İsveç, çocukların çetelere girmesini önlemek için cezai sorumluluk yaşını 13'e indirmek istiyor

İsveç, çetelere katılıp şiddet suçları işleyen ve caydırıcı yasal sonuçlarla karşılaşmayan çocukların sayısının artması nedeniyle ciddi vakalarda cezai sorumluluk yaşını 15'ten 13'e indirmeyi planlıyor.

Adalet Bakanı Gunnar Strommer, ülkenin "acil durum" içinde bulunduğunu ve çocukların suç şebekelerinde kullanılmasını engellemenin hükümet için "hayati bir görev" olduğunu söyledi.Ancak polis, cezaevi yetkilileri ve savcılar da dahil olmak üzere birçok yetkili, plana karşı çıkıyor.

Bazıları da bu adımın, yaşı daha da küçük çocukların suç işlemesine yol açabileceğinden kaygı duyuyor.

Tasarı kabul edilirse, yaz aylarında yürürlüğe girmesi planlanıyor.Adalet Bakanı Strommer, önerinin "genel olarak cezai sorumluluk yaşının düşürülmesi" anlamına gelmediğini belirtti.

Bakan, düzenlemenin yalnızca cinayet, cinayete teşebbüs, bombalama, ağır silah suçları ve tecavüz gibi "en ciddi suçlar" için geçerli olacağını vurguladı.Öneriye göre, bu suçluların bazıları belirli durumlarda hapis cezasıyla karşı karşıya kalabilecek.İsveç Ulusal Suç Önleme Konseyi'nden alınan veriler, 15 yaşın altındaki şüphelilerin kayıtlara geçen suçlarının son 10 yılda iki katına çıktığını gösteriyor.İsveç'te mevcut hükümet, 2022'de organize suçlarla mücadele vaadiyle iktidara gelmişti.Geçen yılın başında hükümetin yaptırdığı bir araştırmada, ciddi vakalarda cezai sorumluluk yaşının 14'e indirilmesi tavsiye edilmişti.

Başbakan Ulf Kristersson eylül ayında, çocukların "ciddi suçlar işlemek için suç şebekeleri tarafından acımasızca istismar edildiğini" söylemiş ve yaş sınırının düşürüleceğini doğrulamıştı.Başbakan "Hem bu çocukları hem de potansiyel kurbanlarını korumak için hükümet, bu tür acımasız istismara karşı güçlü önlemler alıyor" diye de eklemişti.

Hükümet daha sonra bu yaşı 13'e düşürmeyi hedefleyeceğini açıkladı ve tasarıyı görüş almak üzere 126 kamu kurumu ve başka kuruluşlara gönderdi.Ancak bazı yetkililer ve kuruluşlar planlara karşı çıktı.

Kasım ayında polis yetkilileri, bu değişikliğin "önemli ölçüde daha küçük çocukların" suç çetelerine karışma riski doğurabileceğini belirtmişti.Diğer gruplar ise cezaevi sisteminin bu tür genç suçlularla başa çıkacak donanıma sahip olmadığına ve bu yaştakileri gözaltında tutmanın çocuk haklarını ihlal edebileceğine inanıyor.Cezaevi ve denetimli serbestlik hizmetleri ayrıca bu adımın çocuklar için olumsuz sonuçlara yol açabileceği ve çocukların "başka yollarla" gözetilmesi gerektiği de belirtildi.

İsveç kabinesi daha önce de sosyal medyaya yaş sınırı getirmeyi değerlendirmişti.

Polis ise çetelerin bazı platformları küçük çocukları suça çekmek için kullandığını savunmuştu.Adalet Bakanı Strommer, tasarıya eleştirileri dikkate aldıklarını ama durumun artık daha acil bir hale geldiğini söyledi.Ancak planlara muhalefet dinmedi.

İsveç ulusal yayın kuruluşu SVT'ye göre, teklifi inceleyen yerel yönetici Fredrik Hjulström, teklifin "gerçeklere dayalı hiçbir argüman içermediğini" ifade etti.Çocukların cezalandırılmak yerine bakım görmesi gerektiğini de ekleyen yetkili, yasa tasarısının bu yıl eylül ayında yapılacak genel seçimler öncesinde siyasi puan toplama amacı taşıdığını savundu.Bu arada avukat Johan Eriksson da, çocukların çeteler tarafından hedef alınmasını önlemek için harekete geçilmesi gerektiğini, ancak cezai sorumluluk yaşının düşürülmesinin muhtemelen ters tepeceğini söyledi.

Tasarı, bir sonraki aşamada hükümetin parlamentoya sunmayı planladığı tasarıları inceleyen İsveç Yasama Konseyi'ne gönderilecek.İsveç'teki çeteler hesaplaşması İsveç'teki çete şiddeti son yıllarda kısmen temmuz ayında Türkiye'de yakalanan "Rumba" çetesinin lideri İsmail Abdo ve eski arkadaşı ve rakip "Foxtrot" çetesinin lideri Rawa Majida arasındaki mücadele nedeniyle arttı.

Karşılıklı intikam cinayetlerinde çok sayıda kişi ölürken, şiddet Abdo'nun annesinin 2023'te başkent Stockholm'ün kuzeyindeki Uppsala'da evinde öldürülmesiyle daha da büyüdü.

Şiddet artışı nedeniyle, hükümet çete cinayetlerini önleyebilmek için orduyu devreye sokmak zorunda kaldı.

İsveç'in en büyük şehirlerinden bazılarını saran ve daha sakin banliyö ve kasabalara yayılan çete şiddetindeki artış, ülkenin güvenli ve huzurlu bir ülke olma şöhretine zarar verdi.

İki yıl önce İsveç istihbarat servisi Sapo, İran'ı İsrail veya Yahudi çıkarlarına yönelik saldırılar düzenlemek için İsveçli çete üyelerini kullanmakla suçlamıştı.

İsveç polisinin 2024'te yayımladığı bir rapora göre, ülkede tahminen 14 bin kişi suç çetelerine katıldığı ve 48 bin kişinin çete bağlantılı olduğu kaydedilmişti.

Türkiye'de durum ne?

Türk Ceza Kanunu'nun 31. maddesi çocukların cezai sorumluluğunu ve yaş küçüklüğü nedeniyle uygulanacak indirimleri belirliyor.12 yaş altı çocukların cezai sorumluluğu bulunmuyor ama çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanıyor.12-15 yaş arası çocukların, fiilin anlam ve sonuçlarını kavrayıp kavramadığının araştırılması sonrası sınırlı cezai sorumluluğu bulunuyor.

Bu yeteneklerin bulunmadığı hallerde, yaş küçüklüğü nedeniyle indirimli ceza uygulanıyor.15-18 yaş grubundaki çocukların ise fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayabildikleri kabul edilerek cezai sorumluluğu bulunuyor.

Ancak failin çocuk olması nedeniyle cezada indirim yapılıyor.Kasten öldürme gibi suçlarda Çocuk Ağır Ceza Mahkemeleri'nde yargılansalar da yetişkinlere göre daha düşük cezalara çarptırılıyorlar.