Dünya’dan gelen ürkütücü ses: İlk kez duyuldu

Bilim insanları, Dünya’nın manyetik alanının tersine dönmesine ait süreci “duymayı” başardı.

Ortaya çıkan garip ve alışılmadık ses kaydı, daha önce duyulan hiçbir şeye benzememesi nedeniyle endişe oluşturdu.

Peki sebebi ne?

Jeoloji alanında çalışan bir bilim insanları ekibi, yaklaşık 41 bin yıl önce meydana gelen Dünya’nın manyetik alan terslenmesini, Avrupa Uzay Ajansı’na (ESA) ait “Swarm” uydu misyonu tarafından toplanan verilerin yenilikçi bir şekilde yorumlanması sayesinde “duyulabilir” hale getirdi.

Bilim insanları, uydu verilerini manyetik alan çizgilerinin hareketine dair kanıtlarla birlikte kullanarak “Laschamps olayı”nın ayrıntılı bir haritasını çıkardı ve bu verileri, ahşabın gıcırdaması ve kayaların kırılması gibi doğal seslerden esinlenen, benzersiz bir ses kaydına dönüştürdü.

Sonuçları 2024 yılında açıklayan Danimarka Teknik Üniversitesi ile Alman Yer Bilimleri Araştırma Merkezi, “Ortaya çıkan ses kaydı garip, alışılmadık ve daha önce duyduğumuz hiçbir şeye benzemiyor” açıklamasında bulundu.

Dünya’nın manyetik alanı, gezegenin çekirdeğindeki sıvı metallerin dönmesi sonucu oluşur ve uzayda onlarca, hatta yüz binlerce kilometreye kadar uzanarak Dünya’yı zararlı güneş parçacıklarından korur.

Gezegenin içindeki demir ve nikelin konumları değiştikçe manyetik alan çizgileri de hareket eder.

Buna, manyetik kuzey kutbunun hâlihazırda Kanada’dan Sibirya’ya doğru sürüklenmesi de dahildir.

Manyetik alan genellikle yüzeyin üzerinde güneyden kuzeye, Dünya’nın derinliklerinde ise kuzeyden güneye uzanan kapalı halkalar şeklinde görülür; ancak zaman zaman tamamen tersine döner.

Böyle bir terslenme bugün yaşansaydı, pusulalar tamamen zıt yönü gösterirdi.

Son büyük ve yıkıcı manyetik alan terslenmesi yaklaşık 41 bin yıl önce gerçekleşti ve Fransa’daki “Laschamps” lav akıntılarında izlerini bıraktı.

Bu dönemde manyetik alanın gücü, bugünkü değerinin yalnızca yüzde 5’ine kadar düştü ve bu durum kozmik ışınların Dünya atmosferine nüfuz etmesine izin verdi.

Buz tabakaları ve deniz tortulları bu olayın izlerini korudu; özellikle berilyum-10 izotopunun seviyeleri dikkat çekici biçimde iki katına çıktı.

Alman Yer Bilimleri Araştırma Merkezi’nden jeofizik uzmanı Sanja Panovska, “Bu tür aşırı olayları anlamak, geleceği öngörmek ve çevre ile Dünya sistemine etkilerini değerlendirmek açısından son derece önemlidir” dedi. “Laschamps” terslenmesinin yaklaşık 250 yıl sürdüğü, manyetik alanın olağandışı durumda ise yaklaşık 440 yıl kaldığı; bazı dönemlerde gücünün yüzde 25’e kadar düşmüş olabileceği belirtiliyor.

Günümüzde manyetik alanda gözlenen bazı anormalliklere, örneğin Atlantik Okyanusu üzerindeki zayıflamaya rağmen, araştırmalar bu durumların mutlaka yakın bir terslenmeye işaret etmediğini gösteriyor.

Ancak bu zayıflıklar, uyduların daha yüksek radyasyon seviyelerine maruz kalmasına neden oluyor. “Swarm” uydu takımı, 2013’ten bu yana Dünya’nın çekirdeğinden, manyetosferden, iyonosferden ve okyanuslardan gelen manyetik sinyalleri ölçmeye devam ediyor.

Amaç, Dünya’nın manyetik alanını daha iyi anlamak ve gelecekteki dalgalanmalarını öngörebilmek.