Suriye'de Lübnan modeli dayatması

israil işgal ordusu, siyasi düzeyi, işgal altındaki Suriye Golanı’nda ateşkes anlaşmasının yeniden yürürlüğe sokulmasına yönelik Suriye ile müzakerelerin yeniden başlatılmasının sonuçları konusunda tehdit etti. 1974’ten bu yana yürürlükte olan ve “kuvvetlerin ayrıştırılması anlaşması” olarak bilinen bu düzenleme, israil tarafından güvenlik gerekçeleri öne sürülerek ihlal edilmişti.

Özellikle Beşar Esed rejiminin devrilmesinin ardından israilin daha fazla Suriye toprağını işgal etmesi ve bugüne kadar bu bölgelerden çekilmeyi reddetmesi, endişeleri artırıyor.

İşgal ordusu, Suriye için Gazze modeli yerine Lübnan modelini tercih ediyor.

Buna göre israile, Suriye topraklarında dilediği zaman hava saldırıları düzenleme özgürlüğü tanınması; bunun da Hizbullah’a silah sevkiyatının artmasını önleme ve israille iş birliği yapan Suriyeli Dürzi gruplara verilen desteğin kesilmemesi gerekçesiyle yapılması öngörülüyor.

İbranice yayımlanan Yedioth Ahronoth gazetesinin bugün (pazartesi) aktardığına göre, israil ordusu bu ay yeniden başlayan ve israil hükümeti temsilcileri ile Suriye hükümeti temsilcileri arasında yürütülen görüşmelere katılmıyor.

Ordu, bu görüşmelerin yaklaşık bir yıl üç ay önce işgal ettiği bölgelerdeki mevcut durumu değiştirebileceğini düşünüyor.

Gazete, mevcut göstergelere göre bu temasların “yeni bir Ortadoğu” yaratacak, barış ya da hatta Suriye ile normalleşme sağlayacak bir diyalog olmadığını; aksine israilin, Golan’da son dönemde işgal ettiği bölgelerde ve bir yılı aşkın süredir kontrol altında tuttuğu Hermon Dağı’nın zirvesinde kurduğu dokuz askeri noktadan çekilmesi karşılığında güvenlik garantileri elde etmeye yönelik olduğunu belirtti. israil ordusunda yetkililer, böyle bir düzenlemenin olası sonuçlarına dair senaryolar hazırlamaya başladı.

Her ne kadar siyasi düzey son haftalarda, işgal ordusunun her koşulda Hermon Dağı’nın zirvesinde kalacağını taahhüt etmiş olsa da (ki bu noktanın Suriye ile Lübnan arasındaki silah kaçakçılığı güzergahlarını kontrol etmeye yardımcı olduğu ileri sürülüyor) ordunun içindeki izlenim farklı.

Müzakerelere dair raporlar, israilin çekilmesine yönelik ilkeli bir onayın ve hatta orduya, özellikle de hava kuvvetlerine, Suriye topraklarında saldırı düzenlemeyi yasaklayacak düzeyde kısıtlamalar getirilmesinin gündemde olduğuna işaret ediyor.

Suriye, israil hava kuvvetlerinin saldırılarını durdurmasını talep ederken, israil ordusu; Irak ve İran’dan Suriye üzerinden, “gücünü yeniden inşa eden” Hizbullah’a gelişmiş silah sevkiyatının engellenmesinin son derece zor olacağını değerlendiriyor.

Gazetenin haberine göre, bu kaçakçılık hatları şimdiye kadar askeri istihbarat birimi ve hava kuvvetlerinin sürekli faaliyetleri sayesinde büyük ölçüde zarar görmüştü.

Ancak Tel Aviv ile Şam arasında yeni bir anlaşma yapılması, bu hatların yeniden faaliyete geçmesine yardımcı olabilir.

Ayrıca işgal ordusu, Esed rejimi döneminden kalma Rus yapımı radarlar gibi silah ve gözetleme kapasitelerinin önemli bir kısmının hala Suriye genelinde bulunduğunu ve Suriye ile yapılacak bir anlaşmanın, istihbarat bilgilerine zaman zaman yansıyan bu kalıntı kapasitelerin vurulmasını da kısıtlayabileceğini düşünüyor.

İşgal ordusu ayrıca, Suriye’nin Hauran bölgesinde israil saldırılarının sınırlandırılması talebinden de rahatsızlık duyuyor.

Habere göre, tartışmalı bir diğer madde de israilin Suriyeli Dürzilere sağladığı yardımların azaltılması talebi.

Bu yardımlar, Şam çevresi, Süveyda kenti yakınlarındaki Cebel el-Dürüz bölgesi (Golan’a onlarca kilometre mesafede) ve Hermon Dağı eteklerinde yer alan Hader köyündeki Dürzileri kapsıyor.

Raporda, israilin son bir yıl içinde Suriyeli Dürzilere sağladığı yardımların; Hizbullahla yapılan savaşlarda ele geçirilen binlerce yüksek kaliteli silah, muharebe yelekleri, ilaçlar ve çeşitli ekipmanlar arasında değiştiği belirtiliyor.

Ancak Suriye devleti, bu israil müdahalesinin de sona erdirilmesini talep ediyor.

İşgal ordusundaki subaylar, siyasi düzeye, israilin işgal ettiği bölgelerden çekilmemesi tavsiyesinde bulunuyor.

Gerekçe olarak da, Ürdün’den ve Suriye’den doğu yönünden silahlı unsurların sızması ya da geniş çaplı bir saldırı düzenlemesi ihtimaline dair artan korkular gösteriliyor.

Subaylar, “Yerleşim yerlerini korumak, düşman topraklarının içinde, güçlendirilmiş bir tampon bölgede bulunulduğunda daha kolaydır” görüşünü dile getiriyor.

Bununla birlikte, Suriye tarafıyla yürütülen müzakerelerin sonuçlarına ilişkin endişelere rağmen, işgal ordusu; tampon bölgedeki askeri noktalardan çekilme kararı alınsa bile, Golan sınırı boyunca neredeyse iki katına çıkarılmış, güçlendirilmiş birliklerin her halükarda konuşlu kalacağını hatırlatıyor.