Girişimlerin yüzde 97’sine krediden 4’te bir pay

Sayıları 4 milyona yakla­şarak ülkedeki tüm giri­şimlerin yüzde 96,6’sını oluşturan, ülke ekonomisinin adeta omurgası konumunda­ki küçük ve orta boy işletmeler (KOBİ) bankacılık sektörün­ce açılan kredilerden ise ancak dörtte bir pay alabiliyor.Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu’nun (BD­DK) verilerine göre çalışan sa­yısı 250’yi geçmeyen işletme­ler olan KOBİ’lere açılan kredi­lerin hacmi 2025 yılında yüzde 45,1 artışla 6 trilyon 218,1 mil­yar liraya ulaştı.

Bankacılık sektörünün yurt dışına açılan­lar da dahil 2025 sonu itibarıy­la 23 trilyon 714,6 milyar lira olan toplam kredi hacmi için­de KOBİ kredileri yüzde 26,2 pay aldı.Toplam kredi hacmi ile aynı oranda arttığı için KO­Bİ kredilerinin pastadaki payı önceki yılla aynı kaldı.

Ülkede­ki işletmelerin sayıca en büyük bölümünü oluşturan KOBİ’le­rin payı düşük kalmaya, finan­sal kaynaklar ağırlıkla, yatırım ve kapasiteleri ile orantılı ola­rak büyük işletmelere akmaya devam etti.YP kredileri daha hızlı arttıKOBİ kredilerinin 5 trilyon 56,5 milyar liralık bölümünü TL cinsi, Türk parası karşılığı olarak 1 trilyon 161,6 milyar li­rasını ise yabancı para üzerin­den kullanılan krediler oluş­turdu.

Geçen yıl TL cinsi KO­Bİ kredileri yüzde 43,5, yabancı para krediler ise yüzde 52,7 ar­tış gösterdi. 2025 sonu itiba­rıyla KOBİ kredilerinin 2 tril­yon 869,3 milyar liralık bölümü “orta büyüklükteki”, 1 trilyon 683,3 milyarı “küçük” ve 1 tril­yon 665,5 milyarı “mikro” iş­letmelere ait bulunuyor.

Yıllık bazda en hızlı büyüme yüzde 67 ile orta büyüklükteki işlet­melerin kredilerinde yaşandı, küçük işletme kredileri yüzde 31,8, mikro işletmelerin kredi bakiyesi de yüzde 29,2 arttı.Sorunlu KOBİ kredilerinde hızlı büyümeGeçen yıl kredilerden aldığı pay değişmeyen KOBİ’ler, takibe düşen alacaklardaki büyümede ise başı çekti.

Genel olarak takibe düşen kredilerde hızlı bir artış yaşanan 2025 yılında en büyük geri ödeme güçlüğünü ise KOBİ’ler yaşadı.

Sorunlu KOBİ kredileri, genel trende göre de çok hızlı büyüdü.Bankaların yurt dışına açılanlar da dahil takibe düşmüş toplam kredi alacaklarının yüzde 101,8 artışla 592,4 milyar liraya çıktığı 2025 yılında, bunun içinde KOBİ’lere ait tutar ise yüzde 131,7 oranında 114 milyar liralık net artışla 200,5 milyar liraya ulaştı. 2024 sonu itibarıyla takibe düşmüş toplam kredilerin yüzde 29,5’ini oluşturan KOBİ’lere ait kısmın payı 2025’te yüzde 33,8’e yükseldi.

Buna göre sektörde takibe düşmüş toplam kredi alacaklarının üçte birden fazlasını KOBİ’lerin bu nitelikteki borçları oluşuyor.Hangi işletmeler KOBİ?Ağustos ayında yayımlanan yönetmelik değişikliği ile işletmelerin yıllık net satış hasılatı ve mali bilanço değerleri günümüz ekonomik koşulları dikkate alınarak yeniden tanımlandı.

KOBİ tanımında yer alan net satış hasılatı veya mali bilanço üst sınırı 500 milyon TL’den 1 milyar TL’ye yükseltildi.

