Dünyanın takip ettiği görüşme: ABD ve İran yeniden masada

İran ile ABD arasında yürütülen nükleer konulu dolaylı müzakerelerin ikinci turu İsviçre'nin Cenevre şehrinde başladı.İran devlet televizyonunun haberine göre, İran ve ABD arasında Umman'ın aracılığında mesaj alışverişiyle dolaylı görüşmeler Umman'ın Cenevre'deki Büyükelçiliğinde başladı.İsrail ve ABD'nin Haziran 2025’te İran'a düzenlediği saldırılar ve 12 gün süren savaş nedeniyle kesintiye uğrayan diplomatik sürecin yeniden canlandırılmasının ardından taraflar, ilk turun yapıldığı Maskat sonrasında görüşmeleri Avrupa’ya taşıdı.Cenevre’deki görüşmelerde İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi başkanlık ederken ABD tarafını ise ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil ediyor.

ABD heyetinde ayrıca Trump’ın danışmanı Jared Kushner da yer alıyor.

Görüşmeler, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi’nin koordinasyonunda yürütülüyor.TEMEL SORUN URANYUMİran Dışişleri Bakanlığı, müzakerelerin bu aşamasında İran müzakere heyetinde teknik, hukuki ve ekonomik uzmanların da yer aldığı ve İran'ın ekonomik yaptırımların kaldırılmasına odaklandığını bildirdi.Uranyum zenginleştirme ve İran'daki yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması gibi konular taraflar arasındaki temel anlaşmazlık başlığı olmayı sürdürüyor.İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamalar çerçevesinde sürdürme karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor.

ABD ise İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyum stokunun İran dışına çıkarılmasını istiyor.ABD yönetimi ayrıca İran’ın füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteği de müzakere gündemine taşımak isterken, Tahran yönetimi nükleer program dışındaki konuları görüşmeyeceğini yineliyor.ABD yönetimi de şu ana kadar görüşmelerin nükleer program üzerinden ilerlediği sinyalini verdi.

Diğer yandan İsrail de ABD yönetiminden, nükleer programın sonlandırılması, füze kapasitesinin sınırlanması ve silahlı gruplara desteğin kesilmesi şartlarını gündeme almasını istiyor.Öte yandan müzakere sürecine rağmen ABD'nin bölgeye askeri yığınağı sürerken İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun dün Hürmüz Boğazındaki "güvenlik tehditlerine" karşı başlattığı tatbikat da devam ediyor.Tarafların, Cenevre’deki ikinci tur görüşmelerde somut ilerleme sağlayıp sağlayamayacağı, hem bölgesel güvenlik dengeleri hem küresel enerji piyasaları açısından kritik önem taşıyor.ZORLU SÜREÇGörüşme öncesi İranlı üst düzey bir yetkili, nükleer müzakerelerin başarısının ABD’nin İran’a yönelik yaptırımları kaldırma konusundaki ciddiyetine ve “gerçekçi olmayan taleplerden” kaçınmasına bağlı olduğunu söyledi.Reuters’a konuşan ve isminin açıklanmasını istemeyen yetkili, Tahran yönetiminin müzakere masasına “samimi ve yapıcı önerilerle” geleceğini ifade etti.

Yetkili, özellikle yaptırımların kaldırılması konusunun görüşmelerin etkinliği açısından belirleyici olacağını kaydetti.ABD Başkanı Donald Trump ise, İran’ın ABD ile nükleer anlaşmaya varması gerektiğini yineleyerek, "İran genel olarak çok zor bir müzakereci.

İyi mi kötü mü derseniz, ben kötü müzakereci olduklarını söylerim.

Çünkü bir anlaşma yapabilirdik; bunun yerine B-2 bombardıman uçaklarını gönderip nükleer kapasitelerini vurmak zorunda kaldık.

Umarım daha makul davranırlar" dedi.İran’ın anlaşma yapmak istediğini düşündüğünü vurgulayan Trump, "Anlaşma yapmamanın sonuçlarını göze almak istemezler" değerlendirmesinde bulundu.