Mississippi ile Gönenli çiftçilerin kader ortaklığı

ABD’den başlayıp, Türkiye’ye gelelim.ABD başkanı dünyada kasırga gibi esiyor ama sanırım biraz da ülkesindeki çiftçilerin durumuna baksa iyi olacak.

ABD’nin dört bir tarafından çiftçilerin ne kadar kötü durumda olduğuna ilişkin haberler yağıyor.

Neredeyse tüm önemli ürünlerin fiyatları, yetiştirme maliyetlerinin altında.

ABD basınındaki haberlere göre Mississippi’deki çiftçiler ise ülkede en kötü durumda olanlar.

Mississippi deltasındaki en önemli ürünlerden biri olan pirinci bugünlerde neredeyse hiç kimse satın almıyor.Hatta durum o kadar umutsuz görünüyor ki, Mississippi Çiftçiler Birliği Federasyonu’nun geçtiğimiz günlerde yaptığı bir toplantıda çiftçiler, depolarında bekleyen hasat edilmiş pirinci imha etmeleri için ödeme yapacak bir devlet programı fikrini bile ortaya attılar.

Bu durum en son 1980’lerde yaşanmış ve o tarihlerdeki tarım krizi sırasında ABD Tarım Bakanlığı çiftçilere arazilerini boş bırakmaları ve büyük ürün fazlalıklarını azaltmaları için ödeme yaptığı dönemde uygulanmıştı.Gelen haberlere göre Mississippi’deki pirinç de dahil olmak üzere tarla ürünlerinin değeri 2024’ten 2025’e yüzde 9 düştü ve çiftlik iflasları, henüz düşük seviyede olsa da, artış gösteriyor.Türkiye’de de durum farklı değil.

Çeltik üreticileri oldukça karamsar durumda.

Edirne, Balıkesir, Çorum, Samsun önemli çeltik üretim bölgeleri olarak öne çıkıyor.

Çeltik üreticilerinin bir bölümü kasım ayına kadar süren harman döneminde çeltiklerini satmışlar.

Ancak çeltik üretiminin yüzde 60-70’e yakının hâlâ çeltik üreticisinin elinde olduğu belirtiliyor.

Harmanda 40-42 TL olan baldo pirincinin kg fiyatı serbest piyasada 33-34 TL’ye kadar düştü.

Yani harmandan sonra fiyat artar diye bekleyenler ters köşe oldu.Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) ise 2026 yılı çeltik alım fiyatlarını geçtiğimiz günlerde bir açıklamayla duyurdu.

Geçen yıl çeltik üretiminin, 2024’e göre yüzde 2.1 azalışla 998 bin ton olarak gerçekleştiği anımsatılan açıklamada, “Baldo grubu çeltikler için ton başına 40 bin lira (55 randıman), cammeo grubu için 38 bin lira (58 randıman), Osmancık grubu için ise 32 bin lira (60 randıman) fiyatla satın alınacaktır” ifadeleri yer aldı.TMO’nun açıkladığı fiyatların sezon başındaki piyasa fiyatlarıyla aynı seviyede olması, üreticiyi memnun etmedi.

Türkiye’de yaklaşık 120 bin hektarlık alanda 1 milyon ton civarında çeltik üretimi yapılıyor.

Piyasadaki son gelişmeler sonrasında çiftçinin 2026-2027 sezonu için çeltik üretimiyle ilgili vereceği karar zor ve kritik önemde.

ÇELTİK/PİRİNÇ FİYATLARI NEDEN DÜŞÜYOR Dünyada çeltik/pirinç fiyatlarının düşmesinin birkaç temel ekonomik ve tarımsal nedeni var.1.

Arz fazlası (bolluk) Çeltik/pirinç üretimi birçok büyük üretici ülkede yüksek seviyelere çıktı.

Hindistan’da rekor seviyede pirinç hasadı ve yüksek stoklar oluştu.

Vietnam, Tayland gibi diğer Asya ülkelerinde de başarılı hasatlar ve büyük üretim miktarları piyasaya daha fazla ürün sürdü.

Bu arz fazlası, fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturuyor.2.

Talep artışı sınırlı Global çeltik/pirinç talebi stabil kalıyor veya beklendiği kadar artmıyor.

Özellikle büyük ithalatçı ülkelerin (örneğin Filipinler, Endonezya) son dönemde ithalatı sınırlaması fiyatlara olumsuz yansıdı.3.

Rekabetin artması Küresel pazarda büyük ihracatçı ülkeler arasında fiyat rekabeti yoğunlaştı.

Hindistan, Tayland ve Vietnam gibi ülkeler daha büyük pazar payı için fiyatları düşürmek zorunda kaldı.

Bu da genel fiyat seviyesini aşağı çekiyor.4.

Politika değişiklikleri ve stok stratejileri Bazı ülkeler kısa süreli ihracat kısıtlamalarını kaldırdı ya da stok stratejilerini değiştirdi.

Örneğin Hindistan’ın ihracat kısıtlamalarını gevşetmesi sonrası piyasaya daha fazla ürün düştü ve fiyatlar baskı altında kaldı.