Haber Detayı
Hangi ekmek sağlıklı? Yanlış seçim metabolizmayı böyle çökertiyor
Elinizden düşürmediğiniz ekmek, sandığınız kadar masum olmayabilir. Uzmanlar, milyonlarca insanı ilgilendiren “gizli” bir riskten söz ediyor. Üstelik sorun sadece beyaz ekmekle sınırlı değil. Peki hangi ekmek gerçekten sağlıklı, hangileri fark etmeden metabolizmayı zorluyor?
Ekmek, Amerika Birleşik Devletleri’nde hâlâ sofraların vazgeçilmezleri arasında yer alıyor.
Yapılan araştırmalara göre ABD’deki hanelerin yaklaşık yüzde 97’si haftalık olarak ekmek satın alıyor.
Ülkemizde de durum pek farksız sayılmaz.
Özellikle sağlıklı beslenmeye yönelen tüketiciler, lif ve protein oranı yüksek, daha “doğal” olduğu iddia edilen tahıllı ekmeklere ilgi gösteriyor.Ancak uzmanlara göre bu yaygın tüketim, ciddi bir sağlık riskini de beraberinde getiriyor.
Metabolik sağlık uzmanları, ekmeğin çoğu Amerikalının beslenme düzeninde temel bir gıda olmaması gerektiği konusunda uyarıyor.
Virta Health’te diyabet hakkında bilgiler paylaşan ve metabolik sağlık uzmanı olarak görev yapan diyetisyen Theresa Link, ekmek tüketiminin sanıldığı kadar masum olmadığını belirtiyor.
Link, yaptığı açıklamada ABD’deki tabloyu şu sözlerle özetliyor:“ABD nüfusunun yaklaşık yüzde 75’i fazla kilolu, obez ya da insülin direnciyle ilişkili Tip 2 diyabet hastası.
Bu gruptaki bireyler için ekmek gibi yüksek karbonhidratlı besinler, metabolik sorunları zamanla daha da kötüleştirebilir.” Link’e göre ekmek, özellikle rafine unla yapılan türleriyle kan şekerinde ani yükselmelere neden oluyor.
Bu durum, uzun vadede insülin direncini artırarak diyabet riskini büyütüyor.
İnsülin, pankreas tarafından üretilen ve kandaki şekerin (glikozun) hücrelere girerek enerjiye dönüşmesini sağlayan hayati bir hormon.
Ancak insülin direnci geliştiğinde, hücreler bu hormona yeterince yanıt vermemeye başlıyor.
Theresa Link, bu süreci şöyle açıklıyor: “İnsülin direnci, hücrelerin insüline doğru şekilde yanıt vermemesi durumudur.
Bu da karbonhidratların enerji için kullanılmasını zorlaştırır.
Zamanla insülin seviyeleri yükselir ve metabolik sağlık bozulur.
Basitçe söylemek gerekirse, vücudun karbonhidratları tolere edememesi söz konusudur.” İnsülin direnci bazı kişilerde belirti vermeden ilerlerken, bazı bireylerde boyun, koltuk altı ve kasık bölgelerinde koyu renkli, kadifemsi cilt lekeleri görülebiliyor.
Kilo artışı, yüksek tansiyon, kronik yorgunluk ve kadınlarda adet düzensizlikleri de yaygın belirtiler arasında yer alıyor.
Uzmanlar, kesin tanı için kan testlerinin önemine dikkat çekiyor.
Theresa Link, tüm Amerikalıların ekmeği tamamen hayatından çıkarması gerekmediğini de vurguluyor.
Metabolik açıdan sağlıklı olan ve insülin direnci bulunmayan yaklaşık yüzde 25’lik kesim için bazı ekmek türlerinin makul miktarlarda tüketilebileceğini söylüyor. “Eğer insülin direnci olmayan bu gruptaysanız, ekmek beslenmenize dahil edilebilir.
Ancak burada ekmeğin türü son derece önemli,” diyen Link, iki ekmek çeşidini özellikle öne çıkarıyor: filizlendirilmiş tahıl ekmeği ve gerçek ekşi mayalı ekmek.
Filizlendirilmiş tahıl ekmekleri, buğday, arpa veya siyez gibi tam tahılların öğütülmeden önce suda bekletilerek filizlendirilmesiyle hazırlanıyor.
Bu yöntem, tahılın besin değerini önemli ölçüde artırıyor.Uzmanlara göre filizlendirme işlemi;Demir, çinko, magnezyum ve folat gibi minerallerin emilimini artırıyor, şişastaları parçalayarak sindirimi kolaylaştırıyor ve glisemik indeksi düşürerek kan şekerinin daha dengeli seyretmesine yardımcı oluyor.
Bir diğer önerilen seçenek ise geleneksel yöntemlerle yapılan gerçek ekşi mayalı ekmek.
Bu ekmekler yalnızca un, su, tuz ve yabani maya ile laktik asit bakterilerinden oluşan doğal bir maya kullanılarak fermente ediliyor.
Doğal fermantasyon süreci, tahıllardaki minerallerin açığa çıkmasını sağlarken, bağırsak sağlığını destekleyen prebiyotiklerin oluşmasına da katkıda bulunuyor.
Ayrıca gerçek ekşi mayalı ekmekler: Daha düşük glisemik etkiye sahip, daha kolay sindiriliyor ve lalp sağlığını destekleyen antioksidanlar içeriyor.Uzmanlar, tüketicileri “sahte ekşi maya” konusunda da uyarıyor.
Etiketinde ticari maya veya asit bulunmayan, doğal fermantasyon ibaresi yer alan ürünlerin tercih edilmesi öneriliyor.
Sağlıklı olduğu düşünülerek sıkça tercih edilen tam tahıllı ekmekler ise uzmanlara göre her zaman doğru bir seçim olmayabilir.
Theresa Link, bu ürünlerin çoğunun yüksek oranda işlenmiş olduğunu ve kan şekerini beyaz ekmeğe benzer şekilde hızla yükseltebildiğini söylüyor.“Tam tahıllı olarak pazarlanan birçok ekmek, metabolik açıdan sanıldığı kadar avantajlı değil” diyen Link, etiket okuma alışkanlığının önemine dikkat çekiyor.
İnsülin direnci veya Tip 2 diyabeti olan bireyler için öneri çok daha net: Geleneksel ekmek tüketimi azaltılmalı, hatta mümkünse tamamen bırakılmalı.
Virta Health’in bu gruptaki bireyler için ekmek yerine önerdiği alternatifler arasında badem unu ve keten tohumu ile yapılan tava ekmekleri, hindistancevizi unu ve psyllium kabuğu kullanılan düşük karbonhidratlı rulolar yer alıyor.
Ayrıca taco ekmeği yerine marul, hamburger ekmeği yerine portobello mantarı gibi sebze bazlı çözümler de öneriliyor.Uzmanlar, bu değişimin yalnızca kan şekerini değil, bütçeyi de olumlu etkileyebileceğine dikkat çekiyor.New York Post'un Which types of bread are really best — and the so-called ‘healthy’ kind you should avoid başlıklı haberinden derlenmiştir.
