Haber Detayı
Orta Asyada bölgesel bütünleşme 2025te hız kazandı
Küresel ekonomik dalgalanmalar ve artan jeopolitik risklere rağmen Orta Asya ülkeleri, 2025 yılında bölgesel bütünleşme hedefinden sapmadan ilerledi. Özbekistan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Türkmenistan; siyasi diyalog, ekonomi, ulaştırma ve dijital dönüşüm başta olmak üzere pek çok alanda işbirliğini derinleştirdi.
Yıl boyunca cumhurbaşkanları ve bakanlar düzeyinde gerçekleştirilen yoğun temaslar, ülkeler arasında karşılıklı güveni güçlendirdi.
Düzenlenen zirveler, yalnızca ikili ilişkileri değil, ortak bölgesel duruşun şekillenmesini de sağladı.SINIRLAR, TİCARET VE LOJİSTİKTE SOMUT İLERLEMESınır geçişlerinin kolaylaştırılması, uzun süredir devam eden sınır ihtilaflarının çözümü ve lojistik altyapının güçlendirilmesi, bölgesel entegrasyonun somut sonuçları arasında yer aldı.
Bu adımlar, Orta Asya ülkeleri arasındaki ekonomik etkileşimi hızlandırdı.AVRASYANIN YÜKSELEN EKONOMİK VE STRATEJİK MERKEZİTicaret hacmindeki artış, altyapı yatırımları, enerji alanındaki ortak projeler ve teknoloji odaklı kalkınma stratejileri, Orta Asyayı Avrasyada giderek daha görünür bir merkez haline getirdi.
Bölge, dengeli diplomasi anlayışıyla küresel sistemde istikrarlı bir aktör olma yolunda ilerledi.ORTA KORİDOR VE DEMİR YOLU PROJELERİ ÖNE ÇIKTIUlaştırma ve lojistik projeleri, bölgesel bütünleşmenin lokomotifi oldu.
Çin ile Avrupayı Orta Asya üzerinden birbirine bağlayan Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Güzergahının etkinliğinin artması ve Çin-Kırgızistan-Özbekistan demir yolu hattının inşasına başlanması, bölgenin küresel tedarik zincirlerindeki önemini artırdı.ÇOK YÖNLÜ DIŞ POLİTİKA VE DENGELİ İLİŞKİLEROrta Asya ülkeleri, küresel güçler arasında taraf olmaktan kaçınarak çok yönlü ve dengeli diplomasi izledi.
Çin, Rusya, Avrupa Birliği ve ABD ile eş zamanlı yürütülen üst düzey ilişkiler, bölgenin en önemli kazanımlarından biri olarak öne çıktı.C5+1 FORMATI BÖLGEYİ KÜRESEL GÜNDEME TAŞIDIArtan stratejik önem, küresel aktörlerin Orta Asyaya ilgisini artırdı. 2025te Orta Asya-AB, Orta Asya-Çin, Orta Asya-Rusya, Orta Asya-ABD ve Orta Asya-Japonya zirveleri C5+1 formatında düzenlendi.
Bu toplantılarda büyük güçler, bölgeye yönelik yeni stratejilerini net biçimde ortaya koydu.AB, ÇİN, RUSYA, ABD VE JAPONYA İLE YENİ SAYFASemerkantta düzenlenen Orta Asya-AB Zirvesinde Avrupa Birliği, ulaştırma, temiz enerji ve dijital altyapıya odaklanan 12 milyar avroluk Global Gateway yatırım paketini açıkladı.Astanadaki Orta Asya-Çin Zirvesinde imzalanan Ebedi İyi Komşuluk, Dostluk ve İşbirliği Anlaşması sonrası Çin ile Orta Asya arasındaki ticaret hacmi 100 milyar doları aştı.Duşanbedeki Orta Asya-Rusya Zirvesi, Moskovanın bölgedeki etkisini koruma çabasını gösterdi.Washingtondaki Orta Asya-ABD Zirvesi ise kritik madenleri ABDnin bölge politikasının merkezine taşıdı.Tokyoda yapılan Orta Asya-Japonya Zirvesi, nadir toprak elementleri ve teknoloji alanlarında yeni iş birliklerine zemin hazırladı.BÖLGESEL KURUMSALLAŞMA VE TARİHİ KARARLARTaşkentte gerçekleştirilen Orta Asya Devlet Başkanları 7.
İstişare Toplantısında, zirvelerin Orta Asya Topluluğu çatısı altında kurumsallaştırılması gündeme geldi.
Sekreterya ve Aksakallar Konseyi kurulması önerileri, entegrasyonun kalıcı hale gelmesine yönelik önemli adımlar olarak değerlendirildi.SINIR SORUNLARINDA BARIŞÇIL ÇÖZÜMHocandda düzenlenen zirvede Özbekistan, Tacikistan ve Kırgızistan arasındaki uzun süredir devam eden sınır anlaşmazlıklarının çözülmesi, bölgesel istikrar açısından kritik bir gelişme oldu.
Bu adım, ortak kalkınma ve güvenlik anlayışının güçlenmesine katkı sağladı.2025 ENTEGRASYONUN ZİRVE YILI OLDUÖzbek siyaset uzmanı Rustam Saidova göre 2025, sınır sorunlarının çözüldüğü, su ve enerji kaynaklarının ortak kullanımına yönelik ilerleme sağlanan ve bölgesel işbirliğinin en üst seviyeye çıktığı bir yıl olarak kayda geçti.
Saidov, C5+1 zirvelerinin Orta Asyanın küresel güçlerle ilişkilerinde dengeyi koruduğunu vurguladı.
