Terörsüz Türkiye raporunun eli kulağında! Komisyon toplanıyor

SÜREÇ komisyonu, Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş başkanlığında bugün yapacağı toplantısında taslak raporu görüşecek.

Bu görüşmede raporun oylanması ve böylece son toplantısını yapan komisyonun görevini tamamlaması planlanıyor.   31 KABUL ARANACAK CHP Grup Başkanvekili Murat Emir, Çalışma Yönergesine göre raporun komisyonca kabul edilebilmesi için nitelikli çoğunluk (31 oy) aranacağını vurguladı.

Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş, 7 bölüm 60 sayfadan oluşan rapor için 'Ülkemizin ortaya koyduğu Terörsüz Türkiye hedefiyle birlikte de ‘Türkiye modeli’ adını vereceğimiz bir model, bütün dünyaya örnek olacaktır' ifadelerini kullandı.

Doğuştan gelen, dokunulamaz ve devredilemez nitelikteki, insan onurunun vazgeçilmez bir parçası olan temel hak ve özgürlüklerin tam ve eksiksiz kullanılmasının önündeki engellerin kaldırılması hedefiyle mevzuat gözden geçirilmelidir.

Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’nun hak ve özgürlükleri genişletecek ve hakkın özünü muhafaza edecek şekilde yeniden düzenlenmesi önerilmektedir.

Şiddet çağrısı, nefret söylemi ve terör propagandasıyla etkin mücadele sürdürülürken, hukuki sınırlar içinde kalan her türlü eleştiri, itiraz ve talebin demokratik yaşamın ayrılmaz bir parçası olarak korunduğunu gözetmek ve temin etmek maksadıyla basın ve yayınla ilgili kanunlar gözden geçirilmelidir.

Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu, etkinliği artırılacak şekilde yeniden yapılandırılmalıdır.

Türk Ceza Kanunu, Terörle Mücadele Kanunu ve ilgili mevzuatın kanuni belirlilik ilkesi çerçevesinde ifade özgürlüğünü güçlendirecek şekilde yeniden düzenlenmesi önerilmektedir.

Şeffaflık, demokratik katılım, parti içi demokrasi, çoğulculuk ve temsilde adalet ilkeleri doğrultusunda Siyasi Partiler Kanunu ile yeni seçim kanunları ve Siyasi Etik Kanunu’nun hazırlanması önerilmektedir.” SÜRECİ YÜRÜTENLERE GÜVENCE Komisyonun raporunda, sürecin sağlıklı biçimde yürütülebilmesi amacıyla görev alan kamu görevlileri, siyasetçiler ve diğer aktörlerin hukuki güvence altında olmaları tavsiye edildi.

Bu kişilere yönelik hukuki güvencenin, Anayasa ve hukuk devleti ilkeleri çerçevesinde ve kamu vicdanını zedelemeyecek şekilde düzenlenmesi önerildi.

Demokratikleştirmeyle ilgili öneriler: AİHM ve AYM kararları-Anayasamıza göre AYM kararlarının yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, diğer kişi ve kuruluşları bağladığı konusunda tereddüt bulunmamaktadır.

Türkiye’nin zorunlu yargı yetkisini kabul etmiş olduğu AİHM kararlarını icra etme oranı yaklaşık yüzde 90’dır, Avrupa Konseyi üyesi ülkelerin kararları icra etme oranı ise yaklaşık yüzde 80’dir.

Bu yüksek orana rağmen Türkiye Cumhuriyeti’nin hukuk devleti olma niteliğini perçinleme hususunda AİHM ve AYM kararlarına eksiksiz uyulmasının önemi de ortadadır.

AİHM ve AYM kararlarına eksiksiz uyumu temin edecek mekanizmalar güçlendirilmeli, ayrıca etkili yeni mekanizmalar oluşturulmalıdır.

AİHM ve AYM kararlara uyumda idarenin işlemlerinden ve yargının işleyişinden kaynaklanan engellerin kaldırılması önerilmektedir.

Yargılama ve infaza ilişkin düzenlemeler: İnfaz mevzuatının Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Anayasa Mahkemesi (AYM) içtihatları ile taraf olduğumuz uluslararası sözleşmeler bağlamında infaz adaletini esas alan bir temelde yeniden ele alınması önerilmektedir.

Özellikle mahkûmların infaz süreçlerinin, koşullu salıverilme şartları ve infaz süreleri de dahil olmak üzere ceza hukukunun evrensel ilkeleri kapsamında daha adil, daha eşitlikçi ve daha bütüncül bir yaklaşımla ele alınması düşünülmelidir.

Hasta ve yaşlı hükümlüler için yaşam hakkının her hakkın önünde olduğu gerçeği göz önüne alınarak infaz ertelemesi müessesesi değerlendirilmelidir.

Cezaevleri idare ve gözlem kurullarının yapısı ve karar süreçleri, uygulamadaki aksaklıklar tespit edilerek gözden geçirilmelidir.

Hukukun evrensel ilkeleri çerçevesinde ve AİHM ile AYM’nin yerleşik içtihatları doğrultusunda tutuksuz yargılamanın esas alınmasına özen gösterilmelidir.

Kanundaki tutuklama şartlarına bağlı kalınarak, tutuklamanın istisna olduğu ilkesine uygun biçimde mevzuat gözden geçirilmelidir.

Belirtilen müstakil geçici kanunla birlikte ayrıca ceza ve infaz hukukunda yer alan hükümlerden istifade edilerek hazırlanacak bir düzenleme ile bahse konu kişiler hakkında tasarrufta bulunabileceği ve ilgili kişiler hakkında mutlaka adli bir işlem yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.

