Rehineleri kurtarmaya giderken cehenneme düştüler! İşte ABD'nin çöken İran çıkarması

ABD ile İran arasında 1979 yılından bu yana çok sayıda örtülü ya da açık çatışma ve gerilim yaşandı.

Bunlar arasında en dikkat çekenlerden biriyse 1979 yılında İranda Şah yönetiminin devrilmesi ve Ayetullah Humeyni liderliğinde yapılan İslam Devriminden hemen sonra yaşandı.

İktidarı kaybettikten sonra Mısıra kaçan Şah Muhammed Rıza Pehlevi, 4 Kasım 1979'da pankreas kanseri tedavisi görmek için ABDye gitmeye karar verdi.

ABD hükümetinin bu talebe izin vermesinin ardından, Humeyni yönetimindeki İran ile ABD arasındaki ilk ciddi kırılma yaşandı.

Bu duruma sinirlenen ve Şahın İrana iade edilmesini isteyen öfkeli kalabalıklar, Tahranda ABD elçiliğini bastı ve elçilikte çalışan 52 kişiyi esir aldı.

Dönemin ABD Başkanı Jimmy Carter, rehinelerin serbest bırakılması için birçok yolu denemiş olsa da bunda başarılı olamadı.

Carter, son çare olarak ordunun kapısını çaldı ve rehinelerin kurtarılabilmesi için orduya operasyon düzenleme emri verdi.

Başkanın emrinin ardından, ABD ordusu ve istihbaratı geniş kapsamlı bir operasyon hazırlığına başladı. 1980 yılına gelindiğinde, Kartal Pençesi Operasyonu adı verilen plana göre, ABD ordusunun özel birliklerini taşıyacak olan 3 C-130 kargo uçağı, İranın başkenti Tahranın yaklaşık 300 km güneyinde Çöl-1 olarak adlandırılan ıssız bölgeye inecekti.

Bu uçaklara yakıt ikmali yapacak olan 3 C-130 daha eşlik ediyordu.

USS Nimitz uçak gemisinden kalkan 8 RH-53D helikopteri, Çöl-1 üssünde uçaklarla buluşacak ve tüm hazırlıkların yapılmasının ardından özel birlikleri de alarak Tahrana uçacak ve esirleri kurtaracaktı.

Planlanan buydu ve planda yaşanacak en ufak bir sapma ABD adına büyük bir trajediye sebep olabilirdi.

Operasyon başladıktan kısa süre sonra işler hiç de planlandığı gibi gitmedi ve ABD ordusunun en büyük fiyaskolarından birisi yaşandı.

AKSAKLIKLAR OPERASYONUN BAŞINDA BAŞLADI Kartal Pençesi Operasyonu başladıktan kısa süre sonra ilk aksilikler başladı.

Uçaklar Çöl-1 bölgesine indikten kısa süre sonra, ABD askerleri indikleri bölgenin yakınlarından geçen otobüsü durdurmak zorunda kaldı ve 45 yolcuyu operasyon bitene kadar gözaltına aldı.

İlerleyen dakikalarda aynı yoldan gelen bir yakıt tankeri, dur ihtarına uymayınca vuruldu ve yanmaya başladı.

Bu sırada yoldan bir araç daha geçiyordu ve yaşananları görünce geri dönerek uzaklaştı.

ABD askerlerinin açığa çıkma ihtimalleri vardı, ancak tim komutanları operasyona devam kararı aldı.

Karada bunlar yaşanırken, görev için USS Nimitz uçak gemisinden kalkan 8 helikopterin 2si yolda arıza yaparak uçak gemisine geri dönmek zorunda kaldı.

Kalan helikopterler uçaklarla buluştuktan kısa süre sonra 1 helikopter daha arıza yaptı.

Helikopterler İrana doğru giderken beklenmedik bir kum fırtınasının ortasında kalmıştı ve bu sebeple planlanandan daha geç gelmişlerdi.

Arıza yapan ve gözaltına alınan İranlı sivillerden ayrı olarak planda yaklaşık 1 saatlik gecikme bulunuyordu. 3 helikopterin arıza yapması görevi tehlikeli hale getirmişti.

Bu sebeple Çöl-1 bölgesinde operasyonu yöneten komutanlar, ABD Başkanının da onay vermesiyle operasyonu iptal etti ve tahliye hazırlıklarına başladı.

Aksaklıklarla başlayan operasyon tam da bu noktadan sonra trajediye dönüştü.

HELİKOPTERLE UÇAK ÇARPIŞTI Görevin iptal edilmesinin ardından, Çöl-1 bölgesine gelen helikopterler geri dönmeden önce yakıt ikmali yapmak maksadıyla yeniden konumlanmak için hazırlanmaya başladı.

Gece karanlığı ve beklenmedik kum fırtınası görüş şartlarını oldukça kısıtlı hale getirmişti.

Yakıt ikmali için yeniden konumlanmaya çalışan helikopterlerden birisi, görüş şartlarının düşmüş olması sebebiyle EC-130E uçaklarından birisine çarptı ve büyük bir patlama yaşandı.

Yaşanan kaza sebebiyle uçakta ve helikopterde bulunan 8 asker hayatını kaybetti.

Art arda yaşanan aksiliklerin sonunda yaşanan kaza ve patlama sonrası bölgenin hızlı şekilde tahliye edilmesine karar verildi.

Hayatını kaybeden askerlerin cansız bedenlerine ulaşmak için çıkan yangının sona ermesini beklemek gerekiyordu ve bu çok uzun sürebilirdi.

Bu sebeple ölen askerlerin cansız bedenleri ve Çöl-1de bulunan 5 helikopter terk edildi.

Hayatta kalan tüm personel uçaklara binerek İrandan ayrıldı ve Kartal Pençesi Operasyonu başarısızlıkla sonuçlandı.

ABD birliklerinin İrandan ayrılmasından kısa süre sonra, İran güvenlik güçleri Kartal Pençesi Operasyonu kapsamında Çöl-1 olarak adlandırılan bölgeye ulaştı.

İranlı yetkililer, ABDnin geride bıraktığı enkaza ilişkin görüntüleri tüm dünyayla paylaşarak yaşananları Tahranda yeni kurulmuş olan hükümetin propagandası haline getirdi.

Yaşananlardan 3 ay sonra, eski İran şahı Mısırda kanserden ölmüş olsa da rehine krizi devam etti.

Aynı yıl ABDde başkanlık seçimleri yapıldı ve Jimmy Carter seçimleri kaybetti.

Carter, koltuğunu Cumhuriyetçi aday Ronald Reagana bıraktı.

Reagan yönetimi göreve başladıktan kısa süre sonra, Cezayirli arabulucular aracılığıyla İran ile görüşmeler başladı.

İranda esir tutulan elçilik görevlileri, 444 günün ardından Ronald Reagan göreve başladıktan bir gün sonra serbest bırakıldı ve kriz sona erdi.

ABD ordusu, İrana yapılan operasyondaki fiyaskodan önemli dersler çıkardı.

Bu kapsamda Amerika Birleşik Devletleri Özel Operasyonlar Komutanlığı (USSOCOM) ve Hava Kuvvetleri Özel Operasyonlar Komutanlığı (AFSOC) kuruldu.

Özel birliklere saha operasyonlarında her türlü avantajı sağlamak için özel olarak geliştirilen ekipmanlar tedarik edildi ve taktikler de alınan dersler kapsamında güncellendi.

KAYNAK: MİLLİYET/ Oğuzcan Atış