Spor ekonomisi yol ayrımında

Küresel çapta büyük spor etkinlikleri, macera tu­rizmi, spor malzemeleri ve ekipmanlarını satışını ve aktif yaşam tarzlarını destekleyen, hız­la büyüyen, trilyonlarca dolarlık bir ekosistem.

İsviçre’nin Davos kentinde düzenlenen Dünya Eko­nomik Forumu’nun (WEF) Genel Müdürü Sebastien Buckup, “Halk ve Gezegen İçin Spor Raporu”n­da dünya spor ekonomisini böyle tarif ediyor.

Gerçekten de rapor, spor ekonomisini her zaman gö­zümüzün önündeki profesyonel spordan çok daha geniş tanımlı­yor.

Böylece ortaya 2025 yılı ra­kamlarıyla 2,3 trilyon dolarlık dev bir ekonomi çıkıyor.Bu 2,3 trilyon dolarlık küresel spor ekonomisi dört çekirdek sek­tör üzerine kurulu: Profesyonel ve­ya elit spor, katılım sporu veya akti­viteleri, spor malzemesi ve ürünleri ile spor turizmi.

Bir de bu çekirdek sektörlerin etrafına örülmüş bağ­lantılı sektörler ile geniş ekosistem paydaşları söz konusu.

Zaten 2,3 trilyon dolarlık mevcut spor ekono­misinin 2 trilyon dolarlık kısmını dört çekirdek sektör temin ediyor.Ancak, profesyonel spor en göz önünde olan sektör olmasına ve tüm dünyada takip edilmesine karşın en düşük paya sahip sektör.

Rapora göre profesyonel sporun 140 milyar dolarlık bir ekonomisi var.

Buna karşılık spor turizminin hacmi 672 milyar dolar, spor mal­zemeleri sektörünün hacmi 614 milyar dolar.

Katılım sporunun 2025 yılındaki hacmi 560 milyar dolar olarak hesaplanmış.Yayıncılık ve dijital platformlar, video oyunları, beslenme, giyile­bilir ve teknolojik ürünler ile diğer spor hizmetleri bağlantılı sektör­ler kapsamında değerlendirilmiş.

Bu beş yan sektörün de toplam 300 milyar dolarlık bir ekonomisi var.2030’da 3,7 trilyon dolar Yine rapora göre bu geniş tanım­lı küresel spor ekonomisi büyük bir hızla büyümeye devam ediyor.

Hatta bundan sonraki beş yılda büyüme hızı artacak. 2016’da 1,3 trilyon dolarlık küresel spor eko­nomisi 2025’te 2,3 trilyon dolara ulaştı bile.

Bundan sonraki beş yıl­da da yılda ortalama yüzde 10’luk artışla 2030’da spor ekonomisinin büyüklüğünün 3,7 trilyon dolara ulaşması bekleniyor.Spor turizmine talep artıyor Rapora göre bu hızlı büyüme­nin sırrı çekirdek sektörler ve bağlı sektörler arasındaki dina­mik etkileşimde yatıyor.

Bu sek­törlerin birindeki büyüme ve ye­nilik hemen komşu ve bağlı sek­törlere de tesir ediyor.

Mesela küresel spor etkinlikleri spor tu­rizmine talebi artırıyor.

Öyle ki spor turizmi en hızlı büyüyen çekirdek sektör olma niteliğini 2030’a kadar koruyacak.Keza spor turizmi ve kitle sporu büyüdüğünde bunun hemen spor malzemesi ve ekipmanları satışı­na olumlu yansıması oluyor.

Med­yanın ilgisi ve dijital teknolojiler, izleyici kitlesini büyütüyor ve spor etkinlikleri için yeni gelir akışla­rı yaratıyor.

Kısacası küresel spor ekonomisinin kendi içinde bir döngü söz konusu.

