Haber Detayı
EYP nedir, EYP açılımı nedir?
EYP nedir? sorusu, özellikle güvenlik gündemini takip edenlerin ve savunma sanayii haberlerine ilgi duyanların sıkça karşılaştığı terimlerden biridir. Günlük dilde sıkça kullanılan bu kısaltma, aslında oldukça kritik bir askeri ve teknik terimi ifade eder.
EYP'ler, standart askeri yöntemlerle üretilmeyen, genellikle ticari veya kimyasal maddelerin bir araya getirilmesiyle oluşturulan düzeneklerdir.Peki, EYP açılımı nedir ve bu düzenekler neden bu kadar tehlikelidir?
İşte merak edilen tüm detaylar.
EYP AÇILIMI NEDİR?
EYP teriminin tam açılımı "El Yapımı Patlayıcı" şeklindedir.
İngilizce literatürde ise bu kavram IED (Improvised Explosive Device) olarak adlandırılır.EYP'ler, standart askeri yöntemlerle üretilmeyen, genellikle ticari veya kimyasal maddelerin bir araya getirilmesiyle oluşturulan düzeneklerdir.
Bu patlayıcılar, terör faaliyetlerinde veya asimetrik savaş ortamlarında sıklıkla karşımıza çıkar.
Standart bir mühimmattan (el bombası veya mayın gibi) en büyük farkı, belirli bir fabrikasyon standardının olmaması ve "yaratıcılığa" dayalı, gizlenmiş yapısıdır.
EYP NASIL ÇALIŞIR VE NEDEN TEHLİKELİDİR?
EYP'lerin bu kadar tehlikeli olmasının temel sebebi, öngörülemez olmalarıdır.
Klasik bir mayın veya mühimmatın çalışma prensibi bellidir; ancak bir EYP, bir konserve kutusunun içine, bir yol kenarındaki taşın altına ve hatta terk edilmiş bir aracın içine yerleştirilebilir.Genel olarak bir EYP şu bileşenlerden oluşur:• Ana Patlayıcı Madde: Gübre (Amonyum Nitrat), yakıt veya çeşitli kimyasallar.• Fünye/Başlatıcı: Patlamayı tetikleyen küçük mekanizma.• Güç Kaynağı: Genellikle piller veya aküler.• Anahtar Mekanizması: Patlamanın ne zaman gerçekleşeceğini belirleyen (uzaktan kumanda, basınca duyarlı plaka, cep telefonu veya zamanlayıcı) düzenek.
EYP TÜRLERİ VE KULLANIM ALANLARI El yapımı patlayıcılar, tetikleme mekanizmalarına göre farklı gruplara ayrılırlar:1.
Komuta Kontrollü EYP: Kablo bağlantısı veya telsiz/cep telefonu gibi sinyal vericilerle uzaktan patlatılan düzeneklerdir.2.
Kurban Tarafından Tetiklenen EYP: Basınç plakaları, çekme telleri veya hareket sensörleri aracılığıyla, hedefin farkında olmadan mekanizmayı aktif etmesiyle çalışır.3.
Zaman Ayarlı EYP: Belirli bir süre sonunda patlayacak şekilde kurulan mekanizmalardır.
TSK VE EMNİYET'İN EYP İLE MÜCADELESİ Türkiye, coğrafi konumu ve terörle mücadele geçmişi nedeniyle EYP tespiti ve imhası konusunda dünyanın en tecrübeli ülkelerinden biridir.
Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) ve Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde bulunan METİ (Mayın ve El Yapımı Patlayıcı Tespit ve İmha) timleri, bu tehditlere karşı ileri teknoloji ekipmanlar kullanmaktadır.Jammer adı verilen sinyal kesiciler, robotik imha kolları ve özel eğitimli dedektör köpekler, EYP operasyonlarının en kritik unsurlarıdır.
Ayrıca yerli savunma sanayii tarafından geliştirilen insansız kara araçları (İKA), personelin hayatını riske atmadan bu düzenekleri etkisiz hale getirebilmektedir.
EYP GÖRÜLDÜĞÜNDE NE YAPILMALIDIR?
Eğer doğada, yol kenarında veya şüpheli bir pakette EYP olduğundan şüpheleniliyorsa şu adımlar hayati önem taşır:• Asla Dokunmayın: En küçük bir sarsıntı düzeneği aktif edebilir.• Mesafe Koyun: Şüpheli nesneden en az 100 metre uzaklaşın.• İletişimi Kesin: Yakınında telsiz veya cep telefonu kullanmayın (bazı düzenekler sinyalle tetiklenebilir).• İhbar Edin: Derhal 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayarak profesyonel ekiplerin müdahale etmesini sağlayın.EYP'ler sadece askeri personeli değil, sivil hayatı da tehdit eden hain tuzaklardır.
Bu konuda bilinçli olmak ve şüpheli durumlarda güvenlik güçlerine haber vermek en doğru yaklaşımdır.
