Bankalara yurt dışı işlem uyarısı

Türkiye’den Offshore Lira Piyasasına Yeni Fren: Bankalara Sentetik Swap UyarısıTürkiye, Londra merkezli yurt dışı lira piyasasında artan hareketliliği dizginlemek amacıyla yurt içi bankaların yurt dışından daha ucuz fonlama sağlamasına yönelik yeni adımlar atıyor.Bloomberg'in haberine göre, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), bu hafta bankalara gönderdiği yazıyla, yurt dışında daha düşük maliyetle lira temin etmek için kullanılan sentetik swap işlemlerinden kaçınılmasını istedi.

Konuya yakın kaynaklara göre bu adım, yerel bankaların yurt dışı swap limitlerini dolaylı yollarla aşmasına yönelik kaygıların artmasının ardından geldi.LONDRA VE NEW YORK TEMASLARININ ARDINDAN ADIM ATILDISöz konusu gelişme, Merkez Bankası (TCMB) ve Hazine yetkililerinin bu ayın başında Londra ve New York’ta gerçekleştirdiği temasların ardından yaşandı.

Görüşmelerde, yerel bankaların yurt dışı swap kısıtlamalarını dolanabildiğine dair endişelerin gündeme getirildiği belirtiliyor.Bu temasların sonrasında TCMB, bankaların yurtdışından lira borçlanmasını daha maliyetli hale getiren yeni düzenlemeler devreye aldı.

Merkez Bankası ve BDDK konuya ilişkin yorum yapmadı.UCUZ LİRA ERİŞİMİNE FRENYetkililerin dikkatini çeken işlemlerin başında, yerel bankaların yurt dışındaki karşı taraflara döviz satarken, eş zamanlı olarak yurt içinde dolar karşılığı lira satışı yaptığı sentetik gecelik swap işlemleri geliyor.

Bu yapı sayesinde bankalar, TCMB'nin yüzde 37 seviyesindeki politika faizine kıyasla yaklaşık yüzde 30 maliyetle lira fonlamasına erişebiliyor.Piyasa oyuncularına göre bu işlemlerin toplam büyüklüğü milyarlarca dolara ulaşıyor.

İşlemlerin resmi olarak swap şeklinde raporlanmaması nedeniyle mevcut limitlerin dışında kalabildiği ve böylece düzenlemelerin fiilen aşılabildiği ifade ediliyor.İKİ TEMEL ENDİŞEYetkililerin ucuz yurtdışı lira fonlamasına yönelik rahatsızlığının iki temel nedeni bulunuyor.

İlk olarak, bu durum sıkı para politikasının etkinliğini zayıflatma riski taşıyor.

İkinci olarak ise yurt dışı merkezli lira carry trade işlemlerini daha da cazip hale getirerek riskli sermaye girişlerini artırabileceği değerlendiriliyor.Yüksek getiri sunan lira, gelişmekte olan ülkeler arasında carry trade açısından en popüler para birimlerinden biri konumunda.

Yurt dışı piyasada yapılan vadeli işlemler aracılığıyla yabancı yatırımcılar, Türkiye’deki düzenleyici sınırlamalara takılmadan lira pozisyonu alabiliyor.

Ancak politika yapıcılar, bu spekülatif girişlerin ani tersine dönmesi halinde ciddi oynaklık yaratmasından endişe ediyor.YURT DIŞI PİYASADA LİKİDİTE DENGESİYerel bankaların yurt dışında lira işlemlerine getirilen kısıtlamalar, Londra piyasasında lira arz fazlasına yol açarak yurt dışı faizlerin daha düşük oluşmasına neden oluyor.

Ancak Türk bankalarının bu piyasadan yüksek hacimde borçlanması, likiditeyi çekerek kısa vadeli lira forward faizlerini yukarı itiyor ve carry trade işlemlerini daha cazip hale getiriyor.Türkiye daha önce de ucuz yurt dışı lira penceresini kapatmaya yönelik adımlar atmıştı.

Geçen yıl TCMB, yurt dışından sağlanan lira kredilere uygulanan zorunlu karşılık oranını artırmıştı. 2018’de ise BDDK, Türk bankalarının yurtdışındaki karşı taraflarla gerçekleştirebileceği işlem hacmine üst sınır getirmişti.

Ayrıca yabancı yatırımcıların lira likiditesine erişimini sınırlayan çeşitli düzenlemeler devreye alınmıştı. 19 MART SONRASI HASSASİYET ARTTI19 Mart 2025’te İBB Başkanı ve Cumhurbaşkanı Adayı Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınmasının ardından piyasalarda yaşanan sert satış dalgası, otoritelerin “sıcak para” konusundaki hassasiyetini daha da artırdı.

Dakikalar içinde milyarlarca dolarlık çıkış yaşanırken, lira sert değer kaybetti.TCMB o dönem acil faiz artırımına gitmek ve döviz piyasasına maliyetli müdahalelerde bulunmak zorunda kaldı.

O dönemde yurt dışı lira işlemlerinin büyüklüğünün 30 milyar doların üzerinde olduğu tahmin ediliyordu.