Raporda ne var?

TBMM’de kurulan Milli Dayanışma Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu, Terörsüz Türkiye Projesi çerçevesindeki görevini tamamladı ve raporunu hazırladı.Raporun tamamını alıcı gözüyle okudum.Vaktiniz olmaz, tamamına erişemezsiniz, merak edersiniz diye size raporun önemli bölümleriyle ilgili bir özet hazırladım.İzin verirseniz önce o özeti paylaşacağım ve ardından kendi yorumlarımı aktaracağım.***Raporda TBMM’nin merkezinde olacağı bir süreç tasarlanmış.

Buna göre, sürecin sonunda silahlı çatışma dönemi tamamen sona erecek, sorun kalıcı biçimde hukuk ve siyaset zemini içinde çözülecek, demokratik hukuk devleti güçlenecek.Peki bu nasıl olacak?Rapordan yola çıkarak madde madde sıralamak isterim: Silah bırakma:PKK, tüm unsurlarıyla silah bırakacak ve kendini tasfiye edecek.

PKK’nın “ben bıraktım, kendimi feshettim” demesi yeterli olmayacak.

Devletin güvenlik kurumları bunu somut ve denetlenebilir kriterler çerçevesinde objektif biçimde tespit edecek.

Güvenlik tehdidinin sona erdiği devlet tarafından resmen teyit edilecek.

Bu tespit olmadan yeni hukuki düzenlemeler başlatılmayacak.

Süreç yönetimi:Silah bırakma sürecinin yönetilmesi ve sonrasının düzenlenmesi için özel bir yasal düzenleme yapılacak.

Bu düzenleme sürece özgü, geçici ve özel ve de demokratik hukuk devleti ilkelerine uygun olacak, toplumsal bütünleşmeyi destekleyecek.

Ancak atılacak adımların toplumda “cezasızlık” veya “genel af” algısı oluşturmamasına özellikle dikkat edilecek.

PKK’lıların hukuki durumu:Örgüt mensupların durumu konusunda her PKK’lı için hukuki süreçler ayrı ayrı değerlendirilecek.

Otomatik veya toplu hukuki sonuçlar doğuracak düzenlemelerden kaçınılacak.

Ancak bu adımlar atılırken hukuk devleti ilkesinin korunması, toplumsal adalet duygusunun zedelenmemesi ve keyfi veya genel af algısının oluşmaması konusunda özel bir hassasiyet gösterilecek.

Toplumsal bütünleşme ve yeniden entegrasyonRapora göre toplumsal bütünleşme konusunda PKK’lılar topluma kazandırılacak, sosyal psikolojik ve ekonomik uyumları sağlanacak.

Bu çerçevede sosyal destek programları uygulanacak, ekonomik fırsatlar sağlanacak, eğitim ve rehabilitasyon mekanizmaları oluşturulacak, bölgesel kalkınma politikaları uygulanacak.

Demokratikleşme ve yargı alanında önerilen düzenlemelerTBMM Komisyonu demokratikleşme sürecinde de şunların yapılmasını önermiş:- İnfaz mevzuatı AİHM ve AYM içtihatları doğrultusunda yeniden değerlendirilecek,- Ceza infaz süreçlerinde adalet ve eşitlik ilkesi güçlendirilecek.- Tutuksuz yargılama esas olsun, tutuklama istisnai bir tedbir olarak uygulanacak,- Hasta ve yaşlı tutuklular için yaşam hakkı temel alınarak infaz ertelemesi gibi mekanizmalar değerlendirilecek.- Cezaevlerindeki gözlem ve değerlendirme kurulları işleyişi yeniden düzenlenecek.

Sürecin izlenmesi ve denetlenmesiSüreç kontrolsüz bırakılmasın diye bir “izleme ve raporlama mekanizması” kurulacak.

Mekanizma, yürütme içinde kurulacak bir yapı tarafından işletilecek, sürecin etkinliği izlenecek, hedeflere uygunluk denetlenecek ve TBMM’ye raporlanacak.

Süreçte görev alanlara yasal güvence sağlanmasıKomisyon üyeleri, sürece katkı sağlayanlar, görüş bildiren aktörler hukuki koruma altına alınacak.

TBMM’nin rolüTBMM, sürecin temel demokratik meşruiyet kaynağı olmakla birlikte, yasal düzenlemelerin yapılacağı kurumdur.

Sürecin denetimi de TBMM tarafından yapılacak.***Gördüğünüz gibi “Umut Hakkı” denilen kavramdan ve Abdullah Öcalan’ın bundan faydalanıp faydalanmayacağından açıkça söz edilmemiş. 5. maddede özetlediğim yargı düzenlemelerinde “İnfaz mevzuatı AİHM ve AYM içtihatları doğrultusunda değerlendirilsin” bölümü Umut Hakkına atıf olarak yer almış.Birçok tanıdığımdan, okur ve izleyicimden bu sürecin başarılı olup olmayacağı sorusu geliyor.

Şu yanıtı verebilirim:TBMM’nin yol haritası harfiyen izlenirse çözülebilir.Ancak yol haritasının işlemediğine dair şimdiden birçok somut durum var.- Örneğin, (NEFES’te dünkü yazımda da altını çizmiştim) PKK dükkânı kapattığını söylüyor ama fiiliyatta durum farklı. - Örneğin “tutukluluğun istisna olması”, “AİHM ve AYM kararlarına uyum” gibi kavramlardan söz ediliyor ama CHP’lilerle, gazetecilerle, aydınlarla ilgili soruşturmalarda/kovuşturmalarda tam tersi yapılıyor.- Örneğin, önceki süreçte rol alanlara koruma sağlanmadığını merhum Sırrı Süreyya Önder’in başına gelenlerden biliyoruz.Bu düzenlemeler PKK’lılara uygulanır, muhaliflere uygulanmazsa raporda defalarca altı çizilen “eşitlik” kavramı hayal olur.

Ortaya çıkmasın denilen “cezasızlık” bal gibi olur.

Ez cümle, bu rapordaki yol haritasının hedefe ulaşması zor görünüyor.Dilerim yanılırım, dilerim Türkiye kalıcı barışa bir an önce ulaşır.