Haber Detayı
Okyanuslarda "Vahşi Batı" devri kapandı: Kimsesiz sular artık sahipsiz değil
Dünya yüzeyinin yarısını kaplayan ancak bugüne kadar hiçbir yasaya tabi olmayan uluslararası sular için milat niteliğinde bir dönem başlıyor. 17 Ocak itibarıyla yürürlüğe giren yeni anlaşma, okyanusların derinliklerini ilk kez koruma altına alırken kaçak avcılığa da set çekiyor.
Gezegenimizin yarısını kaplayan ama bugüne kadar adeta "sahipsiz bir vahşi batı" gibi yönetilen açık denizlerde yeni bir dönem başlıyor. 17 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe giren Açık Denizler Anlaşması, insanlığın doğayı koruma adına bugüne kadar attığı en büyük adımlardan biri.
Bu tarihi anlaşma, hiçbir ülkenin egemenliği altında olmayan devasa su kütlelerini ilk kez uluslararası hukukun koruması altına alıyor.Anlaşmanın en somut ve heyecan verici yanı, uluslararası sularda "deniz koruma alanları" oluşturulmasına imkan tanıması.
Daha önce herkesin dilediği gibi hareket ettiği bu uzak bölgelerde, koruma alanı ilan etmek hukuken mümkün değildi.
Uzmanlar, bu adımı okyanusların geleceği için bir dönüm noktası olarak nitelendiriyor.
Dünya yüzeyinin yaklaşık yarısını oluşturan bu bölgeler, artık sadece güçlü olanın değil, tüm insanlığın ortak mirası olarak yönetilecek.Okyanusun karanlık derinliklerinde keşfedilen gizemli bileşikler, yeni ilaçların ve tıbbi buluşların anahtarını elinde tutuyor.
Anlaşma, bu genetik kaynaklardan elde edilecek karın sadece zengin ülkelerin cebine girmesini engellemeyi hedefliyor.
Kurulan yeni sistemle, derin denizlerde yapılan keşiflerin sağladığı ekonomik ve bilimsel faydalar, gelişmekte olan ülkelerle de adil bir şekilde paylaşılacak.
Yani okyanusun sunduğu zenginlikler artık sadece "ilk gidenin" olmayacak.Açık denizlerde büyük bir proje başlatmak isteyen ülkeler artık kafasına göre hareket edemeyecek.
Yeni kurallar çerçevesinde, uluslararası sularda yapılacak her türlü ticari faaliyetten önce çevresel etki değerlendirmesi yapılması zorunlu hale geldi.
Hassas derin deniz ekosistemlerine zarar vermemek için insan faaliyetlerinin yaratacağı riskler önceden raporlanacak.
Bu durum, mavi balinalardan deri sırtlı kaplumbağalara kadar binlerce türün göç yollarını ve yaşam alanlarını güvence altına alıyor.Anlaşmanın yürürlüğe girmesi büyük bir zafer olsa da bazı boşluklar yok değil.
Rusya, Suudi Arabistan ve İran gibi önemli güçlerin henüz anlaşmaya imza atmamış olması, okyanusları koruma ağında gedikler yaratıyor.
Ayrıca, okyanusların uçsuz bucaksız büyüklüğü göz önüne alındığında, kaçak avcılık ve kirlilikle nasıl mücadele edileceği büyük bir soru işareti.
Uydu teknolojileri izleme konusunda yardımcı olsa da bu devasa alanı denetlemek hala oldukça güç.
Yine de 17 Ocak, okyanusların geleceği için umut dolu bir başlangıç olarak tarihe geçmiş durumda.