Bu sayede daha fazla işletmenin KOSGEB desteklerinden yararlanmasının önü açıldı.Yeni sınıflandırmaya göre şu işletmeler KOBİ tanımına giriyor:Mikro işletmeler: Yıllık çalışan sayısı 10’dan az, yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosu 10 milyon TL’yi aşmayan.Küçük işletmeler: Yıllık çalışan sayısı 50’den az, yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosu 100 milyon TL’yi aşmayan.Orta büyüklükteki işletmeler:Yıllık çalışan sayısı 250’den az, yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosu 1 Milyar TL’yi aşmayan.KOBİ’ler Ar-Ge’de de var2024 yılı verilerine göre mali ve mali olmayan şirketlerin toplam gayri safi yurt içi Ar- Ge harcamasının yüzde 28,8 oranındaki 119 milyar 151 milyon TL’sini KOBİ’ler gerçekleştirdi.

Tam Zaman Eşdeğeri (TZE) cinsinden mali ve mali olmayan şirketlerde toplam 203 bin 518 kişi Ar-Ge personeli olarak çalışırken, bunun yüzde 43,7’si KOBİ’lerde istihdam edildi. 2024 yılında KOBİ’ler toplam bin 417 patent başvuru yaptı, aynı yıl bu girişimlere ait 615 patent tescil edildi.

Patent başvurusunda 494 adetle küçük ölçekli girişimler, patent tescilinde 237 ile orta ölçekliler ilk sırada yer aldı.En çok KOBİ ticaret sektöründeTüm KOBİ’lerin; yüzde 35,1’i toptan ve perakende ticaret, motorlu kara taşıtlarının ve motosikletlerin onarımı, yüzde 15,3’ü ulaştırma ve depolama, yüzde 12,1’i ise imalat sanayi sektöründe.

KOBİ istihdamı içindeki en yüksek oran ise imalat sanayi sektöründe.

İmalat sanayiinde faaliyet gösteren KOBİ’lerin istihdamının toplam KOBİ istihdamı içindeki oranı yüzde 25,4, personel maliyeti için bu oran yüzde 33,5, ciroda yüzde 25,5, faktör maliyetiyle katma değerde yüzde 34,9 ve üretim değerinde ise yüzde 41,2 düzeyinde.Ekonomide KOBİ ağırlığıTürkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre ülkedeki tüm girişimlerin yüzde 96,6 oranında 3 milyon 928 bin 385’ini KOBİ’ler oluşturuyor.

KOBİ’ler istihdamın yüzde 68,5’ini, üretimin yüzde 39,8’ini, personel maliyetinin yüzde 43,5’ini, cironun yüzde 44,1’ini ve faktör maliyetiyle katma değerin yüzde 41,2’sini gerçekleştiriyor.KOBİ kapsamındakilerin de büyük bölümü ise “mikro” işletme niteliğinde.

Çalışan sayısı 1-9 arasında, yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosundan herhangi biri 10 milyon TL’yi aşmayan “aile işletmesi” vasfındaki girişimler olan “mikro” işletmeler, 3 milyon 504 bin 378 adetle ülkedeki tüm girişimlerin yüzde 88,9’unu oluşturuyor.KOBİ tanımında yer alan, yıllık çalışan sayısı 10-49 arasında ve yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosundan herhangi biri 100 milyon TL’yi aşmayan “küçük” işletme sayısı 364 bin 892; yıllık çalışan sayısı 50-249 arasında ve yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosundan herhangi biri 1 milyar lirayı aşmayan “orta” ölçekli KOBİ sayısı da 59 bin 115.İhracatta KOBİ payıToplam ülke ihracatının yüzde 29,6’sı, ithalatın yüzde 15,9’u KOBİ’lerce gerçekleştiriliyor.

İhracatta, mikro ölçekli girişimlerin payı yüzde 2,4, küçük ölçekli girişimlerin yüzde 10,7, orta ölçekli girişimlerin ise yüzde 16,5, büyük ölçekli girişimlerin payı ise yüzde 70,4 düzeyinde.

KOBİ’lerin toplam ihracatının yüzde 59,4’ü ticaret, yüzde 34,3’ü ise imalat sanayi sektöründen.

KOBİ’lerin ihracatının yüzde 48’i Avrupa, yüzde 34,3’ü Asya ülkelerine.İthalatta mikro ölçekli girişimlerin payı yüzde 0,9, küçük ölçekli girişimlerin yüzde 5,2, orta ölçeklilerin ise yüzde 9,8, büyük ölçekli girişimlerin payı ise yüzde 84,1.

KOBİ’lerin ithalatının yüzde 65,6’sı ticaret, yüzde 25,8’i ise sanayi sektöründen.

KOBİ’ler ithalatının yüzde 48,1’ini Avrupa ülkelerinden, yüzde 42,9’unu ise Asya ülkelerinden yapıyor.