Fındıkkıran: Bir Kış Klasiğinin Sahnedeki Yolculuğu

Bazı eserler vardır; sahnelendiği şehirden, ülkeden, hatta zamandan bağımsızdır.

Nereye giderseniz gidin tanıdıktır.

Fındıkkıran Balesi tam olarak böyle bir yapım.

Karlar altındaki büyülü sahneler, rengarenk kostümler, klasikleşmiş müzikler, görkemli dekorlarıyla Fındıkkıran yalnızca bir bale değil hayal ve gerçek arasındaki yolculuk.

Yılın özellikle kış aylarında, dünyanın dört bir yanında kapalı gişe oynanan bu klasik, yalnızca bir bale değil; aynı zamanda bir kültür ritüeli.Benim izlediğim temsilde de salonu dolduran izleyici profili bunu doğruluyordu.

Sanat takipçileri, gençler, aileler, ilk kez bale izlemeye gelenler ve “kışın Fındıkkıran bir klasiktir” diyen müdavimler.

Bu yönüyle Fındıkkıran, klasik balenin en ulaşılabilir ve en herkese hitap eden eserlerinden biri.Fındıkkıran Balesi (The Nutcracker)Fındıkkıran Balesi, dünyaca ünlü Rus besteci Tchaikovsky’ye aittir ve bestelediği son eseridir.

Klasik balenin en bilinen ve en çok sahnelenen eserlerindendir.

İlk kez 1892 yılında, Rusya’nın St.

Petersburg kentinde sahnelenmiştir.Koreografisi, klasik balenin iki büyük ismi olan Marius Petipa ve Lev Ivanov imzası taşır.

Hikayesi ise Hoffmann’ın “Fındıkkıran ve Fareler Kralı” adlı masalından uyarlanmıştır.

Yani sahnede izlediğimiz şey; edebiyat, müzik ve dansın yüzyılları aşan ortak üretimidir.

Fındıkkıran Hikayesi: Bir Çocuk Masalından Sahne ÜtopyasınaHikaye, (Christmas) Noel gecesiyle başlar.

Küçük Clara, ailesinin evinde düzenlenen yılbaşı kutlamasında fındıkkıran askeri şeklinde bir oyuncak hediye alır.

Clara hediyeyi çok beğenir ancak fındıkkıranla oynarken oyuncak birden kırılır.

Ve ardından masal başlar.

Gece ilerledikçe ev, Clara’nın hayal dünyasına dönüşür.

Oyuncaklar canlanır, fareler saldırır, Fındıkkıran bir prens olur.

Clara, onunla birlikte Karlar Ülkesi’nden Şekerler Diyarı’na uzanan fantastik bir yolculuğa çıkar.

İkinci perde, tam anlamıyla görsel bir şölen.

İspanyol, Arap, Çin ve Rus dansları; sahnede farklı kültürleri temsil eden kısa ama etkileyici performanslara yer verir.

Kostümler, müzikler ve figürler o kültürlerden esinlenilmiştir.

Bu bölüm, eserin neden hala güncel ve evrensel kaldığının da en net göstergelerinden biridir.

Fındıkkıran’ı özel kılan temel özellikleri müziği, görselliği, anlatım dili ve zamansızlığı.

Tchaikovsky’nin bestelediği melodiler, baleyle ilgisi olmayanların bile kulağına tanıdık gelir.

Bale denince akla gelen melodilerinse direkt karşılığıdır. “Waltz of the Flowers” ve “Dance of the Sugar Plum Fairy” gibi parçalar, popüler kültürün bir parçası haline gelmiştir.

Dekor, kostüm ve sahne tasarımı ise klasik balenin tüm ihtişamını sergiler.Anlatım dili sert, soyut ya da zorlayıcı değil.

Masalsı ama disiplinli.

Bu da onu ilk kez bale izleyecek izleyici için ideal yapar.

Çok kültüre hitap eder ve tüm bu detaylar birleşerek eseri zamansız kılar. 130 yılı aşkın süredir sahneleniyor ama asla eskimiyor.

