Bakan Bolat'tan medyadaki iddialara yanıt geldi: AB pazarında kayıp olacak mı?

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, AA muhabirine yaptığı açıklamalarda, Avrupa Birliği (AB) ve Hindistan arasındaki ticari yakınlaşmanın Türkiye'ye etkilerine dair spekülasyonlara açıklık getirdi.

AB'nin Hindistan ile imzaladığı Serbest Ticaret Anlaşması'nın (STA), Türkiye için AB pazarında kayıp yaratacağı endişelerine yer olmadığını vurgulayan Bolat, vergi indirimi iddialarını kesin bir dille yalanladı.

Bakan Bolat, konuyla ilgili olarak, "AB ile Hindistan arasındaki STA nedeniyle ülkemizin de Hindistan'a yönelik gümrük vergilerini düşüreceğine ilişkin kimi zaman medyada yer alan haber ve yorumlar tamamen asılsızdır.

Türkiye’nin böyle bir gündemi ya da planlaması yoktur." ifadelerini kullandı.

TİCARET HACMİ 30 YILDA 8 KATINA ÇIKTI Türkiye ve AB arasındaki Gümrük Birliği'nin güncellenmesi ihtiyacının yeni ortaya çıkan bir başlık olmadığını belirten Bolat, bu gerekliliğin 2014 yılında tespit edildiğini ve beklentilerin o tarihten beri her iki tarafça tartışıldığını söyledi.

Gümrük Birliği'nin yürürlüğe girdiği 1995 yılından bu yana Türkiye'nin ekonomik dönüşümünde itici bir güç olduğunu ifade eden Bolat, sürecin ülkenin sanayi altyapısını ve küresel rekabetçiliğini güçlendirdiğini aktardı.

Bolat, bu entegrasyon sayesinde sanayi alanında verimli değer zincirleri oluştuğunu ve her iki taraf için de refah artışı sağlandığını dile getirdi.

Bakan Bolat, geçen 30 yılda ikili ticaret hacminin 8 kat artarak 233 milyar dolara ulaştığına ve ihracatın ithalatı karşılama oranının yüzde 100 seviyesini yakaladığına dikkat çekti.

MEVCUT SİSTEM ARTIK YETERSİZ KALIYOR Bakan Bolat, Gümrük Birliği sürecinin Türkiye ekonomisinde sadece rakamsal değil, niteliksel bir sıçrama da yarattığını vurgulayarak şu değerlendirmeyi yaptı: "Bu süreç sadece hacimsel bir büyümeyi değil, yapısal bir dönüşümü de beraberinde getirmiş, ihracatımızdaki orta-yüksek teknolojili ürün payı yüzde 43,5'e, ülkemizin dünya ihracatından aldığı pay ise iki katına (yüzde 1,07) yükselmiştir.

Ancak 30 yıl önce sadece sanayi malları üzerine kurgulanan bu yapının, küresel ekonominin bugünkü dinamiklerini karşılamakta artık yetersiz kaldığı ve yapısal bazı sorunları da beraberinde getirdiği yadsınamaz.

Mevcut sistemin, hizmetler ticareti, dijital ekonomi, kamu alımları ve tarım gibi günümüzün kritik büyüme alanlarını kapsamaması, ikili ticaret ve ekonomik ilişkilerin potansiyelinin altında olmasına yol açmaktadır." Mevcut sorunların yanı sıra beklentilere de değinen Bolat, "İlaveten, taşımacılarımızın AB'ye ihracat ve transitte karşılaştıkları ulaştırma kotalarının kaldırılması ve iş insanlarımızın AB içinde serbest dolaşımına ilişkin beklentilerimiz de bu çalışmaların merkezindedir.

Dolayısıyla Gümrük Birliği'nin güncellenmesi, geçtiğimiz 10 yılda giderek daha istikrarsız hale gelen uluslararası ekonomi ortamında Avrupa değer zincirlerinin dayanıklılık ve verimliliğinin sağlanması için yapısal ve stratejik bir zorunluluk haline gelmiştir.

