Ankara'da gündem Ege zirvesi: Miçotakis geliyor, ne mesajlar verecek?

Yunanistan Başbakanı Kiriakos Miçotakis bu hafta yapacağı Ankara ziyaretinde iki ülke arasındaki "pozitif gündem" kapsamında Türkiye-Yunanistan Yüksek Düzeyli İş Birliği Konseyi (YDİK) yaklaşık üç yıl aradan sonra toplanacak.

İlk olarak 2010 yılında yapılan Türkiye-Yunanistan YDİK toplantıları şimdiye kadar beş kez düzenlendi.

Atina'da düzenlenen ilk toplantının ardından Konsey, 4 Mart 2013'te İstanbul'da, 6 Aralık 2014'te Atina'da, 8 Mart 2016'da İzmir'de ve en son 7 Aralık 2023'de Atina'da toplandı.

YDİK sürecinde şimdiye kadar toplam 70 belge imzalandı.

Bu belgelerden en önemlisi son toplantıda Erdoğan ile Miçotakis'in imzaladığı "Dostane İlişkiler ve İyi Komşuluk Hakkında Atina Bildirgesi" oldu.

Bu bildirge ile iki ülke pozitif gündeme odaklanma kararı almıştı.

Ancak dünyadaki hızlı değişim ile birlikte atılan bazı adımlar iki komşu ülkeyi son dönemde pozitif gündemden ziyade sorunlara odaklanmaya zorluyor.

Köklü sorunlar masaya gelecek mi?

DW Türkçe'den Gülsen Solaker'in derlediği habere göre Türkiye ile Yunanistan arasında uzun yıllara dayanan temel ve çözümlenemeyen sorunlar bulunuyor.

Karasularının genişliği, kıta sahanlığının belirlenmesi, deniz sınırlarının tespiti, egemenliği tartışmalı ada, adacık ve kayalıklarının statüsü, hava sahasının genişliği, FIR (Uçuş Malumat Bölgesi) sorunları ve Doğu Ege Adalarının silahlandırılması önemli sorun alanları.

YDİK ile bu sorunların tamamen çözümlenmesi değil ama daha çok güven artırıcı önlemlerle yönetilebilir olması amaçlanıyor.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan dün gece CNN Türk'teki canlı yayında Miçotakis ile Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Yerapetritis'in sorunları çözecek niyet ve kapasiteye sahip olduğuna inandığını belirtirken, Yunanistan iç siyasetinin onlara stratejik sorunları çözme imkanı vermediğine değindi.

Fidan, "(Yunanistan'dan) Gelen liderler bu tarihi sorunu çözmek ile siyasi bedel ödemek arasında sürekli bir ikilem içerisindeler" diye konuştu.

Türkiye, kara sularının genişliği ve kıta sahanlığı, hava sahaları, aidiyeti belli olmayan adacık ve kayalıklar ile Yunanistan'ın Doğu Ege Adaları'nı silahlandırmasını sorun olarak görürken Yunanistan'a göre ise Ege'de sadece kıta sahanlığı sorunu bulunuyor.

Bu kapsamda Miçotakis'in To Vima gazetesinde 5 Şubat'ta yayımlanan röportajında karasuları ile ilgili açıklamasını Ankara'ya gelmeden hemen önce yapması dikkat çekici olarak değerlendiriliyor.

Miçotakis, bu röportajında Yunanistan'ın Ege Denizi'nde karasularını 12 deniz miline çıkarma hakkının, uluslararası deniz hukuku çerçevesinde devredilemez ve tek taraflı bir hukukî hak olduğunu savunarak Yunanistan'ın bu yetkisini kullanmak için herhangi üçüncü bir tarafın onayına ihtiyaç duymadığını söylemişti.

Açıklamaya Ankara'dan ise tepki gelmiş ve Milli Savunma Bakanlığı Yunanistan'ın "Türk tarafının haklarını ihlal eden tek yanlı tasarrufları, iddiaları ve açıklamalarının" uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve kabul edilemeyeceğini kaydetmişti.

Bu arada Yunanistan'ın Ege'de kurmakta olduğu deniz parkları da karasuları tartışmalarında önemli bir diğer gündem maddesi.

Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Yerapetritis, 16 Ocak'ta Yunan parlamentosunda yaptığı konuşmada Ege Denizi'nde ikinci bir deniz parkıyla karasularını genişleteceklerini söylemişti.

NAVTEX mesajları ile tırmanan gerilim Son dönemde ilan edilen NAVTEX mesajları ve araştırma/sismik faaliyetleri de iki ülke ilişkilerindeki gerilimi artıran bir diğer başlık.

