Havada Katar krizi

Avrupalı büyük havayolu şirketleri, Katar ile yapılan havacılık anlaşmasının iptal edilmesi için Avrupa Komisyonu’na çağrıda bulundu.

Çağrı, anlaşma müzakerelerini yürüten üst düzey bir AB yetkilisinin yolsuzluk iddiaları nedeniyle görevden alınmasının ardından geldi.Lufthansa, Air France-KLM ve SAS CEO’larının imzasını taşıyan ve Financial Times tarafından görülen mektup, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’e gönderildi.

Mektupta, Katar ile yapılan "açık semalar” anlaşmasına ilişkin "çözümlenmemiş ciddi endişelere” dikkat çekildi.YOLSUZLUK İDDİALARIAvrupa Komisyonu, geçtiğimiz ay ulaştırmadan sorumlu eski genel direktör Henrik Hololei’yi, Katar Havayolları’ndan ücretsiz uçuşlar kabul ettiği de dahil olmak üzere çeşitli yolsuzluk iddialarına ilişkin soruşturmanın tamamlanmasının ardından görevden aldı.6 Şubat tarihli mektupta havayolu şirketlerinin CEO’ları, "Yolsuzluk, nüfuz kullanımı ve çıkar çatışmalarına ilişkin soru işaretleri giderilmediği sürece bu anlaşmanın olduğu gibi kalması mümkün değildir” ifadelerini kullandı.

Mektupta ayrıca, "Müzakere koşulları en temel şeffaflık ve hesap verebilirlik standartlarını karşılamıyorken, AB havacılık pazarına sınırsız erişim tanıyan bir anlaşma geçici olarak uygulanmaya devam edemez” denildi."ANLAŞMA ASKIYA ALINMALI"Mektuba ayrıca Avrupa Kokpit Derneği ile Avrupa Kabin Ekibi Derneği’nin yöneticileri de imza attı.

Bu iki kuruluş ve üyeleri arasında Lufthansa ile Air France-KLM’nin de bulunduğu Avrupa Ağ Havayolları Birliği, ay başında anlaşmanın askıya alınması yönünde kamuoyuna açık çağrıda bulunmuştu.2021 yılında varılan anlaşmanın iptal edilmesi yönündeki bu çağrı, Avrupa Birliği’nin Katar ile ilişkilerini derinleştirmeye çalıştığı bir dönemde geldi.

AB, geçen yıl Aralık ayında Körfez ülkesiyle stratejik ortaklık görüşmelerine başlamış, aynı zamanda Katar ile daha fazla doğal gaz anlaşmasını kolaylaştırmayı hedeflediğini açıklamıştı.2015 yılından bu yana Avrupa Komisyonu’nun ulaştırma genel müdürlüğünü yürüten Hololei, yolsuzluk iddialarının ilk kez gündeme gelmesinin ardından 2023’te başka bir birime kıdemli danışman olarak atanmıştı.

Çıkar çatışması kurallarını ihlal ettiği iddialarına ilişkin resmi soruşturma ise Mart 2025’te başlatıldı.GÖREVDEN ALINDIAvrupa Komisyonu, Ocak ayı sonunda yaptığı açıklamada "üst düzey bir yetkili hakkında yürütülen disiplin sürecinin tamamlandığını” ve "uygun ve orantılı önlemlerin alındığını” bildirdi.

Konuya vakıf bir AB yetkilisi, bu kişinin Hololei olduğunu ve kendisinin ailesiyle birlikte Katar Havayolları’ndan ücretsiz uçuşlar kabul etmesi nedeniyle görevden alındığını söyledi.Hololei, görevden alınmasının ardından Politico’ya yaptığı açıklamada, "Komisyondaki yaklaşık 22 yılımın ardından elbette hayal kırıklığı yaşıyorum.

Ancak bu uzun sürecin nihayet sona ermiş olmasından da memnunum” dedi.

Hololei, Financial Times’ın yorum talebine yanıt vermedi.Avrupalı havayolu şirketleri, Katar ile yapılan anlaşmaya uzun süredir mesafeli yaklaşıyor.

Anlaşmanın, Avrupa hava sahasını Katar Havayolları'na açtığını hatırlatan şirketler, soruşturma tamamlanmadan önce de anlaşmanın askıya alınmasını talep etmişti.HAKSIZ REKABET İDDİASIAvrupalı taşıyıcılar, Katar anlaşması ve benzer düzenlemelerin, çevresel standartlara uymak veya devlet yardımlarına ilişkin sınırlamalara tabi olmak zorunda olmayan AB dışı havayolları için haksız rekabet yarattığını savunuyor.Anlaşma, tüm AB üye ülkeleri tarafından onaylanmamış olmasına rağmen geçici olarak uygulanıyor.

Almanya, Fransa ve Hollanda’nın da aralarında bulunduğu 12 ülke, anlaşmayı henüz onaylamadı.Katar hükümetinden bir yetkili, ülkenin AB ile "bir dizi önemli konuda ortak hedefleri desteklemek amacıyla yakın iş birliği içinde çalıştığını” belirtti.

Bu iş birliğinin "kurumsal kanallar üzerinden ve uluslararası hukuk ile düzenlemelere tam uyum içinde" yürütüldüğünü vurgulayan yetkili, "Katar’ın bu çerçevenin dışında hareket ettiğine dair her türlü iddia temelsizdir ve kesin bir dille reddedilmektedir” dedi.Katar Havayolları ise konuya ilişkin yorum yapmayı reddetti.