Bu bağlamda, biz Gümrük Birliği'nin güncellenmesi sürecini AB’nin başka ülkelerle yaptığı STA'lardan bağımsız, stratejik bir süreç olarak değerlendiriyoruz." ifadelerini kullandı. 2023 yılından bu yana Avrupa Birliği ile önceliklendirilen ticari sorunların pozitif bir yaklaşımla ele alındığını ve önemli bir kısmının çözüme kavuşturulduğunu dile getiren Bolat, bu süreçte tesis edilen "Yüksek Düzeyli Ticaret Diyaloğu" mekanizmasının önemine dikkat çekti.

Bolat, bu mekanizmanın hem mevcut sorunların görüşüldüğü bir çözüm merkezi hem de güncelleme sürecinin siyasi ve teknik zeminini hazırlayan stratejik bir platform işlevi gördüğünü kaydetti. 'İDDİALAR GERÇEKLERDEN KOPUK' Gümrük Birliği'nin güncellenmesinin tek taraflı bir talep olmadığının altını çizen Bolat, AB'nin jeopolitik riskler, enerji ve savunma alanındaki bağımlılıklar ve tedarik zinciri kırılganlıkları karşısında Türkiye'ye ihtiyaç duyduğunu belirtti.

Bolat, konuya ilişkin şunları söyledi: "Gümrük Birliği'nin güncellenmesi, sadece Türkiye'nin talebi değil, tedarik zincirlerini güvence altına almak isteyen AB'nin ekonomik güvenliği için de bir zorunluluk haline gelmiştir.

Nitekim, AB'nin bugün karşı karşıya olduğu jeopolitik riskler, enerji ve savunma alanında ortaya çıkan aşırı bağımlılığının azaltılması, bağlantısallık sorunları, tedarik zinciri kırılganlıkları ve teknoloji-yenilikçilik açığı karşısında gereken yapısal dönüşüm kapsamında Türkiye’ye duyduğu ihtiyaç AB tarafından da ifade edilmektedir.

Bu noktada, bazı çevrelerce dile getirilen Gümrük Birliği'nin Türkiye ekonomisinin aleyhine işlediği yönündeki görüşlerin gerçeklerden kopuk olduğunu ifade etmek istiyorum.

İhracatımızın 2025 yılında yüzde 43’ünü gerçekleştirdiğimiz AB ile ticaretimiz dengeli ve sağlıklı şekilde artmaktadır.

Gümrük Birliği kurulurken AB'ye ihracatımızın ithalatı karşılama oranı yüzde 50 iken bugün bu oran yüzde 100'ün üzerine çıkmıştır." TİCARET DENGESİ TÜRKİYE LEHİNE DÖNDÜ Ekonomik verilere ilişkin detayları paylaşan Bolat, 2025 yılında AB ülkelerine toplam ihracatın 117 milyar dolar düzeyinde gerçekleştiğini, ithalatın ise 115 milyar dolar seviyesinde kaldığını bildirdi.

Ekonomik entegrasyonun yıllar içinde Türkiye sanayisinin ve rekabetçiliğinin gelişimine büyük katkı sağladığını ifade eden Bolat, Türkiye'ye gelen uluslararası yatırımlarda da Gümrük Birliği'nin kilit bir rol oynadığını vurguladı.

Son 25 yılda Türkiye'ye giren yaklaşık 295 milyar dolar tutarındaki yabancı sermayenin yüzde 60'tan fazlasının Avrupa Birliği (AB) ülkeleri kaynaklı olduğunu vurgulayan Bolat, bu yatırımların sadece geçen yıl AB ülkelerine 37,5 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdiğine dikkati çekti.

Rakamların ortada olduğunu belirten Bolat, "Bu çerçevede, AB ile ülkemiz arasındaki ticaret ilişkisinde tablo açıkça ülkemizin lehine gelişmişken ve Türkiye Avrupa'da birçok sektörde rekabetçiliğini güçlendirirken Gümrük Birliği'nin Türkiye'nin aleyhine işlediğini iddia etmek tamamen temelsizdir." dedi.

