HPV pozitif kanser olmak demek değil

NALAN GÜNEŞ / NEFESAcıbadem Jinekolojik Onkoloji Bölümü’nden Prof.

Dr.

İlkkan Dünder ile HPV’nin ne olduğu, nasıl bulaştığı, hangi kanserlere yol açtığı ve aşıyla nasıl önlenebileceği üzerine kapsamlı bir röportaj gerçekleştirdik.HPV nedir, kaç tipi vardır?

Sadece cinsel yolla mı bulaşır?HPV, kadınlarda ve erkeklerde belli rahatsızlıklar yapabilen bir virüs tipidir.

Yaklaşık 200’e yakın tipi vardır. 14 tanesi ise yüksek risklidir.

Özellikle kadınlarda rahim ağzı kanserine yol açabilen bu tipler arasında 16 ve 18 nolu tipleri görülür.

HPV virüsünün cansız bir objeden insana bulaştığı bugüne kadar kanıtlanamamıştır.

HPV virüsü hücre içinde yaşar, insandan insana bulaşır.

Bu bulaş deri deriye, deri mukozaya ya da mukozanın mukozaya değmesiyle olur.

Genellikle cinsel yolda bulaşır.Toplumda görülme sıklığı nedir?Çağımızın vebasıdır.

HPV, 40 yaşına gelmiş 100 erkek ve 100 kadının 80’inin hayatı boyunca bir dönemde karşılaştığı bir virüstür.Bulaştığında belirtisi oluyor mu?HPV virüsü hiçbir belirtiye yol açmaz.

Vücutta hasar oluşturduğu zaman, hasara bağlı birtakım şikayetler söz konusu olabilir.

Bunlar arasında akıntı, kanlı ya da kokulu akıntı gibi şikayetler vardır.

Özellikle cinsel temas sonrasında veya esnasındaki kanamalar ise bizi HPV’yi ya da prekanseröz bir lezyonun varlığını araştırmaya yönlendirir.ERKEKLERİ DE ETKİLİYORYüksek riskli tipler sadece rahim ağzı kanserine mi sebep oluyor?

Dünyada HPV ile ilişkili olarak her yıl 800 bin insan kansere yakalanıyor.

Bu kanserler kadınlarda rahim ağzı, vajina, vulva, anüs ve boğaz kanserleridir.

Erkeklerde ise HPV; anüs, boğaz ve penis kanserlerine yol açar.

HPV ile ilişkili kanser gelişmiş 800 bin kişinin 600 bini rahim ağzı kanseridir.

Geri kalan 200 bini kadın ve erkekteki diğer kanser türlerine aittir.

HPV kanser dışında, kadınlarda ve erkeklerde siğil olarak bilinen lezyonlara yol açar.

Bunlar iyi huylu lezyonlardır ama estetik ve görüntü açısından kişileri rahatsız etmektedir.

Bulaş açısından da çok hızlı bulaşabilen HPV tipleridir.

Siğiller genellikle 6 ve 11 nolu HPV tiplerinden kaynaklanır.HPV nasıl teşhis ediliyor?

Rahim ağzı kanserinde erken teşhis çok önemli.

Kadınların rutin kontrollerini ve tarama testlerini aksatmaması lazım.

Smear testi ile gerek hücrelerin incelenmesi gerekse direkt olarak HPV’nin bakılması mümkün.

Ülkemizde kanser tarama merkezleri olan KETEM’de, 30 yaşından itibaren 5 senede bir kadınlarda HPV’ye bakılmaktadır.

Bu son derece hassas, son derece düzgün bir sistem.

Türkiye HPV taramasını başaran ilk ülke oldu.Test sonucu pozitif çıkan biri ne yapmalı?“HPV oldum kanser oldum” diye yanlış bir algı var.

Halbuki 40 yaşına kadar herkes HPV ile bir şekilde karşılaşıyor.

HPV vücuda girdikten sonraki bir yıl içinde bağışıklık sistemi 100 hastanın 70’inde HPV’yi vücudundan atıyor.

İkinci yıl sonunda bu oran yüzde 91’lere çıkıyor.

Yani 100 kişinin 90’ında 2 yıl sonra HPV kalmıyor.

Kalanlar hayat boyu hiçbir sorun yaratmayabiliyor ya da yaratabiliyor.

Bağışıklık sisteminin düşüklüğü, sigara kullanmak, birden fazla partnere sahip olmak; gerek erkek, gerek kadın açısından, HPV’nin kalıcılığını ve hasar yapma şansını arttırıyor. “HPV’yi aldım, kanser oldum” diye bir şey yok.

Tespit edildikten sonra takipte kalınan kişilerin kanser olma şansları çok düşük.Prezervatif HPV’den yüzde 100 korur mu?Hayır korumaz.

