ABD para vermiyor, BM iflasın eşiğinde

Birleşmiş Milletler (BM), ciddi nakit sıkıntısıyla karşı karşıya kalabileceği ve faaliyetlerini sürdürmekte zorlanabileceği uyarısında bulunurken uzmanlar, derinleşen mali krizin başlıca nedeninin ABD'nin ödenmemiş aidatları olduğuna dikkati çekiyor.BM, milyarlarca doları bulan yıllık aidatların, başta ABD olmak üzere bazı ülkelerce ödenmemesi halinde temmuza kadar kasasının tamamen boşalabileceği ve kuruluşun mali çöküş riskiyle karşı karşıya olduğu uyarısında bulundu.Mali tablodaki alarm verici gidişata dikkati çekmek için ocak sonunda üye ülkelere mektup gönderen BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, 2025 yılını rekor seviyede ödenmemiş borçla kapattıklarını bildirdi.Guterres, mektubunda, "Derinleşen kriz, programların uygulanmasını tehlikeye atıyor ve mali çöküş riskini artırıyor.

Durum yakın gelecekte daha da kötüleşecek." ifadesine yer verdi.GENEL KURUL TOPLANTISI YAPILAMAYABİLİRBM'nin mali sıkıntılarının temelinde ise iki ana neden bulunuyor.

Bunlardan ilki, bazı üye ülkelerin aidatlarını ödememesi ya da geciktirmesi nedeniyle yaşanan nakit krizi.

Diğer neden ise BM'nin 1945'ten bu yana yürürlükte olan kurallar gereği, aidatlar ödenmese bile harcanmayan bütçeyi üye ülkelere geri vermek zorunda kalması.ABD basınına konuşan BM yetkilileri, ödenmemiş aidatların yaklaşık yüzde 95'inden ABD'nin sorumlu olduğunu ve Washington'un kuruluşa yaklaşık 2,2 milyar dolarlık borcunun bulunduğunu belirtti.Yetkililer, ABD'nin yıllık aidatlarına ek olarak aktif barışı koruma misyonları için yaklaşık 1,9 milyar dolar borcunun olduğunu söyledi.Mali kaynakların tükenmesi halinde New York kentindeki genel merkezinin ağustosta kapatılmak zorunda kalabileceğine işaret eden yetkililer, eylülde düzenlenecek Genel Kurul Toplantısı'nın da iptal edilebileceğini vurguladı.Alman Kalkınma ve Sürdürülebilirlik Enstitüsünde (IDOS) BM Finansmanı Uzmanı Ronny Patz, yaşanan mali krizin boyutlarını AA'ya değerlendirdi.

BM'nin iki ana bütçesi bulunduğunu belirten Patz, çekirdek bütçenin her yıl kabul edilen genel bütçe olduğunu, barışı koruma operasyonları içinse ayrı bütçe oluşturulduğunu söyledi.Bu kalemlerin, üye ülkelerin zorunlu aidatları ile finanse edildiğini aktaran Patz, mülteci yardımları ve kalkınma projeleri gibi birçok faaliyetin ise gönüllü katkılara dayandığını dile getirdi.Aidatların, ülkelerin ekonomik gücüne göre belirlendiğini vurgulayan Ronny Patz, en yüksek katkı payının yüzde 22 ile ABD'ye ait olduğunu, Çin'in ise son yıllarda payını yüzde 20'ye yükselttiğini belirtti.Patz, zorunlu aidatların zamanında ödenmemesinin çekirdek bütçeyi sarstığını, gönüllü katkılardaki düşüşün ise insani yardım ve kalkınma programlarını zora soktuğunu kaydetti.BM Finansmanı Uzmanı Patz, "BM, mali açıdan iflas noktasına gelebilir ancak bu durum, harcamaların kısılmasıyla şimdilik önlenebilir.

Ne var ki harcamaları kısmak, krizi gelecek yıl daha da ağırlaştırır." değerlendirmesinde bulundu.