Ülkeler arası sosyoekonomik farklar, çocukluk çağı kanserinde hayatta kalma oranlarını etkiliyor

Dünya genelinde çocukluk çağı kanseri vakalarında erken tanı ve tedaviye erişim, ülkelerin sosyoekonomik şartlarına göre değişirken, bu durum hayatta kalma oranlarında belirgin farklara neden oluyor.Çocukluk çağı kanseri hakkında farkındalığın artırılması ve bu konuya dikkat çekilmesi için her yıl 15 Şubat "Uluslararası Çocukluk Çağı Kanseri Günü" kabul ediliyor.Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, dünya genelinde her yıl 19 yaş altındaki yaklaşık 400 bin kişiye kanser teşhisi konuluyor.Çocukluk çağı kanserine yakalananların çoğu, ilaç, cerrahi operasyon, radyoterapi gibi çeşitli tedavi yöntemleriyle iyileşebiliyor.Lösemi, beyin kanseri, lenf kanseri ve solid tümörü en yaygın görülen çocukluk çağı kanseri türleri arasında yer alırken, tedavideki başarı oranları ülkeden ülkeye değişkenlik gösteriyor.Erken teşhise önem veren sağlık sistemine sahip ülkelerdeki tedaviler, diğer ülkelere kıyasla çok daha verimli ilerliyor.Düşük ve orta gelirli ülkelerde, yanlış veya geç teşhis, tedaviye sınırlı erişim ve tedaviden vazgeçme gibi etkenler, hayatta kalma oranının azalmasının başlıca nedenleri arasında yer alıyor.Çocukluk çağı kanseri ateş, şiddetli ve kalıcı baş ağrıları, kemik ağrısı ve kilo kaybı gibi uyarıcı belirtilerle kendini gösterirken, bu semptomlar çocuğun aile bireylerince ve sağlık çalışanlarınca gözlemlenebiliyor.Kansere neden olan etmenler net şekilde tanımlanamasa da kesinliği kabul edilen başlıca çevresel nedenlerin, radyasyon ve bazı viral enfeksiyonlarla sınırlı olduğu değerlendiriliyor.Sağlık sistemleri daha kapsamlı olan gelişmiş ülkelerde daha fazla vaka tespit ediliyorDSÖ'ye bağlı Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC) yetkilisi Veronique Terrasse, küresel istatistiklerin çocukluk çağı kanseri görülme sıklığının yüksek gelirli ülkelerde, sosyoekonomik düzeyi daha düşük bölgelere kıyasla daha fazla olduğunu ortaya koyduğunu belirtti.Terrasse, sağlık kayıt sistemlerinin daha kapsamlı olduğu gelişmiş ülkelerde daha fazla vaka tespit edilebilirken, düşük gelirli ülkelerde tanının gecikebilmesi ya da hiç konulamaması nedeniyle daha düşük veri oranları bulunduğu değerlendirmesi yaptı.Bu çerçevede incelenen çocuk nüfusunun özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerin ağırlıkta olduğu kıtalarda toplam nüfusun yalnızca küçük bir bölümünü temsil ettiğine dikkati çeken Terrasse, Afrika'da çocukluk çağı kanserine ilişkin verilerin kıtadaki çocuk nüfusunun yaklaşık yüzde 5'ine dayanan sınırlı kayıt sistemlerinden elde edildiğini kaydetti.Terrasse, IARC'nin en güncel analizlerine göre, hayatta kalma oranlarının yüksek gelirli ülkeler ile düşük ve orta gelirli ülkeler arasında hala büyük farklılıklar göstermesinin temel nedeninin sosyoekonomik koşullar olduğunu aktardı.Bilgi ve kaynak eksikliği, geç tanıya yol açıyorSağlık çalışanlarının eğitimi ve toplumdaki farkındalık gibi faktörlerin ekonomik, çevresel ve sağlıkla ilgili başka ciddi sorunlarla mücadele eden ülkelerde daha düşük olabildiğine dikkati çeken Terrasse, "Bilgi ve kaynak eksikliği, mevcut tedavinin bile daha az etkili olabileceği geç tanıya yol açabilir." ifadesini kullandı.Terrasse, eksik tanı ihtimalinin, politika yapıcılar için uyarıcı olması ve çocukluk çağı kanserlerinde vaka ve hayatta kalma oranlarına ilişkin güvenilir verilerin sağlanmasına yönelik adımların atılmasını teşvik etmesi gerektiğini vurguladı.Uluslararası işbirliğinin geniş vaka sayıları üzerinden gerçek yaşam verilerine dayalı karşılaştırmalar yapılmasına olanak sağladığını belirten Terrasse, bu kapsamda "Uluslararası Çocukluk Çağı Kanseri Günü" gibi girişimlerin farkındalığı artırarak alınabilecek somut karar ve eylemlere zemin hazırladığının altını çizdi.Veri eksikliği, çocukluk çağı kanseri araştırmalarını olumsuz etkiliyorVeri gizliliğine yönelik politikalar nedeniyle vakalara ilişkin bilgilerin merkezileştirilmesinin giderek zorlaştığına dikkati çeken Terrasse, bu konuda getirilen kısıtlamaların önemli bilgilerin gün yüzüne çıkmasını engellediğini ifade etti.Terrasse, bugün bireylere ait her zamankinden fazla veri toplansa da bu bilgiler paylaşılmadığı sürece, çocukluk çağı kanseri araştırmalarında ilerleme sağlanamayacağını söyledi.