Ama prezervatifle ilişkide bulunan insanların bulunmayan insanlara göre HPV kapma potansiyeli yüzde 70 azalıyor.

Fakat yüzde 30 da az bir rakam değil.En sık karşılaştığınız yanlış bilgi nedir bu konuda?‘HPV kanser demektir’ ya da ‘HPV aldım, kanser olacağım’ algısı var.

Ek olarak ‘Yüzde 100 cinsel yolla bulaşıyor’ gibi bir anlayış var.

Böyle olunca kişiler eşlerine suçlama getiriyor.

Dolayısıyla HPV, sadece kişilerde maddi hasar yapmıyor, psikolojik ve sosyal problemlere de yol açabiliyor.

HPV’yi toplumun iyi algılaması lazım.

Yapılacak en güzel şey; rutin kontrolleri aksatmamaları.

Çünkü dünyada bu kadar yaygın bir virüsün size de bulaşmama şansı zaten zor.Gençlere ve ailelere ne mesaj vermek istersiniz?

En önemlisi multi partnerden (çok eşlilik) uzak durmaları, hijyenlerine dikkat etmeleri ve doktor kontrollerini mutlaka düzenli yaptırmalarıdır.

Testlerini ihmal etmesinler, mümkünse aşılarını yaptırsınlar.

Özellikle aşı konusunda kız/erkek çocuklarını ihmal etmesinler.

Türkiye’de her yıl 1800 kadınımızı sadece serviks (rahim ağzı) kanserinden kaybediyoruz ve her yıl 3600 civarında da yeni vaka oluyor.

Bu konuda toplum olarak en büyük eksiğimiz elbette aşının devlet tarafından sağlanamamış olması.

Ama ben yakın zamanda uygulamaya geçileceğine inanıyorum.149 ülkede HPV aşısı ücretsizHPV aşısı nedir, nasıl korur?

Aşı kimlere, hangi yaşta öneriliyor?HPV’ye karşı geliştirilmiş olan aşı aşağı yukarı 20 yıldır dünyada gündemde.

İlk olarak iki çeşit aşı çıktı.

Biri ‘ikili’ dediğimiz rahim ağzı kanseri yapan 16 ve 18 nolu tiplere yönelik.

Aynı anda bir de dörtlü aşı çıktı.

Hem 16 ve 18 nolu tipleri kapsıyor hem de 6 ve 11 nolu siğil yapan tipleri de içeriyordu.

Ülkemize ise geçen yıldan beri uygulamaya giren 9’lu HPV aşısı var.

Bu da en çok kanser yapan tipler ve en çok siğil yapan iki tipe karşı geliştirildi.

Aşı koldan uygulanıyor ve diğer aşılardan bir farkı yok. 9 yaşından itibaren istediğiniz yaşta yaptırabilirsiniz.

Şu an gelişmiş ülkelerde HPV aşısı her iki cinse de yapılıyor.

Bunu en iyi ve en yaygın uygulayan ülke Avustralya oldu.

Bütün toplumu aşıladıkları için HPV belasından ilk kurtulacak olan ülke olarak görülüyorlar.

Dünyada 149 ülkede HPV aşısı zorunlu aşı programı içerisinde; Türkmenistan da dahil.

Bu 149 ülkede kız çocuklarına, 51 ülkede ise hem kız hem erkek çocuklarına zorunlu aşı programı içinde yapılıyor.

Dünya Sağlık Örgütü, HPV’nin aşılama ve tarama programlarıyla 2130 senesinde ortadan kaldırılacağını öngörüyor.Türkiye’de peki?Yetkililer 2025’in başında, yıl sonuna kadar aşı sorununun çözüleceğine dair açıklama yapmıştı.

Herhalde bütçesel ya da firmasal bir takım sorunlar oldu ki henüz sonuçlanmadı.

En kısa zamanda sonuçlanmasını umuyoruz.

Türkiye’de insanlar aşıyı ücretli olarak olabiliyor.

Üç dozu ortalama 12 bin liraya mal oluyor.Aşının yan etkileri var mı?Dünyada bütün aşı karşıtlarında olduğu gibi HPV aşısının da karşıtları var.

Fakat Dünya Sağlık Örgütü HPV aşısını ileri derecede emniyetli olarak değerlendirmiştir.

HPV aşısını olduktan sonra kişilerde davranış değişikliği ya da cinsel davranış değişikliği olmadığına dair yayınlar da var.

Yani hiçbir şekilde etkilemiyor.

Her aşıda olduğu gibi iğneye bağlı kızarıklık ve 24 saat sürebilen kol ağrısı olabiliyor.