AVRUPA PAZARINDA YENİ KRİTER: YEŞİL TEDARİKÇİ Avrupa Yeşil Mutabakatı ile birlikte AB pazarına erişimde rekabetçilik parametrelerinin köklü bir değişim geçirdiğini ifade eden Bolat, sürecin ihracatçılar için sadece çevresel bir sorumluluk olmadığını, bunun doğrudan bir pazara giriş koşulu ve rekabet avantajı haline geldiğini bildirdi.

Bolat, maliyet avantajı olan rakiplere karşı pazar payının korunmasındaki en kritik unsurun AB standartlarına hızlı uyum sağlamak olduğunu belirterek, hedefin "hızlı, yüksek nitelikli, güvenilir ve yeşil tedarikçi" statüsünü güçlendirmek olduğunu vurguladı.

Bakanlık olarak ihracatçıları bu zorlu dönüşüm sürecinde yalnız bırakmadıklarını dile getiren Bolat, uyum maliyetlerini en aza indirecek ve finansman imkanlarını genişletecek somut mekanizmaların devrede olduğunu anlattı.

Bolat, ihracatçı firmaların süreçlerini planlı ve sistematik yönetebilmeleri adına Bakanlık tarafından "Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteği-Responsible® Programı"nın yürürlüğe konulduğunu hatırlattı.

Bakan Bolat, "Destekler muhtemel rekabet baskısını hafifletmekte önemli rol oynamakta" değerlendirmesinde bulundu. 2026 HEDEFİ 60 ÜLKE İhracat stratejilerinin temelini, AB pazarındaki gücü korurken tek bir pazara bağımlı kalmamak üzerine kurduklarını açıklayan Bolat, pazar çeşitlendirmesini kalıcı hale getirmek için düğmeye bastı.

Bu kapsamda 2026 yılı için 60 ülke "İhracatta Hedef Ülke" olarak belirlendi.

Uzak Ülkeler Stratejisi'nin önemine de değinen Bolat, bu strateji çerçevesinde belirlenen 18 ülkeye yönelik eylem planlarının başarıyla sürdüğünü kaydetti.

Çalışmaların finanstan standardizasyona, lojistikten tanıtım ve diplomasiye kadar geniş bir yelpazede yürütüldüğü ifade edildi.

Bakan Bolat, Bakanlık olarak şirketlerin ihracat artışını kalıcı hale getirmek ve uluslararası pazarlarda rekabet güçlerini korumak amacıyla çok çeşitli destek mekanizmalarını devreye aldıklarını belirtti.

Finansmandan istihdama kadar uzanan geniş kapsamlı çalışmaların detaylarına değinen Bolat, şu ifadeleri kullandı: "İhracatçılarımızın finansmana ulaşım imkanlarının geliştirilmesi için kredi avantajları, emek yoğun sektörlerde istihdam destekleri ve vergisel birtakım avantajlar ile yoğun çaba sarf edilmektedir.

Tüm bu destekler yaşanması muhtemel rekabet baskısını hafifletmekte önemli rol oynamaktadır." Küresel ticaretin ağırlık merkezinin değiştiği bir süreçten geçildiğine işaret eden Bolat, Avrupa Birliği'nin de bu dönüşüme ayak uydurarak ticari ortaklarını çeşitlendirme gayretinde olduğunu söyledi.

Bolat, AB'nin bu çerçevede özellikle belli ülkelere olan bağımlılığını azaltma yönünde somut adımlar attığını bildirdi.

HİNDİSTAN ANLAŞMASI VE PAZAR AÇILIMI Son dönemde AB'nin imzaladığı serbest ticaret anlaşmalarının, söz konusu bağımlılığı azaltma stratejisinin bir parçası olarak görülmesi gerektiğini vurgulayan Bolat, "Hindistan ile anlaşma AB tarafına daha fazla pazar açılımı sağlayacak" tespitinde bulundu.

