Haber Detayı
Emekli maaşında reform sinyali: Zam, prim ve gün hesabı baştan düzenlenecek
Milyonlarca emekli ve çalışanın maaş hesaplama ve zam sisteminde değişiklik için çalışma başlatıldı. Üçlü hesaplama modelinin sadeleştirilmesi, zam farklarının giderilmesi ve SSK ile Bağ-Kur uygulamalarının yakınlaştırılması reform başlıkları arasında yer alıyor.
Türkiye’de emekli aylığı hesaplama ve artış sisteminde kapsamlı bir revizyon için çalışmalar başladı.Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kapsamında emekli aylığı ile dul ve yetim aylığı alan dosya sayısının 17 milyona yaklaştığı belirtilirken, mevcut sistemdeki farklı uygulamaların giderilmesi amacıyla teknik düzeyde hazırlık yapıldığı ifade edildi.
Sabah'ın haberine göre mevcut uygulamada emekli maaşları üç ayrı döneme göre hesaplanıyor. 1999 öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası dönemlerde farklı Aylık Bağlama Oranı (ABO) ve hesaplama yöntemleri kullanılması, emekliler arasında maaş dengesizliğine yol açan temel unsurlar arasında gösteriliyor.Üçlü hesaplama sistemi sadeleştirilebilirUzman değerlendirmelerine göre farklı dönemlere göre yapılan hesaplama modeli, benzer prim ve çalışma süresine sahip emekliler arasında gelir farklılıklarına neden oluyor.
Bu kapsamda, tek bir hesaplama formülüne geçilmesi ve prim esasına dayalı sabit bir aylık bağlama oranının uygulanması seçenekleri üzerinde duruluyor.Zam artışlarında ortak formül tartışılıyorMevcut sistemde SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin maaş artışları 6 aylık enflasyon oranına göre belirlenirken, memur emeklilerinde toplu sözleşme hükümleri devreye giriyor.
Bu durum farklı emekli grupları arasında zam oranlarının ayrışmasına yol açıyor.
Tüm emekliler için ortak artış modeli oluşturulması veya maaşların aylık enflasyona göre güncellenmesi önerileri gündemde bulunuyor.Çalışma gün sayısının maaşa etkisi artırılabilirHâlihazırda maaş hesaplamasında yatırılan prim tutarı belirleyici unsur olarak öne çıkarken, çalışma gün sayısının etkisinin sınırlı kaldığı değerlendiriliyor.
Yeni modelde prim tutarı kadar çalışma süresinin de maaş hesaplamasında daha güçlü rol oynaması ve sistemde kalmanın teşvik edilmesi hedefleniyor.Emeklilik yılına bağlı farkların azaltılması planlanıyorEmekli olunan yıl ile sonraki yıllar arasında oluşan maaş farklarının, güncelleme katsayısında kullanılan enflasyon ve büyüme verilerinden kaynaklandığı belirtiliyor.
Bu çerçevede sabit bir güncelleme katsayısı belirlenerek yıllar arası farkların azaltılması ve emeklilik tarihine bağlı tartışmaların sınırlanması amaçlanıyor.Taban maaş uygulaması yeniden değerlendiriliyor2019 yılından bu yana uygulanan taban maaş düzenlemesi, düşük aylık alan emekliler için avantaj sağlarken, tabanın hemen üzerinde kalan aylıklarda dengesizlik tartışmalarına yol açtı.
Alternatif seçenekler arasında taban maaşın kaldırılması ve kök aylıklara kademeli artış yapılması ya da mevcut sistem korunarak ara gelir gruplarına ek düzenleme getirilmesi bulunuyor.SSK ve Bağ-Kur uygulamalarının eşitlenmesi gündemde2008 yılında SGK çatısı altında birleşen sosyal güvenlik sisteminde, norm birliği henüz tam anlamıyla sağlanmış değil.
Bu nedenle emeklilik şartları ve aylık hesaplamalarında farklılıklar devam ediyor.
Çalışmalar kapsamında SSK ve Bağ-Kur emeklileri için maaş bağlama sisteminin eşitlenmesi ve Bağ-Kur’da 9 bin gün olan prim şartının 7 bin 200 güne düşürülmesine yönelik düzenlemenin de değerlendirildiği belirtiliyor.
