Haber Detayı
TÜİK enflasyon sepetini güncelledi
TÜİK, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) hesaplamalarında barkod verileri ve internet anket yöntemlerini kullanarak verimliliği artırmayı hedefliyor. Yeni sistemle, fiyatların daha doğru ve hızlı bir şekilde derlenmesi sağlanacak.
Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) için barkod (satış) verilerinin kullanımı yöntemiyle perakende ticaret sektöründe önemli paya sahip zincir marketlerden sağlanan verilerle derlenen fiyat sayısı, toplam fiyat sayısının yüzde 43,29'unu kapsıyor.TÜİK'in internet sitesinde yer alan açıklamaya göre, TÜFE'nin hesaplanması ve kamuoyuna sunulması ile ilgili süreçler, zaman içinde toplumun değişen tüketim alışkanlıklarına, ekonomik koşullara ve uluslararası standartlara uygun olacak biçimde sürekli güncelleniyor.TÜFE'de fiyatlar, belirli ürünler için tanımlı yer, zaman ve satış noktalarına göre derleniyor.
Bu süreç, saha gözlemlerini, barkod tarama verilerini, idari kayıtları ve çevrim içi satış yerlerinden elde edilen web kazıma verilerini birlikte kullanan çok kaynaklı bir yapıya sahipken, uluslararası standartlarda da önerilen bu yaklaşım, hem temsil gücünü hem de ölçümün doğruluğunu artırıyor.Bilgisayar Destekli Kişisel Görüşme Yöntemi (CAPI) ile alandan veri toplama usulü, TÜİK'in 26 bölge müdürlüğünde görevli anketörlerin, seçilen iş yerlerini bizzat ziyaret ederek, mal ve hizmet fiyatlarını tablet bilgisayarlara kaydetmelerine dayalı geleneksel veri derleme yöntemi olarak tanımlanıyor.
Bu yıl itibarıyla alandan veri derleme yöntemiyle elde edilecek fiyat sayısı, derlenen toplam fiyat sayısının yaklaşık yüzde 51,14'ünü oluşturuyor.Barkod (satış) verilerinin kullanımı yöntemiyle perakende ticaret sektöründe önemli paya sahip zincir marketlerden sağlanan veriler, TÜFE hesaplamalarında ilk olarak 2021'de kullanılmaya başlandı.
Analiz süreçleri tamamlanan iş yeri barkod verilerinin TÜFE hesaplamalarına dahil edilmesiyle 2026 yılı itibarıyla bu yöntemle derlenen fiyat sayısı, toplam fiyat sayısının yüzde 43,29'una karşılık geliyor.Kullanılan bir diğer yöntem ise "veri kazıma (web scraping)" şeklindeki fiyat derleme olarak uygulanıyor. 2026 yılı itibarıyla bu yöntemle elde edilen fiyat sayısı, derlenen toplam fiyat sayısının yaklaşık yüzde 5,57'sini oluşturuyor.Gerek barkod verilerinin kullanımı gerekse internet üzerinden derlenen fiyatların TÜFE hesaplamalarına dahil edilmesi istatistik ofisleri için maliyeti düşürürken cevaplayıcı yükünü de azaltıyor.
Bunun yanı sıra istatistik üretiminde veri derleme sıklığı daha yüksek ve daha büyük hacimli oluyor.
TÜFE'nin zamanlılığı gereği bahsedilen her iki yöntem için de ilgili ayın 1'i ile 24'ü arasındaki veriler kullanılıyor.
Her madde için elde edilen günlük fiyatın geometrik ortalaması alınarak ilgili maddenin aylık ortalama fiyatına ulaşılıyor.Sağlık ve eğitimde geleneksel yöntem yerine CAWI kullanılıyorBilgisayar Destekli İnternet Anketi (CAWI) yoluyla veri derleme metodu, cevaplayıcıların internet tabanlı özel olarak tasarlanmış anket formlarını çevrim içi olarak doldurmaları temel prensibine dayanıyor.TÜFE'de, sağlık ve eğitim sektörleri grubundan seçilmiş madde çeşitleri için fiyatların firma yetkilileri tarafından "www.tuik.gov.tr" internet sitesindeki anketin doldurulması şeklinde uygulanıyor.
Bu sistem 2024 yılı boyunca test edilerek, söz konusu fiyatlar hem anketörler tarafından yüz yüze görüşme yöntemiyle alandan derlenmiş hem de eş zamanlı olarak CAWI yöntemi kullanılmıştı.
Geçen yıl itibarıyla söz konusu maddeler geleneksel yöntemden çıkarılarak sadece CAWI yöntemiyle derlenmeye başlandı.TÜFE kapsamında kira fiyatlarının takibi için Bilgisayar Destekli Telefon Görüşmesi (CATI) yöntemi ile merkezde görevli operatörler tarafından veri derlenirken, hanelerle kurumsal iletişim hattı olan "ALO 124" üzerinden telefonla görüşülerek kira anketi gerçekleştiriliyor.
Bu şekilde yapılan tüm görüşmeler kayıt altına alınıyor.
Telefon ile kira anketi yapılamayan hanelerle ise bölge müdürlüklerinde görevli personel tarafından bilgisayar destekli yüz yüze görüşülerek anket uygulanıyor.
Yıl boyunca "aynı konutun" kira fiyatı kesintisiz takip ediliyor. 2023'ten itibaren 5 bin 246 konuttan kira fiyatı inceleniyor.TÜFE'de 2025 yılı itibarıyla ağırlıklı olarak hizmet grubundan (otel, lokanta ve benzeri) seçilmiş bazı madde çeşitleri için fiyatların CATI yöntemiyle derlenmesine başlanmıştı.TÜFE'de idari kaynaklardan tam kapsamda ve güncel olarak derlenebilecek fiyatların doğrudan ilgili kurumlardan temini yoluna gidildi.
Bu kapsamda akaryakıt fiyatları, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) kayıtlarından sağlanıyor.(Bitti)
