Dünya'daki kurallar orada geçmiyor: Virüslerin uzaydaki "ağır çekim" savaşı

Uluslararası Uzay İstasyonu’na gönderilen bakteriler ve onların doğal düşmanları olan virüsler, bilim dünyasının beklediği tuhaf değişimlerden birine imza attı.

Yerçekimsiz ortamın biyolojik süreçleri nasıl etkilediğini anlamaya çalışan araştırmacılar, virüslerin uzayda bambaşka bir kimliğe büründüğünü belirledi.

PLOS Biology dergisinde yayımlanan bu etkileyici çalışma, mikroorganizmaların yörüngede geçirdiği evrimsel dönüşümün, yeryüzündeki antibiyotik direncine karşı yürütülen savaşta yeni bir umut ışığı olabileceğini gösteriyor.Günlük hayatımızda üzerine çok düşünmediğimiz yerçekimi, aslında Dünya üzerindeki yaşamın temelini oluşturan en önemli güçlerin arasında yer alıyor.

Sıvılar karışıyor, besinler ve mikroplar kaotik bir hareketle sürekli birbiriyle temas ediyor.

Ancak uzayda bu ritim tamamen bozuluyor.

Parçacıklar çok daha yavaş hareket ediyor ve bu durum virüsler ile bakteriler arasında alışılagelmişin dışında bir mücadele başlatıyor.

Deney kapsamında uzaya gönderilen T7 bakteriyofajları ve koli basili (E. coli) örnekleri, Dünya’daki ikizleriyle karşılaştırıldığında oldukça şaşırtıcı sonuçlar gösteriyor.

Yeryüzünde saatler içinde bakterileri yok eden virüsler, uzayda adeta ağır çekimde hareket etmeye başlıyor.

Yaklaşık bir ay süren bu yavaşlatılmış mücadele, yaşamın durmadığını ancak hayatta kalma kurallarının tamamen yeniden yazıldığı ilginç bir senaryo yaratıyor.Uzay laboratuvarından hastane odalarınaYerçekimsizliğin yarattığı bu evrimsel baskı, bakterilerin ve virüslerin Dünya’dakinden çok daha farklı mutasyonlar biriktirmesine neden oluyor.

Bakteriler kendilerini korumak için daha kalın koruyucu tabakalar (biyofilm) oluştururken, virüsler de bu yeni savunma hatlarını aşmak için yeni stratejiler geliştiriyor.

Elbette bu durum sadece bilimsel bir merakı içermiyor.

Gelecekte Ay ve Mars gibi uzun süreli uzay görevlerinde astronotların sağlığını korumak için bu bilgiler hayati önem taşıyor.

Kapalı bir ekosistem olan uzay araçlarında mikropların nasıl bir evrim geçireceğini bilmek, güvenliğin ilk şartı haline geliyor.Ancak asıl heyecan verici gelişme tıp dünyasında yaşanıyor.

Bugün Dünya genelinde modern tıbbın en büyük korkusu haline gelen “süper mikroplar” antibiyotiklere karşı çok güçlü bir direnç geliştirebiliyor.

Bilim insanları, zararlı bakterileri avlayan virüsleri (faj terapisi) kullanarak bu sorunu çözmeye çalışıyor.

Uzayda gerçekleşen bu hızlandırılmış evrimsel değişimler, virüslere Dünya’daki laboratuvarlarda asla kazanamayacakları özellikler katabiliyor.

Uzayda keşfedilen bu yeni virüs yeteneklerini kopyalamak, en inatçı enfeksiyonlara karşı bile etkili olacak yeni nesil tedavi yöntemlerinin kapısını aralıyor.Başka bir deyişle, Dünya’daki en zorlu tıbbi sorunları çözmenin yolu bazen gezegeni terk etmekten geçiyor gibi gözüküyor.

Yörüngede yaşanan bu sessiz ve derin savaş, gelecek nesillerin hastalıklarla mücadelesini baştan aşağı değiştirebilir.