Haber Detayı
Virüsü atlattınız ama zihniniz tehlikede olabilir! Bilim insanlarından korkutan Alzheimer uyarısı | BU BELİRTİLERE DİKKAT
Son dönemde yapılan araştırmalar, koronavirüs enfeksiyonunu atlattıktan sonra ortaya çıkan zihinsel bulanıklık, baş ağrısı ve tat ile koku duyusundaki değişikliklerin, ilerleyen yıllarda Alzheimer hastalığı riskini artırabileceğini gösteriyor. Peki bu nasıl oluyor?
ABD’deki araştırmacılar, 225’ten fazla uzun süreli covid hastasından alınan kan örneklerini analiz ederek, beynin sağlıklı işleyişinde kritik rol oynayan bir protein olan tau seviyelerinde belirgin bir artış tespit etti.
Beyinde normal işlev gören tau proteinleri, sinir hücreleri arasında iletişimi destekler.
Ancak anormal tau kümeleri, sinir hücrelerinin içinde yumaklar oluşturarak iletişimi bozabilir.
Bu durum, Alzheimer ve diğer bunama türlerinde görülen hafıza kaybı ve bilişsel gerilemeyi tetikleyebilir.
Araştırmanın baş yazarı ve bulaşıcı hastalıklar uzmanı Dr.
Benjamin Luft, Daily Mail’e konuyla ilgili olarak şunları ifade etti: “Covid-19’un uzun vadeli etkileri, enfeksiyondan yıllar sonra bile ortaya çıkabilir.
Bu etkiler, Alzheimer hastalığında gözlemlenen nörobilişsel sorunlara benzer şekilde kronik hastalıkları tetikleyebilir.” Araştırmacılar, bu bulguların özellikle etkili aşılar ve tedaviler geliştirme açısından kritik önem taşıdığını vurguluyor.
Dr.
Luti, “Pratik açıdan bakıldığında, bu durum, enfeksiyonun uzun süreli hastalığa yol açmadan önlenmesi için ciddi bir çağrı niteliğindedir” dedi.
Bulgular, eBioMedicine dergisinde yayınlandı.
Araştırma ekibi, covid sonrasında kalıcı semptomlar geliştiren kişilerin nörodejeneratif hastalıklara yakalanma riskinin artabileceğini ortaya koydu.
Çalışma, 11 Eylül saldırılarında ilk müdahaleyi yapan kurtarma görevlilerinden oluşan ‘Dünya Ticaret Merkezi Sağlık Programı’na dayanıyor.
Toplam 227 kişinin, Covid-19’a yakalanmadan önce ve enfeksiyondan ortalama 2,2 yıl sonra alınan kan örnekleri analiz edildi.
Uzun süreli koronavirüsün en yaygın belirtileri arasında şunlar yer alıyor:Zihin bulanıklığıBaş ağrısı ve baş dönmesiAşırı yorgunlukDenge sorunlarıKoku ve tat alma duyusunda değişiklikler Araştırmacılar, özellikle Alzheimer ile güçlü bir ilişkisi olan pTau-181 adlı tau alt tipine odaklandı.
Bulgular, uzun süreli koronavirüs semptomları yaşayan katılımcılarda kan tau seviyelerinde yaklaşık yüzde 60’lık bir artış olduğunu gösterdi.
Semptomları 18 aydan uzun süren kişilerde, daha kısa süre semptom yaşayanlara kıyasla tau düzeyleri anlamlı derecede daha yüksekti.
Araştırma, koronavirüse yakalanmayan veya enfeksiyondan sonra uzun süreli semptom geliştirmeyen 227 kişilik bir kontrol grubuyla da karşılaştırıldı.
Kontrol grubunda kan tau seviyelerinde kayda değer bir artış gözlemlenmedi.
Bu durum, uzun süreli covid geçirenlerde görülen nörolojik etkilerin, virüs kaynaklı spesifik bir biyolojik değişimle ilişkili olabileceğini gösteriyor.
Araştırmacılar, bir sonraki adım olarak nörogörüntüleme yöntemleriyle plazmadaki tau artışının beyindeki tau birikimiyle bağlantısını incelemeyi planlıyor.
Çalışma ekibi, katılımcıların genellikle temel hizmetlerde çalışan kişiler olduğunu ve bu nedenle virüse daha fazla maruz kalmış olabileceklerini belirterek, sonuçların genel nüfusu birebir yansıtmayabileceğini vurguluyorlar.
Dr.
Luft ve ekibi, “Bu, bir virüsün zaman içinde anormal tau üretimine katkıda bulunabileceğini öne süren ilk çalışmalardan biri” dedi.
Araştırma, nörodejeneratif hastalıkların biyolojik mekanizmalarını anlamak açısından önemli sonuçlar ortaya koyuyor.
İngiltere’de NHS England verilerine göre, her 10 kişiden neredeyse biri uzun süreli covid geçirdiğine inanıyor.
Ulusal İstatistik Ofisi verilerine göre ise İngiltere ve İskoçya’da yaklaşık 2 milyon kişi uzun süreli covid belirtileri gösteriyor.
Bu kişilerin yüzde 71’i, semptomların en az bir yıl sürdüğünü bildiriyor; yarıdan fazlasının semptomları ise iki yıl veya daha uzun süredir devam ediyor.
Uzun süreli covid, enfeksiyondan sonra semptomların 12 haftadan uzun sürmesiyle tanımlanıyor.
Bu süre zarfında ortaya çıkan nörolojik ve bilişsel etkiler, günlük yaşamı doğrudan etkileyebiliyor ve uzun vadede ciddi sağlık sorunlarının habercisi olabiliyor.
Alzheimer hastalığı, İngiltere’de yaklaşık 982 bin kişiyi etkiliyor.
Ülkemizde de sayı giderek artıyor.
Erken dönemde hafıza sorunları, düşünme ve muhakeme güçlüğü, dil bozukluğu gibi belirtiler ortaya çıkabiliyor.
Bu belirtiler zamanla kötüleşerek yaşam kalitesini ciddi şekilde etkiliyor.
Bilim insanları, Covid-19 sonrası yükselen tau seviyelerinin ilerleyen yıllarda Alzheimer riskini artırabileceğini belirterek, uzun süreli koronavirüsün yalnızca geçici bir sağlık sorunu olmadığını vurguluyor.
Uzun süreli covid belirtileri yaşayanların düzenli tıbbi takip ve değerlendirmeden geçmesi, olası nörodejeneratif hastalıkların erken dönemde tespit edilmesine yardımcı olabilir.
Covid-19’un uzun süreli etkileri, seyahat edenler için de göz önünde bulundurulmalı.
Uzun yolculuklar, farklı iklimler ve stres faktörleri, uzun süreli covid semptomlarını tetikleyebilir veya kötüleştirebilir.
Tatil veya iş seyahatleri planlayanların, enfeksiyon riskini minimize etmek ve olası uzun süreli etkileri önlemek için güncel aşı ve tedavi protokollerine dikkat etmesi öneriliyor.Seyahat sırasında karşılaşılan yorgunluk, baş ağrısı veya zihinsel bulanıklık gibi belirtiler uzun süreli koronavirüs işaretleri olabilir.
Uzmanlar, bu tür semptomları göz ardı etmeyerek sağlık kontrollerini aksatmamanın önemine dikkat çekiyor.
Daily Mail’in “Dementia timebomb warning as scientists find Alzheimer's proteins in long Covid patients' blood” başlıklı haberinden derlenmiştir.