Raporda 'kamu vicdanı' ara başlığı özellikle dikkat çekiyor.

AK Parti ve MHP'nin kırmızı çizgisi şehitlerimizi ve gazilerimizi incitecek hiçbir girişime izin vermemek.

KAMU VİCDANI Silah bırakan terör örgütü mensuplarına yönelik düzenleme yapılırken 'kamu vicdanı ve toplumsal hassasiyetlerin dikkate alınması, cezasızlık algısı oluşturulmaması, yasa kapsamının yorum yoluyla genişlemeye müsait olmamasına' dikkat edilmesi istendi.

TEYİT VE TESPİT SÜRECİ Yasal düzenlemeler için terör örgütünün silah bıraktığının 'teyit ve tespiti' koşulu aranacak.

Raporda, 'Silah bırakmanın istihbarat ve güvenlik birimlerince tespiti ölçülebilir kriterlerle icra edilecektir.

Sınırlarımız dışında durumun tespiti, güvenlik yol haritasını tamamlayan bir zorunluktur' denildi.

TAKİP MEKANİZMASI Raporda, silah bırakmanın takibi, teyit ve tespit için yürütme içinde bir mekanizma kurulması önerildi.

KAYYUM UYGULAMASI Raporda, belediye başkanlarının görevden uzaklaştırılması halinde yerine belediye meclisinden seçim yapılmasına dönük düzenleme gündeme getirildi.

Terörsüz Türkiye raporunun taslak metni 7 temel bölüm 60 sayfadan oluşuyor.

Bundan sonraki aşama ise raporda yer alan yasal düzenlemelerin hayata geçirilmesi olacak.

BÖLÜM BAŞLIKLARI Rapor, 'Komisyon Çalışmaları', 'Komisyonun Temel Hedefleri', 'Türk –Kürt Kardeşliğinin Tarihi Kökleri ve Kardeşlik Hukuku', 'Komisyonda Dinlenen Kişilerin Mutabakat Alanları', 'PKK'nın Kendisini Feshetmesi ve Silah Bırakması', 'Sürece İlişkin Yasal Düzenleme Önerileri', 'Demokratikleşme ile İlgili Öneriler' ve 'Sonuç ve Değerlendirmeler' bölümlerinden oluşuyor.

GEÇİCİ, MÜSTAKİL YASA Raporda, sürece özel, geçici bir yasa gündeme getirildi.

Raporun bu bölümünde, 'Toplumsal bütünleşmenin güçlendirilmesi, silah bırakmayla birlikte süreci ve sonrasını yönetecek amaca özgülenmiş müstakil ve geçici mahiyette bir yasal düzenlemeye ihtiyaç vardır' denildi.

HEDEF TOPLUMA KAZANDIRMA Süreç yasanın amacı 'silahlı ve şiddeti reddeden bireylerin topluma yeniden kazandırılması, silah ve şiddete kalıcı olarak son verilmesi, meselenin bütünüyle hukuki ve siyasi zemine çekilmesi' olarak sıralandı.

DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, 'Terörsüz Türkiye' hedefi kapsamında kurulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun hazırlayacağı rapora ilişkin, 'Rapor yeni tariflerle uğraşmamalı, sürecin gerekliliklerine odaklanmalıdır.

Rapor, tarihsel korkulara, tabulara sıkıştırılmamalı, yeni bir perspektif içermelidir.

Tarihi işler, yeni bir siyasi dille yapılır.

Eski dille yeni Türkiye raporu çıkarılamaz.

Eski zihniyetle demokratik Türkiye'yi inşa edecek bir rapor oluşturulamaz.

Çok açık söylüyorum; 40 yıldır bize vura vura söyletemediklerini bugün bize gül uzatarak asla söyletemezler.

Bu rapor, Kürt meselesini terör parantezine almamalıdır.

Kürt meselesi bir terör meselesi değil, demokrasi ve özgürlükler meselesidir.

Meclis raporu ve buna dayalı olası düzenlemeler meseleyi asimilasyon mantığı ile ele alır ve terör parantezine sıkıştırırsa demokratik çözüm yara alır.

Sürecin istikameti, komisyon raporu ve çerçeve yasa temelinde kalıcı çözüm yaklaşımlarıyla belirlenecektir.

Biz artık palyatif değil, kalıcı çözümlere odaklanmayı istiyoruz.

Kürt meselesini siyasi ve hukuki bir zemine çekecek somut ve kalıcı adımları hayata geçirmeliyiz.

Bu sebeple komisyonun raporu; yenilikçi, ezberlerden uzak, algılardan uzak, demokratik ve kapsayıcı olmalıdır ki yeni bir yaşamın kapıları aralansın' dedi.

AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Kürşad Zorlu, “Komisyon çalışmalarımızın artık son aşamasına geldik; nihai raporun oluşturulup komisyonumuza gelme aşamasındayız.

Cumhurbaşkanımızın her fırsatta ifade ettiği gibi şehitlerimizi, şehit yakınlarımızı, gazilerimizi incitecek hiçbir adıma, girişime asla izin vermeyeceğiz” dedi.

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun son toplantısının yapılacağını ve nihai raporun kamuoyuna takdim edileceğini belirterek, 'Büyük bir çoğunlukla kabul edilecek ve böylece Meclis olarak üzerimize yüklediğimiz bu tarihi sorumluluğu yerine getirmiş olacağız.

Bundan sonra gereği TBMM çerçevesinde yerine getirilecektir.' dedi.

Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu, 5 Ağustos 2025'te başladığı çalışma sonucunda raporunu tamamladı.