‘Yatırım göçü’ Türkiye için yeni fırsatlar doğurabilir

Nurdoğan A.

ERGÜNTicaretin kurallarının yeniden yazıldığı dün­yada, küreselleşmenin yerini yerelleşme ve koruma­cılık duvarları alırken, artan je­opolitik belirsizlikler, iş dün­yası üzerindeki etkisini daha da belirginleştiriyor.

Yeni ku­ral ve normlar, kaynaklara eri­şim ve bölgesel güç dengeleri, şirketlerin faaliyet modelleri­ni ve yatırım kararlarını doğ­rudan etkileyecek gibi görü­nüyor. ‘Süper güç’ savaşları, bloklaşmalara sahne olurken, küresel belirsizliklerin bir ‘ya­tırım göçü’ başlatacağı öngö­rülüyor.Türkiye’nin ise esnek yapısı, dinamik nüfusu ve hâlâ cazip olan maliyet avantajıyla bu göçten fırsat yakalayabile­ceği düşünülüyor.

Uluslararası danışmanlık firması EY (Erns­t&Young) çatısı altında faali­yet gösteren EY-Parthenon’un (EYP) açıkladığı “Jeostrate­jik Görünüm 2026” raporunda 2026’da küresel dönüşümü şe­killendirecek 10 jeopolitik ge­lişmeyi açıkladı.Buna göre, 10 kritik jeopolitik gelişme, belir­sizliklerin yanı sıra önemli risk ve fırsatları da barındırıyor.

Jeopolitik dinamikleri strate­jilerine proaktif şekilde enteg­re eden şirketler, 2026’da daya­nıklılıklarını artırarak rekabet avantajı elde edebilir.EY-Parthenon (EYP) Türki­ye Bölüm Başkanı Özge Gür­soy Büyükavşar, “2026 yılında jeopolitik dinamiklerin, üre­tim, ticaret, enerji, iklim poli­tikaları ve teknolojik dönüşüm başta olmak üzere küresel fa­aliyet ortamını yeniden şekil­lendirdiğini göreceğiz.Ülkele­rin değişen rolleri ve öncelik­leri, ticari ilişkilerden enerji ve teknoloji yatırımlarına ka­dar pek çok alanda yeni denge arayışlarını beraberinde geti­recek.

Jeopolitik manzarada­ki bu dönüşümle birlikte jeo­politik içgörüleri iş kararları­na, stratejilerine ve kurumsal yönetişime proaktif biçimde entegre eden şirketler, bu de­ğişimi daha iyi yöneterek da­yanıklılıklarını güçlendirebi­lir, zorlu ve belirsiz bir ortam­da faaliyetlerini sürdürülebilir kılabilir” diye konuştu.Pozisyonu, ABD’nin yaklaşımı belirliyorRapora göre, 2026 yılında je­opolitik belirsizlikler devam ederken, bu görünümü şekil­lendiren çok sayıda itici güç öne çıkıyor.

Özellikle ABD’nin küresel faaliyet ortamını ye­niden tanımlamadaki rolü, yıl boyunca belirleyici olacak.Çin, Avrupa Birliği ve diğer ül­keler, ABD’nin yeni yaklaşımı­na göre pozisyon alırken, ken­di stratejik önceliklerini de eş zamanlı olarak şekillendirme­yi sürdürecek.

Jeopolitik geliş­meler, 2026’da küresel ekono­miyi yeniden şekillendirmeye devam ederken, yıl içinde je­opolitik ortamı tanımlayacak üç ana tema ortaya çıkıyor.İlk olarak, iş yapma biçimlerine ilişkin yeni kural ve normların ortaya çıkması ve mevcut ku­ralların bir kısmının geçerlili­ğini yitirmesi bekleniyor.

İkin­ci olarak, kaynak yetersizliği risklerinin daha da belirginleş­mesi tahmin ediliyor.

Üçüncü başlıkta ise, bölgesel dinamik­lerin, 2026 yılında jeostratejik görünümü belirgin şekilde et­kileyeceği öngörülüyor.Raporda, 2026 yılında jeo­politik ortamı şekillendirecek 10 kritik gelişme “yeni kurallar ve normlar”, “kısıtlı kaynak­lar nedeniyle oluşan jeopoli­tik görünüm” ve “bölgesel di­namikler” olarak 3 tema altın­da ele alınıyor.

