Filistinli uzmanlara göre, İsrail, anlaşmaları hiçe sayarak Batı Şeria'da yeni bir statükoyu dayatıyor

Filistinli uzmanlar, İsrail hükümetinin işgal altındaki Batı Şeria üzerindeki kontrolünü güçlendirmeye yönelik aldığı kararların mevcut anlaşmaları ve uluslararası hukuku zayıflattığını, Filistinlilere karşı yürütülen savaşın ve zorla yerinden etme politikalarının bir parçası olarak sahada yeni bir statüko dayatıldığını belirtti.Filistin Kurtuluş Örgütüne (FKÖ) bağlı Ayrım Duvarı ve Yahudi Yerleşim Birimleriyle Mücadele Konseyi Uluslararası Hukuk Birimi Başkanı Hasan Bureyce ile İsrail uzmanı siyasi analist Süleyman Bişarat, AA muhabirine yaptıkları açıklamalarda, İsrail'in uygulamalarının ABD desteğiyle sürdürüldüğünü ancak Oslo Anlaşmalarını ya da Batı Şeria'da yürürlükte olan Ürdün yasalarını tek taraflı olarak feshedemeyeceğini vurguladı.Uzmanlar, Filistin tarafının, Arap ve uluslararası diplomatik girişimlerin yanı sıra İsrail ile ilişkileri ve Oslo sürecinin geleceğini yeniden değerlendirmesi gerektiğine dikkati çekti.Uluslararası hukukun ihlaliFKÖ'ye bağlı Ayrım Duvarı ve Yahudi Yerleşim Birimleriyle Mücadele Konseyi Uluslararası Hukuk Birimi Başkanı Bureyce, İsrail hükümetinin son kararlarının uluslararası hukukun açık ihlali olduğunu belirterek, İsrail'in arkeolojik alanlar üzerinde kendisine yetki tanımasının işgalci güç statüsüyle bağdaşmadığını kaydetti.Filistinlilerin hala işgal altında yaşayan bir halk olduğunu, bu durumun Roma Statüsü ve Dördüncü Cenevre Sözleşmesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini kaydeden Bureyce, Oslo Anlaşmalarının sahadaki güç dengesinde çoğunlukla İsrail lehine sonuçlar doğurduğunu söyledi.İsrail'in Oslo düzenini fiilen aşındırmaya çalıştığını dile getiren Bureyce, "İlhak adımlarını doğrudan ilan etmek yerine sahada kademeli ve örtük bir ilhak süreci yürütülüyor." değerlendirmesinde bulundu.Bureyce, İsrail'in, savaş koşullarında dahi taraflar arasında imzalanmış anlaşmaları tek taraflı geçersiz kılamayacağını vurguladı.İsrail'in 1967 işgalinden önce Batı Şeria'da yürürlükte olan Ürdün yasalarını tamamen kaldırma yetkisine sahip olmadığına dikkati çeken Bureyce, son dönemdeki açıklamaların resmi kararlardan ziyade siyasi mesaj niteliği taşıdığını söyledi.Sahada zorla gerçeklik dayatılıyorSiyasi analist Süleyman Bişarat da İsrail hükümetinin söylem ve uygulamalarının, sahada fiili gücü elinde bulunduran tarafın yeni kurallar dayattığı mesajını verdiğini ifade etti.Bişarat, "İsrail'in toprak üzerindeki kontrolü, ABD'nin kabulü ve anlayışıyla sahada bir oldubittiyi dayatmaya dayanıyor.

