Altın yoldan çıkınca neler oluyor?

Bugünlerde altın ve gümüşe ilişkin her yorum, her analiz 1979’a gönderme yapıyor.

Haberler, “1979’dan bu yana böylesi görülmedi” diye başlıyor.

Altın çılgınlığı konuşulurken 1979’da neler olmuştu?

Bakmadan edemedim.Başta ABD olmak üzere 1970’ten beri para basarak ekonominin çarklarını döndüren merkez bankaları duvara tosladı.

ABD bir yandan ekonomik durgunlukla diğer yandan yüzde 15’e çıkan enflasyonla boğuşuyordu.

Dünyanın dolara güveni yerle bir olmuş, para piyasaları rotayı şaşırmıştı. 220 dolar olan altın, bu kaosu arkasına alarak yükselmeye başladı.

Hiç hesapta olmayan İran devrimi ile birlikte enerji krizi dünyayı rehin aldı.

Başta Avrupa olmak üzere dünya ekonomisi eşi görülmemiş bir durgunluğa sürüklendi, ticaret durma noktasına geldi.Altının ve gümüşün yükselişi hızlandı.24 Aralık 1979 dünya bir şok daha yaşadı.

Sovyet tankları, Afganistan’a girince Soğuk Savaş’ın sıcak çatışmaya dönüşeceği korkuları tavan yaptı.Altın 850 dolara kadar çıkarak tüm zamanların zirvesine yerleşti.

Küresel piyasaların güvenli limanı bir yılda yüzde 270’ten fazla değer kazandı.Sonra bu korkunç kaosun ipini yine ABD çekti.

Enflasyonu dizginlemek için Fed faizi yüzde 20’ye yükseltti.

Ekonomide tam bir soğuk duş etkisi yarattı.

İlk başlarda bedeli ağır olsa da Fed enflasyonu dizginlemeyi başardı.

Fed’in hamlesine büyük merkez bankaları da katılınca para basarak ekonomiyi destekleme dönemi sona erdi.Aynı tarihlerde gümüş de altındaki çılgın yükselişe eşlik etti.

Fiyatlar 1979’un başında 6 dolar civarındayken, 1980’e ulaştığımızda 50 dolara kadar çıkarak yüzde 700’ü ayan bir artışa imza attı.

GÜMÜŞ VE HUNT KARDEŞLER Gümüşteki yükselişin arkasında sadece dünyada yaşanan krizler değil, başka faktörler de vardı.

Teksaslı milyarder Nelson Bunker Hunt ve William Herbert Hunt kardeşler, gümüş arzının yaklaşık üçte birini kontrol edecek kadar büyük alımlar yaptı.

Henüz borsalarda teminat tamamlama kuralı yoktu.

Kaldıraçlı işlemlere ilişkin sınırlar yoktu.

Hunt kardeşler kaldıraçlı işlemler yapıp gümüş fiyatını sürekli yukarı çekti.

Sonra iki kardeş, gümüşü fiziki olarak talep edince kriz patladı.Krizler kendi çarelerini de üretir.

ABD borsaları oyunun kuralını değiştirdi. ‘Margin Call’ yani teminat tamamlama çağrısı yaptı.

Tabi, Hunt kardeşlerin teminatları ödeyebilecek paraları yoktu, iflasa sürüklendiler.

Gümüş piyasası da tam anlamıyla çöktü.

Gümüş fiyatları bir anda 10 dolara düştü.

Krizden sonra gümüş piyasalarında öylesine büyük bir güven kaybı yaşandı ki; fiyatlar 30 yıl boyunca bir daha 50 doları aşmadı.Kuyruklar ülkesi Türkiye1979’da Türkiye’de tam anlamıyla bir kaosa sürüklendi.

Dünyadaki enerji krizi ve yüksek enflasyon Türkiye’nin dibe vurmasına neden oldu.

Enflasyon yüzde 100’ü aştı.

Hazine’nin kasası boşaldı, devletin dövizi neredeyse sıfırlandı.

Süleyman Demirel’in tabiriyle “70 sente muhtaç hale” geldik.

Karaborsa aldı başını gitti.

Tüp, mazot, benzin ve yağ kuyrukları hayatımıza girdi.

Şekerin karneye bağlandığı günler yaşıyorduk.

İthalat yapacak döviz bulunamayınca sanayi durma noktasına geldi.

Sonrası malum, 12 Eylül 1980’e ulaştığımızda Hasan Mutlucan’ın türküleri eşliğinde askeri darbeye uyandık.Gelecekte böyle anlatacaklarAltın fiyatları daha ne kadar yükselir?

Ne zaman düşer?

Bunu öngörmek pek mümkün görünmüyor.

Ancak yakın gelecekte bu olağanüstü yükselişi analiz eden ekonomistler sözlerine şöyle başlayacak:“Donald Trump’ın ABD’de başkanlık koltuğuna oturmasıyla başlattığı ticaret savaşları dünyayı tam bir çıkmaza sürükledi.

Kusursuz bir fırtınanın fitilini ateşledi.

Trump’ın İran’da rejim değişikliğine soyunması, Latin Amerika ülkelerine müdahaleleri dünyanın yeni bir paylaşım savaşına sürüklendiği korkularına neden oldu.

Küresel piyasalarda rezerv para kabul edilen doların tahtı sallandıkça altının yükselişi hız kazandı.

Altın bir yılda yüzde 100’den fazla değer kazanarak 6 bin dolar eşiğini zorladı.Sanayide önemli bir metal haline gelen gümüşü ise büyük ölçüde Çin kontrol ediyordu.

Gümüşe erişim endişeleri artıkça fiyatlar yükseldi.

Gümüş bir yılda yüzde 170’e yakın değer kazandı.

Öyle ki evlerdeki gümüş çatal bıçak koleksiyonları bile eritilerek satışa çıkarıldı.”Bundan sonrasını yaşayıp göreceğiz…