Bu döngü cid­di bir kesintiye uğramadan devam ederse küresel spor ekonomisinin 2050’deki büyüklüğü de tam 8,8 trilyon dolara ulaşacak.Bu geniş tanımlı spor ekonomisi aynı zamanda ülke ekonomilerine ve istihdama da ciddi katkı sağlı­yor.

Avrupa, Doğu Asya ve Kuzey Amerika’daki gelişmiş ve olgun spor pazarına sahip ülkelerde spo­run GSYİH’deki payı yüzde 2’nin üzerine çıkabiliyor.

Hatta Alman­ya’da bu pay yüzde 3,9.

Bununla beraber spor sektörlerinin istih­damdaki ABD ve Almanya örnek­lerindeki gibi yüzde 4-5 seviyesini bulabiliyor.Tehditler dünyası Ancak, her alanda olduğu gibi küresel sporda da tablo pespem­be değil.

Çünkü iki büyük risk orta ve uzun vadede spor ekonomisinin büyümesini tehdit ediyor: Bunlar sağlık ve çevre.

Biraz daha açarsak fiziksel hareketsizlik ve küresel ik­lim değişikliği.

Bu iki tehdide kar­şı önlem alınmadığı takdirde başta kitle sporu ve spor turizmi olmak üzere tüm çekirdek ve bağlı sek­törlere menfi tesir edecek.

Öyle ki, 2030’a kadar 517 milyar dolarlık, 2050’ye kadar da 1,6 milyar dolarlık gelir risk altında.Raporda, bu tehditlerle baş ede­bilmek ve sektörün dayanıklılığını artırmak için üç ana stratejik yol öneriliyor:1) Kaynak yönetimine öncülük etmek: Su yönetimi, döngüsel iş modelleri ve spor etkinlikleri­ni sürdürülebilir malzemeler için test alanları olarak kullanmak.2) Sporu şehirlerin merke­zine yerleştirmek: Kentsel tasarımı fiziksel aktiviteyi teşvik edecek şekilde yapmak ve yeşil/ mavi alanları spor varlıklarına dö­nüştürmek.3) Amaca Yönelik Sermaye Akışını Hızlandırmak: Ka­mu-özel-hayırseverlik ortaklıkla­rını güçlendirmek ve sosyal/çevre­sel sonuçları hızlandıran sponsor­luk modellerini devreye sokmak.Spor Diplomasisi Uzmanı Prof.

Dr.

Cem Çetin: Fiziksel hareketsizlik spora en büyük tehdit “Türkiye’deki spor ortamına ve spor ekonomisine bakınca birkaç büyük risk unsuru görüyorum.

Bunlardan birisi elbette değişen iklim koşulları.

Son dönemde bazı gran fondo bisiklet yarışlarını ve dağ koşularını yerinde takip ettim.

Mesela Rize'deki ultra trail yarışı öncesinde sel ve toprak kayması oldu.

Bu sebeple etaplar kısaltıldı.

İklim koşulları bu kadar kötüleşirse bu yarışların sağlıklı ortamlarda yapılamaz.Bir diğer risk faktörü de şu: Uluslararası çatışmalar dönemindeyiz ve bunlar spor turnuvalarını tehdit ediyor.

Mesela Rusya uluslararası turnuvalara katılamıyor.

Bu durum başka ülkeler için de söz konusu olabilir.

Çatışmanın yaşanan ülke dışına çıkmak ayrı bir problem.

Yakında İran bu duruma gelebilir.

Bu durumda Türkiye’nin ev sahibi olduğu bir spor turnuvasına birçok ülkenin katılamaması söz konusu olabilir.Son olarak bence bu video oyun bağımlılığı bence en büyük risklerden biri.

Türkiye Avrupa’da en genç nüfusa sahip ülke.

Ama bu gençler hareketli ve aktif bir yaşama ne kadar hazır?

Bu gençlere ve çocuklara bedensel aktiviteye dayalı etkinlikler sunmamız gerekiyor.

Fiziksel hareketsizliği spora en büyük tehdit olarak görüyorum.”