Papağan kadar olamayan ekonomistler

NEFES’te, MB politika faizleri 100 baz puan düştüğü halde, bankaların mevduat faizlerini 300, kredi faizlerini ise 500-700 baz puan kadar arttırdığını okuyunca, Ahlâk profesörü Adam Smith’in, üzerinden iki asır geçse de eskimeyen, tam bugüne cuk oturan cinsten o ünlü ironisini hatırladım:“Bir papağana arz–talep kanununu öğretin, onu iktisatçı yaparsınız…”.Adam Smith’ in bu cümlesinde hakaret yok...

Tam tersine, iktisadın en temel gerçeğini hatırlatıyor…Bir mal ve hizmetin arzı artarsa, fiyatı düşer...

Talep artarsa fiyatı yükselir...Para da bir maldır ve haliyle fiyatı vardır… Paranın fiyatı ise faizdir…Bunu bir papağan bile “arz… talep…” diye diye öğrenir… Ekranlarda, kürsülerde, sosyal medyada…“Bunların kafaları basmaaazzzz… Ben ekonomistim… Ben bilirim… Halk anlamaz” diyenler, iş arz–talep meselesine gelince… Papağanın gerisine düşüyorlar…Buyur buradan yakBu üstatlara çok basit bir soru: ülkede üretim düştü mü?..

Düştü...Girdi maliyetleri arttı mı?..

Arttı...

Talep baskılanıyor mu?...

Baskılanıyor...Peki; mal, hizmet ve paranın fiyatı niye düşmüyor?.. “Üretim, mevcut talebe bile yetişemediği için…”.Üretim niye düştü?..

Yatırım olmadığı için… Yatırım niye yok?..

Öncelikle talep, sonra da yatırımın finansmanı için yeterli kaynak yok da ondan…“Yeterli kaynak” olmayınca… Yani, paraya talep çok ama o talebi karşılayacak kadar para olmayınca...

Paranın fiyatı (Faiz) artıyor…Paranın fiyatı, yatırımın fiyatını da arttırıyor… Pahalı yatırım ve düşük talep; rekabet imkânlarını da öldürüyor, enflasyon yapışkan hale dönüşüyor…***Gerçekler bu kadar net iken bizim çok bilmiş ekonomistler ne diyor?..“Millet çok tüketiyor…”.Haydaaaa!..

Buyur buradan yak… Ya kardeşim, millet neyi tüketiyor?..Ekmek lüks, peynir spekülasyon aracı mı oldu?..Papağan olsa durur, düşünür, susar ama bunlar susmuyor üstüne bir de kızıyorlar…Ekonomi sihir değildirAdam Smith bugün yaşasa, Papağanı yanına alır, bazı televizyon programlarına konuk ederdi...Ve papağan konuşurdu:“Arz… talep… güven… hukuk… demokrasi… adalet…” ve…Stüdyodakiler susardı…Sözümün özü:Ekonomi sihir değildir...

İnanç meselesi ve kimsenin böbürlenme alanı da değildir...Papağan kadar olamayanlara hatırlatırım: bilmek başka, anlayabilmek başka…Anlamayan çok, ama papağan sayısı sınırlı…***Değerli ekonomistler, sakın ola aklınızı kiraya vermeyin ki: ekonomiyi, papağanlardan öğrenmek zorunda kalmayalım…Papağan olmak yeterli...Bak güzel kardeşim, “ben ekonomistim” dediğinde ekonomist olmuyorsun…Ekonomist olmak, gerçekle inatlaşmamayı gerektiriyor...Piyasalarında mal, hizmet ve para arzı eksikse, fiyatları düşmez… Talep kısıkken enflasyon patlıyorsa, orada başka bir problem vardır ve bunu anlamak için: Nobel’e gerek yok...Papağan olmak yeterli…