Bakan Bolat, küresel ekonomide belirsizliğin giderek arttığı mevcut koşullarda, Türkiye'nin de bu gelişmelere paralel olarak ticaret ortaklıklarını artırmak istediğini ifade etti.

Bolat, sözlerine şöyle devam etti: "Ülkemiz de tercihli ticaret ağını ihracatçılarımızın rekabet gücünü koruyacak ve güçlendirecek şekilde genişletmek için çalışmalarını sürdürmektedir.

Bu çerçevede, halihazırda 24 STA ve 6 Tercihli Ticaret Anlaşması'ndan (TTA) oluşan bir tercihli ticaret ağımız bulunmaktadır.

Hindistan dünyanın en büyük 5'inci ekonomisi olmasına karşın ihracatının gayrisafi yurt içi hasılaya oranı yüzde 11, ihracatının ithalatını karşılama oranı ise yüzde 62 düzeyinde.

Bu çerçevede, Hindistan ekonomi ve sanayisinin daha içe dönük bir üretim yapısına sahip olduğunu görüyoruz.

Diğer taraftan, Hindistan'ın ihracatındaki başlıca ürünlerde AB'nin gümrük tarifeleri halihazırda sıfır veya oldukça düşük düzeylerde bulunmaktadır.

Dolayısıyla, anlaşma esasen AB tarafına, Hindistan'a kıyasla mal ticaretinde daha fazla pazar açılımı sağlayacaktır.

Gerek AB'nin halihazırdaki düşük tarifeleri gerek Hindistan'ın genel ihracat kompozisyonu dikkate alındığında, bu anlaşmanın ülkemiz için ilk anda AB pazarında önemli bir pazar kaybı oluşturabileceği endişesine yer olmadığı kanaatindeyim.

Diğer taraftan, bilindiği üzere STA ortakları ile ticarette tarife tavizlerinden yararlanmak için STA'ya taraf ülkelerin ürünlerinin 'menşe' kurallarına uygun olması zorunluluğu bulunmaktadır.

Oysa Türkiye-AB ticareti, Gümrük Birliği kapsamındaki ürünler menşe kriteri olmaksızın 'serbest dolaşım' esasıyla yürütülmektedir.

Bu anlamda Gümrük Birliği kapsamında yer alan ihraç ürünlerimizin AB'nin Hindistan gibi STA ortaklarının ürünlerine nazaran serbest dolaşıma dayanak bir rekabet avantajı bulunmaktadır." Bugün gelinen noktada ticarette teknik düzenlemelerin tarifelerden daha önemli bir yere sahip olduğunu vurgulayan Bolat, şunları kaydetti: "Bu çerçevede, Türkiye, AB için sadece bir 'tedarikçi' değil, 30 yıllık Gümrük Birliği tecrübesiyle üretim süreçlerine entegre olmuş bir değer zinciri ortağı konumunda bulunmaktadır.

Ayrıca, ülkemizin AB'ye coğrafi yakınlığı sebebiyle sahip olduğu lojistik avantajla AB teknik düzenlemeleri ve standartlarına tam uyumu bizi rakiplerimizden ayıran en büyük güçtür.

Biz 'fiyat' rekabetinden ziyade 'değer' rekabetine odaklanmış bir ülkeyiz.

Türk ihracatçısının rekabet gücünü sadece gümrük duvarları değil, üretim kalitesi belirlemektedir.

Öte yandan, AB üzerinden Hindistan menşeli ürünlerin ülkemize ithalatı şeklinde gerçekleşebilecek olası bir trafik sapması da Bakanlığımızca yakından izlenecek, böyle bir riskin gerçekleşmesi durumda gerekli önlemler alınacaktır.

Bununla birlikte, AB ile Hindistan arasındaki STA nedeniyle ülkemizin de Hindistan'a yönelik gümrük vergilerini düşüreceğine ilişkin kimi zaman medyada yer alan haber ve yorumlar tamamen asılsızdır.

Türkiye'nin böyle bir gündemi ya da planlaması yoktur."​​​​​​​