Yunanistan'ın Ege'de karasularını 12 mile çıkaracağı açıklamalarına Türkiye yayınladığı uzun süreli seyir duyurularıyla (Navtex) karşılık vermişti.

Milli Savunma Bakanlığı 29 Ocak'taki açıklamasında Navtex'lerin süresiz olduğunu belirtmişti.

İngilizce Navigational Telex'in kısaltması olan Navtex, aslında denizcilere seyir güvenliği, hava raporları, arama-kurtarma ve çalışma sahaları gibi kritik bilgileri orta frekansta otomatik olarak ileten uluslararası, yazılı bir haberleşme sistemi.

Ancak Türkiye ile Yunanistan arasında Ege'de yaşanan gerginliklerde bir diplomatik mesaj aracı olarak da kullanılıyor.

Yunanistan'ın İsrail ile artan işbirliği Son dönemde Yunanistan ile İsrail arasında giderek derinleşen işbirliği de Erdoğan-Miçotakis görüşmesinde resmen gündeme gelmemekle birlikte arka planda rol oynayacak olan önemli bir başlık.

İsrail en son bir açıklamasıyla ABD yapımı F-35 savaş uçakları ile ilgili operasyonel deneyimini Yunan ordusu ile paylaşmaya hazır olduğunu duyurmuştu.

İki ülke arasındaki bu yakınlaşma kapsamında Yunanistan 32 kilometreye kadar menzile sahip olduğu belirtilen İsrail NLOS füze bataryalarını Ege Denizi'ndeki bazı Yunan adalarına yerleştirmeyi planladığını da açıklamıştı.

Atina ayrıca İsrail'den 300 kilometre menzile sahip çok namlulu roketatar sistemi satın almaya karar vermişti.

Yunanistan ile İsrail arasında 3 milyar euroluk "Aşil Kalkanı" projesiyle hava ve füze savunma sistemi geliştirilmesine yönelik görüşmeleri de bulunuyor.

Ankara da İsrail ile Yunanistan arsında giderek artan iş birliğini yakından takip ediyor.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, yıllık değerlendirme toplantısında Yunan bir gazetecinin İsrail sorusuna karşılık "Yunanistan Başbakanı dışında herhangi bir başbakanın Tel Aviv'e gidip poz verdiğini görmüyorsunuz.

Kimse gitmiyor.

Niye gitmiyor?

Avrupalı liderler biliyor ki onunla resim vermek bugünlerde hoş olan bir şey değil.

Kendisi de (Netanyahu) bir yere gidemiyor.

Belki Yunanistan'a gidebilir" diye yanıt vermişti.

Miçotakis, Ankara sonrası Hindistan yolcusu Doğu Akdeniz'de Yunanistan, İsrail ve Rumların temsil ettiği Kıbrıs Cumhuriyeti arasında şekillenen üçlü ittifak son dönemde Hindistan'ı da dahil ederek güçlenme çabalarını sürdürüyor.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Miçotakis ve Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis arasında 23 Aralık'ta Kudüs'te onuncu kez üçlü zirve düzenlenmişti.

Üç lider, güvenlik alanında iş birliğini derinleştirme kararı alırken, Hindistan'ı Ortadoğu üzerinden deniz ve demiryoluyla Avrupa'ya bağlama girişimini ilerletmeyi amaçladıklarını da duyurmuşlardı.

Bu buluşmanın hemen ertesi günü AK Parti Genişletilmiş İl Başkanları Toplantısı'nda konuşan Erdoğan ise doğrudan zirveye atıfta bulunmadan "İster Doğu Akdeniz'de ister Ege'de, isterse başka bir yerde olsun; biz ne hak yeriz ne de hakkımızı yediririz" demişti.

Erdoğan, "Kıbrıs Türkü'nün hak ve çıkarlarının gasp edilmesine de müsaade etmeyiz.

Anlaşmalar yapılabilir, imzalar atılabilir, sipariş sorularla çeşitli mesajlar da verilebilir.

Bunların hiçbiri bizi bağlamaz, bizim politikamızı değiştirmez" diye konuşmuştu.

Miçotakis'in Ankara ziyaretinin sonrasında 21-22 Şubat'ta Hindistan'ı ziyaret etmesi bekleniyor.

Bakan Fidan yanıtladı: Türkiye'nin nükleer silahı olmalı mı?Gündem MSB'den Atina'ya "12 mil" mesajı: Uluslararası hukuka aykırı, kabul edilemezGündem