Bir Lifestyle Deneyimi Olarak FındıkkıranBugün Fındıkkıran, yalnızca bir sanat etkinliği değil; aynı zamanda bir lifestyle deneyimi.New York’ta Lincoln Center’da izlemek bir kış klasiğiyse, Londra’da Royal Opera House’ta izlemek bir seyahat planının parçası.

İstanbul’da, Ankara’da ya da başka bir şehirde izlemek ise “sanata ayrılmış keyifli bir akşam” demek.

Fındıkkıran, karmaşık politik mesajlar ya da sert modern anlatılar sunmuyor.

Bunun yerine iki saat boyunca gerçek dünyadan kopmayı vaat ediyor.

Günümüzün hızlı ve gürültülü gündeminde, bu vaat az şey değil.Fındıkkıran Balesi, klasik balenin vitrini gibidir.

Hem geleneği temsil eder hem de yeni izleyiciye kapı aralar.

Benim için de bu temsil, bir sahneden çok daha fazlasını sundu.İstanbul’da Bir Kış Ritüeli: Fındıkkıran Balesi İzlemekİstanbul’da kış mevsimi erken kararan soğuk havalar demek.

Durum böyle olunca akşam planlarının vazgeçilmez duraklarından biri de sahne performansları oluyor.

Bu yıl sahne performanslarında dünyaca ünlü “The Nutcracker” rüzgarı esti.

Bu şehirde “Fındıkkıran” izlemek, yalnızca bir temsil izlemek değil; günü bu deneyimin etrafında şekillendirmek anlamına geliyor.

İstanbul’da Fındıkkıran izlenecekse, bu genellikle “tek başına bir etkinlik” olarak kalmıyor.

Öncesi ve sonrası olan bir akşamdan söz ediyoruz.

Öncesinde etkinlik için heyecanlanmak, yakınlarda bir yemek yemek ve keyifli bir akşam geçirmek için tüm ritüelleri yerine getirmek şeklinde planlanıyor.

Sonrasında ise zaten gösterinin etkisi altında kaldığınız için büyüsünden çıkamıyor adeta Clara’nın rüyasındaki masal diyarında yaşıyor hissiyle hafiflemiş bir şekilde dolaşıyorsunuz.Şehir dışından gelenler içinse Fındıkkıran, İstanbul seyahatine entegre edilebilecek güçlü bir durak oldu.

Gündüz boğaz hattı, müzeler, sergiler; akşam etkinlik salonu.

Bu denge, İstanbul’un en karakteristik yanlarından biri; gündüz yoğun ve kaotik, akşam sahnede disiplinli ve zarif.

Özellikle kış aylarında İstanbul’a yapılan kısa seyahatlerde, Fındıkkıran gibi klasik bir temsil, şehri “turistik” olmaktan çok kültürel bir deneyime dönüştürüyor.Fındıkkıran’ın masalsı dünyası, İstanbul’un sert gerçekliğiyle ilginç bir tezat oluşturuyor.

Dışarıda trafik, kalabalık ve gürültü varken; salonda kusursuz senkron, sakin ritim ve sessizlik hakim.

Sanki şehir bir anlığına duruyor.Fındıkkıran herkes için farklı bir anlam taşıyor.

İlk kez bale izleyecek olanlar, kültür-sanat meraklıları, kış akşamına “özel bir anlam” katmak isteyenler ve her yıl bu geleneği sürdürenler için Fındıkkıran mükemmel bir seçim.

Ortak noktası ise izledikten sonra dünya biraz daha sakin hissediliyor.

Belki de bu yüzden her gösterimde salonlar dolup taşıyor.

Ve eser, bir akşamlığına koca bir salon dolusu insana bir masalı yaşatıyor.Not: Fındıkkıran kış aylarında sahnelenir ve İstanbul’da Kasım –  Aralık – Ocak’ta birçok gösterimde izleyiciyle buluştu.

Ankara’da ise son günlerde gösterimi devam ediyor.

Bu yıl izleme imkanı bulamayanlardansanız önümüzdeki yıl kış aylarında mutlaka bu gösteriyi takviminize not almalısınız.