Ürdün ve Filistin yasaları ise fiili bir koruma sağlayamıyor." dedi.Batı Şeria'daki yerleşim genişletme ve toprak kontrol adımlarının hukuki bir zeminden çok fiili güç politikalarına dayandığını belirten Bişarat, İsrail'in Filistin topraklarında Yahudi varlığı merkezli bir gerçeklik inşa etmeye çalıştığını söyledi.Bu yaklaşımın, İsrail'deki aşırı sağcı hareketlerin etkisi ve uluslararası bazı aktörlerin sessizliğiyle güç kazandığını belirten Bişarat, Filistin toprakları ve nüfusunun söz konusu projeler açısından bir "engel" olarak görüldüğünü dile getirdi.Mevcut hukuki çerçevelerin toprak gaspını önlemede yeterli caydırıcılık sağlamadığını belirten Bişarat, Filistin yönetiminin siyasi stratejisini yeniden tanımlaması gerektiğini ifade etti.Bişarat, İsrail'in uluslararası meşruiyet mekanizmalarını dikkate almadığına işaret ederek, işgal politikalarına karşı bölgesel ve uluslararası düzeyde daha güçlü bir diplomatik hareketlilik çağrısında bulundu.İsrail güvenlik kabinesi, Batı Şeria'nın ilhakının önünü açacak bir dizi kararı onayladı1995 tarihli İkinci Oslo Anlaşması'na göre Batı Şeria; tamamen Filistin yönetimindeki "A Bölgesi", Filistin sivil idaresi ve İsrail güvenlik kontrolündeki "B Bölgesi" ile tamamen İsrail kontrolündeki "C Bölgesi" olmak üzere üçe ayrılıyor. "C Bölgesi", Batı Şeria'nın yaklaşık yüzde 61'ini kapsıyor.İsrail güvenlik kabinesinin, dün, işgal altındaki Batı Şeria'da Filistin yönetiminin kontrolündeki bölgelerde İsrail'in "denetim ve kontrol faaliyetlerini" artıran bir dizi kararı onayladığı belirtilmişti.İsrail basınında yer alan haberlere göre, bazı kararlar El Halil'deki mevcut düzenlemeleri de etkiliyor.

Buna göre, Harem-i İbrahim Camisi ve çevresindeki planlama ile inşaat yetkilerinin, 1997 El Halil Anlaşması'na aykırı şekilde belediyeden alınarak İsrail Sivil İdaresine bağlı kurumlara devredilmesi kararlaştırıldı.Birleşmiş Milletler ve uluslararası toplum, Doğu Kudüs dahil Batı Şeria'yı işgal altındaki Filistin toprağı olarak kabul ederken, İsrail'in Yahudi yerleşim faaliyetleri uluslararası hukuka göre yasa dışı sayılıyor.Gazze Şeridi'nde ateşkesi ihlal ederek saldırılarını sürdüren İsrail, işgal altındaki Batı Şeria'da da statükoyu değiştiren ve bölgenin ilhakına zemin hazırlayan adımlarını sıklaştırıyor.İsrail'in Gazze'ye saldırı başlattığı 8 Ekim 2023'ten bu yana Batı Şeria'da da askeri operasyonlarını yoğunlaştırdığı, bu süreçte öldürmelerin, gözaltıların, zorla yerinden etmenin ve yerleşim genişletme faaliyetlerinin arttığı kaydediliyor.Bu dönemde Batı Şeria'da en az 1112 Filistinlinin öldürüldüğü, yaklaşık 11 bin 500 kişinin yaralandığı ve 21 binden fazla kişinin gözaltına alındığı belirtiliyor.Batı Şeria'da 3 milyon Filistinli, İsrail işgali altında askeri yönetimde yaşıyorİsrail'in 1967'den bu yana işgal altında tuttuğu BatıŞeria'da yaklaşık 3 milyon Filistinli, İsrail askeri yönetimi altında yaşıyor.Buna karşın, uluslararası hukuka aykırı şekilde Filistin toprakları üzerine inşa edilen 365 Yahudi yerleşiminde 500 binden fazla İsrailli yerleşimci, İsrail yasalarına tabi şekilde hayatını sürdürüyor.Toprakları ve tarım arazileri İsrail yönetimi ile Yahudi yerleşimciler tarafından gasbedilen Filistinliler, İsrail ordusu ve ordu tarafından korunan yerleşimcilerin saldırılarının giderek arttığı şartlar altında hayatlarını sürdürmeye çalışıyor.Tel Aviv yönetimi, Filistinlilerin topraklarını gasbeden İsraillilere yönelik açılan soruşturmalar ve az sayıda tutuklamanın ardından Yahudi çetelere mensup saldırganlara yeterli ceza verilmemesi nedeniyle eleştiriliyor.İsrail'de özellikle yerleşimcilerin desteklediği aşırı sağ partiler, uzun süredir Batı Şeria'nın uluslararası hukuka aykırı biçimde ilhak edilmesini savunuyor.