'DAN ÜRETİMİ ARTIRMA VAADİChevron, mevcut faaliyetlerini genişleterek yaklaşık 240 bin varil/gün olan üretimini 18–24 ay içinde yüzde 50 artırabileceğini söyledi.

Shell CEO'su Wael Sawan ise, ABD'nin yaptırımlar konusunda muafiyet sağlaması hâlinde "birkaç milyar dolarlık yatırım fırsatına" hazır olduklarını belirtti ve "Gitmeye hazırız" dedi.İspanyol Repsol, iki ila üç yıl içinde üretimini üç katına çıkararak günlük 150 bin varilin üzerine taşıyabileceğini açıkladı.

Venezuela'da yaklaşık 500 çalışanı bulunan Eni ise ülkede 4 milyar varillik rezerve sahip olduğunu ve yatırımı artırmaya hazır olduğunu bildirdi.Trump'ın ısrarı üzerine konuşan Woods, ExxonMobil'in önümüzdeki haftalarda Venezuela'ya teknik bir ekip göndereceğini ve koşulları yerinde değerlendireceğini söyledi.

Ayrıca, yatırım için gerekli değişikliklerin "hayata geçirilebileceğinden emin" olduğunu da ekledi."GERÇEK BİR MÜCEVHER"Trump'a yakınlığıyla bilinen Continental Resources'ın kurucusu Harold Hamm ise Venezuela'nın devasa rezervlerini "gerçek bir mücevher" olarak nitelendirmesine rağmen, yatırım yapma konusunda herhangi bir taahhütte bulunmadı.Trump'ın doğrudan sermaye yatırımı yapıp yapmayacağını sorması üzerine Hamm, Venezuela'nın "çok heyecan verici" olduğunu ancak "zorluklar" barındırdığını ve sektörün bu zorluklarla başa çıkmayı bildiğini söyledi.Cuma günü verilen bu karışık mesajlar, petrol şirketlerinin, istikrarsızlığın sürdüğü ve geçmişte kamulaştırmalarla büyük kayıplar yaşadıkları bir ülkeye yatırım yapma çağrısına nasıl yanıt vereceklerini değerlendirirken karşılaştıkları karmaşıklığı gözler önüne serdi."RİSK YÜKSEK"Harvard Üniversitesi'nde jeopolitik ve enerji uzmanı olan Meghan O'Sullivan, "Yönetimin istediği ölçekte büyük yatırımlar yapmak için Venezuela'ya girmenin hukuki, siyasi ve jeopolitik riskleri son derece yüksek" değerlendirmesinde bulundu.Trump, şirketleri büyük yatırımlara ikna etmeye çalışırken, geçmişte yaşanan kayıplar için tazminat veya mali garanti sağlama konusunda isteksiz bir tutum sergiledi.Başkan, geçmişte varlıkları kamulaştırılan şirketlerin tazminat almasının pek olası olmadığını açıkça ifade etti.

Şirketi 12 milyar dolar kayba uğrayan ConocoPhillips CEO'su Ryan Lance'a, "Çok para kazanacaksınız ama geriye dönmeyeceğiz" dedi."Her şeye sıfırdan başlayacağız" diyen Trump, "Geçmişte insanların ne kaybettiğine bakmayacağız.

Bu onların hatasıydı.

O farklı bir başkandı" ifadelerini kullandı.HUKUKİ GÜVENCE SİNYALİTrump ayrıca, daha önce gündeme getirdiği ABD vergi gelirleriyle şirketlere geri ödeme yapılması fikrini de rafa kaldırdı ve şirketlerin "devlet parasına ihtiyaç duymadığını" söyledi.Trump, "Dev petrol şirketlerimiz, hükümetin değil, kendi paralarından en az 100 milyar dolar harcayacak," dedi.Daha sonra mali teminatlar sorulduğunda, Trump bunlara ihtiyaç duyulmayacağını umduğunu söyledi; ancak ABD hükümetinin güvenlik ve hukuki garanti sağlayabileceğine dair sinyaller vererek "Tam güvenliğiniz olacak" dedi.Buna karşın Trump, sahadaki güvenliğin ABD askerleri tarafından değil, Venezuela yönetimi tarafından sağlanacağını ima ederek "Venezuela halkının size çok iyi bir güvenlik sağlayacağını düşünüyorum" diye konuştu."ZAMAN ALACAK"Hukuk uzmanları, şirketler arasında Venezuela'ya yatırım konusunda "ciddi bir ilgi" bulunduğunu ancak bunun somut adımlara dönüşmesinin zaman alacağını belirtiyor."Şu anda temel sorun, ortamın henüz netleşmemiş olması.

Lojistik ve siyasi zorluklar var" diyen Baker Botts hukuk firmasının Latin Amerika eş başkanı Carlos Solé, ABD'li şirketlerin ülkede işlem yapabilmesi için Hazine Bakanlığı'na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi'nden lisans veya yaptırım muafiyeti almanın kolaylaştırılması gerektiğini vurguladı.Clyde & Co'nun Venezuela ofisinin başındaki Aurelio Fernandez-Concheso ise petrol ve gaz, taşımacılık ve sigorta sektörlerinden birçok müşterisinin kendisini aradığını ancak sürecin nasıl gelişeceği konusunda büyük bir temkin hâkim olduğunu söyledi.Aurelio Fernandez-Concheso, "Bir danışmanı arayıp bilgi almak başka bir şeydir, çeki yazıp parayı ülkeye sokmak bambaşka bir şeydir," dedi.