Bir günde mevsimler değişiyor

Küresel iklim değişik­liğinin etkileri yal­nızca ortalama sıcak­lık artışlarıyla sınırlı kalmı­yor, günler arasındaki ani ve aşırı sıcaklık dalgalanmaları da giderek daha belirgin hale geliyor.Nanjing Üniversite­si ve Çin Bilimler Akademi­si uzmanları tarafından yapı­lan çalışma, özellikle düşük ve orta enlemlerde günlük sıcaklık değişimlerinin hem daha sık hem de daha şiddetli yaşanacağını ortaya koydu.

İnsan sağlığından ta­rıma ve ekonomiye kadar bir­çok alanı tehdit eden yeni bir iklim riskine dikkat çekiyor.

Nature’da yayımlanan çalış­mada, 1961’den 2020’ye ka­dar olan veriler ve bugünden 2100’e kadar olan yıllara yö­nelik modeller ele alındı.10 yıllık değerler incelendiArt arda gelen günlerde­ki aşırı sıcaklık değişimle­rinin, aşırı hava olaylarının göz ardı edilen bir boyutu olarak nitelendirildiği araş­tırma kapsamındaki değer­lendirmeler, düşük ve orta enlemlerdeki aşırı günlük sıcaklık değişimlerinin sık­lığı, genliği ve toplam yoğun­luğunun artacağına işaret ediyor.

Artışın temel neden­leri, toprakların giderek da­ha kuru hale gelmesi ile sera gazı zorlamasına bağlı ola­rak atmosfer basıncı ve top­rak nemindeki değişkenliğin artması olarak gösteriliyor.Araştırmaya göre 1961- 2020 döneminde aşırı gün­lük sıcaklık değişimlerine ilişkin 10 yıllık değerler in­celendiğinde tarihsel ola­rak yüksek değerlere sahip yüksek enlem bölgeleri azal­ma eğilimi gösterirken, daha düşük değerlere sahip düşük ve orta enlem bölgeleri ça­lışma dönemi boyunca artış eğilimi sergiliyor.Ciddi sıcaklık artışı yaşandıAşırı günlük sıcaklık deği­şimlerinin genliği, sıklığı ve toplam şiddetindeki artışlar ise her iki yarım kürede de ağırlıklı olarak düşük ve orta enlemlerde gerçekleşti.Özellikle ABD’nin ba­tısı, Çin’in doğusu, Gü­ney Amerika ve Akdeniz Bölgesi’nde ciddi artışlar yaşandı.

Bu bölgelerde aşı­rı günlük sıcaklık değişim­lerinin şiddetindeki artış, 10 yılda ABD’nin batısında 11,1 derece, Çin’in doğusun­da 9,4 derece, Güney Ame­rika’da 12,4 derece ve Akde­niz Bölgesi’nde 7,1 derece olarak ölçüldü.Çin’in doğu­sunda 2022 yılında ortala­ma 22,9 derece, ABD’nin ba­tısında ise 20,3 dereceyle re­kor düzeyde günlük sıcaklık değişimi kaydedilirken, uz­manlar bu tür değişimlerin ortaya çıkma olasılığının 1950-1985 dönemindeki ko­şullarda 1000 ila 3 bin yılda 1 olduğunu, 1986-2021 döne­minde ise 40 ila 60 yılda 1’e düştüğünü belirledi.Ana tetikleyicisi sera gazı zorlamasıAşırı günlük sıcaklık de­ğişimlerinin etkilerine iliş­kin konuşan İstanbul Tek­nik Üniversitesi (İTÜ) İk­lim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Baş­kan Yardımcısı Dr.

Öğretim Üyesi Deniz Demirhan, kü­resel ısınmanın orta enlem­lerde günler arasındaki aşırı sıcaklık değişimlerinin sık­lığını ve şiddetini artırabil­diğini, kutup enlemlerinde ise sıcaklık dalgalanmaları­nın sıklığını azaltabildiğini söyledi.

İklim değişikliğinin atmosferdeki nem ve bulut örüntülerini değiştirerek günlük sıcaklık döngüsünü etkilediğini vurgulayan De­mirhan, “Artan bulutluluk, gündüzleri gelen güneş ışı­nımını kısmen engeller.

Do­layısıyla gün içindeki sıcak­lıklar yeterince artamaz ve gece sıcaklıkları da gerektiği gibi düşemez" diye konuştu.Gezegenin enerji dengesini değiştirdi Günlük sıcaklık değişkenliğindeki uzun vadeli değişimlerin ana tetikleyicisinin sera gazı zorlaması olduğunu ifade eden İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Başkan Yardımcısı Dr.

Öğretim Üyesi Deniz Demirhan, “Atmosfere salınan sera gazları gezegenin enerji dengesini değiştirerek küresel ısınmaya yol açtı.

Bu ısınma da atmosferik dolaşımı ve yüzey süreçlerini etkileyerek günler arasındaki sıcaklık farkları davranışı değiştirdi” diye konuştu.

Toplam ısıl yük yüzde 20 artabilirİklim modeli projeksiyonlarına göre 2050-2100 döneminde tropikal, subtropikal ve orta enlem kara bölgelerinde aşırı günlük sıcaklık olaylarının sıklığı ve şiddetinde artışlar yaşanacağını belirten Demirhan, “Yüksek sera gazı emisyonunun öngörüldüğü senaryoda, orta ve tropikal enlemlerde günler arasındaki aşırı sıcaklık değişimlerinin görülme sıklığı yüzde 17, bu olayların yıl boyunca biriktirdikleri ısıl yük %20 kadar artabilir” dedi.