Yeni kurallar ve normlarda; hükümetler, eko­nomik güvenliği güçlendirmek amacıyla sanayi teşvikleri, ti­caret kısıtlamaları, yerel ya­tırım zorunlulukları ve şirket sahipliklerine yönelik düzen­lemeleri sıkılaştıracak.Güm­rük vergileri, tarife belirsizlik­leri, ihracat kontrolleri ve yerel regülasyonlar, şirketleri teda­rik zincirlerini ve ticaret mo­dellerini yeniden kurgulamaya yöneltecek.

Yapay zekâ gide­rek ulusal güvenliğin ve kritik altyapının ayrılmaz bir parça­sı haline gelecek.

Ülkeler kendi yapay zekâ altyapılarını geliş­tirmeye ve ulusal güvenliğini korumaya yönelecek.Küresel finansta sınırlar yeniden şekillenecekKısıtlı kaynaklar nedeniyle oluşan jeopolitik görünüme ba­kıldığında ise, dünya genelin­de su kıtlığı riski ve buna yö­nelik baskı artarken, diğer ta­raftan yarı iletken üretimi ve veri merkezlerinin soğutulma­sı gibi alanlarda su talebi daha da artacak.

Dijital teknoloji­ler, yüksek kapasiteli piller ve savunma sistemleri için kri­tik minerallere erişimde reka­bet ise, yeni üretim ve ticaret modellerinin ortaya çıkması­na neden olacak.

Jeopolitik re­kabet ve sermaye tahsisinin giderek siyasallaşması, küre­sel finans sistemin sınırlarını yeniden şekillendirecek.Ku­zey Amerika’da politika belir­sizliğinin devam ettiğine işa­re edilen rapora göre, Kuzey Amerika’daki faaliyet ortamı, ABD-Meksika-Kanada (USM­CA) ticaret anlaşmasının göz­den geçirilmesi ve buna bağlı olarak bölgesel tedarik zincir­lerinde yaşanan yeniden yapı­lanma süreci nedeniyle dalga­lı seyrini sürdürecek.

Asya-Pa­sifik’te ise ekonomik güvenlik öne çıkıyor.

Hükümetler, artan çok kutupluluk ortamında böl­gesel ekonomik entegrasyon ile ulusal güvenlik arasında den­ge kurarak ekonomik güvenliğe daha fazla önem verecek.Orta Doğu’da dengeler ye­niden şekilleniyor.

Orta Do­ğu’daki bölgesel ve küresel ak­törlerin, bölgedeki stratejik konumlarını yeniden dengele­meye yönelik aksiyon alması durumunda ekonomik rekabet artacak.

Bölgesel dinamiklere giren ülkelerden biri de Suri­ye oldu.

Avrupa ise bir dönüm noktasında.

Değişen küresel dengeler ve iç siyasi ayrışma­lar, Avrupa’nın ulusal güvenli­ğini ve ekonomik rekabet gü­cünü baskı altına alacak.Jeopolitik gelişmeler hangi sektörleri etkileyecek?-Tüketici ürünleri ve sağlık sektörleri: Belirsizlikler ve tedarik zinciri süreçlerinin dönü­şümü, maliyetler ve tüke­tici harcamaları üzerinde baskı yaratabilir-Finansal hizmetler sektörü: Yerelleşme ve bölgeselleşme hız kazanırken farklılaşan regülasyonlar ve artan siber riskler uyum ihtiyacını artıracak-Kamu ve altyapı sektörü: Altyapı yatırımları ve projeler, enerji, savunma ve siber güvenlik alanlarına odaklanacak.

Kaynak kısıtları, zaman planlarını ve maliyetleri zorlayarak uluslararası iş birliklerini gündeme getirecek.-Sanayi ve enerji sektörü: Tedarik zinciri ve fiyatlama üzerinde belirsizlikler etkili olacak.

Devlet müdahaleleri, yatırım ve inovasyon stratejilerini yeniden şekillendirebilir.-Özel sermaye fonları: Sınır ötesi yatırımlarda fiyatlama ve risk değerlendirmesi zorlaşabilir.

Jeopolitik dönüşüm, yeni yatırım yaklaşımları için fırsatlar da sunabilir.-Teknoloji, medya ve telekomünikasyon: Yapay zekâ ve siber güvenliğe ilişkin jeopolitik gelişmeler, pazar yapılarında düzenleyici ve uyum gerekliliklerindeki karmaşıklığı derinleştirebilir.