ABD-İran geriliminde olası askeri senaryolar

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik askeri seçenekleri gündemde tutması, Washington ile Tahran arasındaki diplomatik çıkmaz sürerse bölgedeki dengeler üzerinde ciddi etkiler doğurabileceğine ilişkin tartışmaları alevlendirdi.

BBC’nin analizine göre, olası bir saldırı durumunda farklı stratejik sonuçlar ortaya çıkabilir. 1- HEDEFLİ VE HASSAS OPERASYONLAR  Birinci olasılık sınırlı ve hedef odaklı askeri operasyonlardır.

Bu senaryoda ABD hava ve deniz unsurları, İran Devrim Muhafızları ve ona bağlı paramiliter birimlerin üs bölgeleri, balistik füze depoları ve nükleer programla bağlantılı tesisleri vurabilir.

Böyle bir müdahalenin rejim üzerinde baskı oluşturarak siyasi yapıyı sarsması ve yönetimde değişim ihtimalini doğurması da teoride konuşuluyor. 2- VENEZUELA MODELİ "Venezuela modeli" olarak adlandırılan bu senaryoda, sınırlı askeri baskı rejimi devirmeyebilir ama Tahran yönetimini politikasını gözden geçirmeye zorlayabilir.

Bu modelde İran, bölgesel gruplara verdiği desteği azaltabilir, füze ve nükleer programlarında kısıtlamaya gidebilir ya da protestolara yaklaşımını yeniden değerlendirebilir. 3- İRAN DEVLETİ ÇÖKER, YERİNİ ASKERİ YÖNETİM ALIR Analistler arasında en olası görülen diğer bir durum ise mevcut devlet yapısının çökmesi ve bunun yerine askeri ağırlıklı bir yönetimin ortaya çıkmasıdır.

Rejimin zaten iç huzursuzluklarla boğuştuğu bir ortamda, dış müdahale sonrası kaotik bir geçiş yaşanabilir. 4- ABD GÜÇLERİNE VE KOMŞU ÜLKELERE MİSİLLEME Misilleme riskleri de ciddi bir endişe kaynağı.

İran yönetimi, ABD’ye olası bir saldırı karşısında balistik füze ve insansız hava araçlarıyla ABD üslerini ve bölgedeki müttefiklerini hedef alma tehdidinde bulundu; bu da gerilimi artırıyor. 5- İRAN, HÜRMÜZ'E MAYIN YERLEŞTİREBİLİR Enerji güvenliğine yönelik tehditler de gündemde.

İran’ın Hürmüz Boğazı gibi stratejik noktalarda deniz mayınları konuşlandırma olasılığı, dünya ticaret yollarını ve petrol piyasalarını etkileyebilir. 6- BİR ABD SAVAŞ GEMİSİNİ HEDEF ALINABİLİR Daha olumsuz bir tabloda ise devlet otoritesinin çökmeye başlamasıyla iç karışıklıklar artabilir; etnik gerilimler silahlı çatışmalara dönüşebilir ve geniş çaplı bir insani kriz doğabilir.