Berlinale'de Gazze tartışmaları: Tunuslu yönetmen ödülü reddetti, 80 sanatçı bildiri imzaladı

Bu yıl 76'ncısı düzenlenen Berlin Uluslararası Film Festivali, diğer adıyla Berlinale, Gazze tartışmalarının gölgesinde kaldı.Tunuslu film yapımcısı ve "Hind Rajab'ın Sesi" filminin yönetmeni Kaouther Ben Hania festival tarafından verilen ödülü reddetti.

Film, Gazze'de öldürülen beş yaşındaki bir kız çocuğunun hikayesini anlatıyor.Berlinale'ye katılmış 80'den fazla oyuncu, yönetmen ve yazar, Filistin konusunda festivalin "kurumsal bir sessizliği" olduğunu öne sürerek kınama mektubu yayımladı.12-22 Şubat tarihleri arasında Almanya'nın başkenti Berlin'de düzenlenen festival, açılış gecesinde jüri başkanı Alman yönetmen Wim Wenders'in Gazze ile ilgili verdiği cevabın ardından siyasi tartışmaların gölgesinde kaldı.Wenders'in "sinemacılar olarak siyasetin dışında kalmalıyız" sözleri eleştirilere sebep olurken dünyaca ünlü Hindistanlı yazar Arundhati Roy festival etkinliklerinden çekildiğini duyurdu.BBC Türkçe'ye Berlinale'deki atmosferi değerlendiren sinema yazarı Zekican Sarısoy, "siyasetin dışında kalmak mümkün mü?" sorusunun bu yıl festivale damgasını vurduğunu söyledi.Bu yılki festivalde Türkiye'den iki film yer alıyor.Emin Alper'in "Kurtuluş" ve İlker Çatak'ın "Sarı Zarflar" adlı filmleri prestijli Altın Ayı için yarışıyor.Festivaldeki siyasi atmosferde İlker Çatak ve Emin Alper'in açıklamaları ve Özgü Namal'ın Türkiye ile ilgili soruya verdiği yanıt da Türkiye'de tartışma konusu oldu.Wenders tartışma yarattı, Roy çekildiAlman hükümeti tarafından finanse edilen Berlinale'de son iki yıldır festival yönetimi bazı sinemacılar tarafından boykot ediliyor.2024 yılında Filistin-Norveç ortak yapımı "No Other's Land" filmi sonrasında başlayan tartışmaların ardından geçtiğimiz yıl Hong Kong'lu sinemacı Jun Li hakkında Filistin'e destek açıklaması sebebiyle soruşturma açıldı.

Festival yönetimi, Almanya hükümetinin Filistin konusundaki sert tutumuna karşı sessiz kalmak ve konuklarını korumamakla eleştiriliyor.

Bu yıl açılış günü yapılan basın toplantısında gazeteci Jung, jüri üyelerine bu tartışmaları sordu.

Wenders "Sinemacılar olarak bizler siyasetin dışında kalmalıyız.

Biz siyasetin karşı ağırlığıyız" dedi.Ünlü yazar Arundhati Roy, Wenders'in sözlerinin ardından "şok oldum ve tiksindim" diyerek festivalden çekildiğini duyurdu.Wenders'in yorumunu "vicdansızca" olarak nitelendiren Roy, "Bu, insanlığa karşı işlenen suç hakkında yapılan bir konuşmayı susturmanın bir yolu" dedi.

Berlinale yönetimi, pek çok oyuncu ve yönetmenin sorulara verdikleri yanıtlar sebebiyle eleştirilmesinin ifade özgürlüğünü kısıtladığını söylüyor.

Festival Başkanı Tuttle, "Sanatçılar istemedikleri sürece onlardan kendilerine yöneltilen her siyasi konuda konuşmaları da beklenmemelidir" dedi.Festival yönetiminin bu açıklamasıyla "Böyle bir festivalde siyasetin dışında kalmak mümkün mü?" sorusu gündeme geldi.

Sarısoy'a göre yönetim bu açıklamaların ardından, daha önce "Ukrayna savaşı, İranlı sinemacılar, sürgün yönetmenler konusunda açık tavır alırken" "Filistin konusunda sessiz kaldığı" eleştirisiyle de karşı karşıya kaldı.

Sarısoy geçen yıl Gazze ve yönetim ile ilgili protestoların daha fazla olduğunu bu yıl festivalin ilk günlerinde sinemacıların ve sanatçıların daha sessiz olduğunu söyledi.

Wenders'in sözleri üzerine Berlin'de European Film Market (EFM) önünde bir protesto düzenlediklerini anlatan Sarısoy, protestoya katılımın çok düşük olduğunu aktardı.

Sarısoy bunu, "geçen seneki bu soruşturmalar ve Alman hükümetin sertliği karşısında insanlar biraz çekiniyorlar" sözleriyle açıkladı.

Festival süresince ufak çaplı protestolar da oldu.

Yunan-Alman ortak yapımı Uchronia filminin gösterimi sonrasında film ekibi Wenders'e küfür de içeren "Sinema Politiktir" yazılı pankart açtı.80 sanatçıdan ortak bildiriAralarında İngiliz oyuncu Tilda Swinton, İspanyol oyuncu Javier Bardem, ABD'li oyuncu Mark Ruffalo gibi dünyaca ünlü isimlerin bulunduğu 80'i aşkın oyuncu, yönetmen ve yazar 17 Şubat'ta ABD'li Variety dergisinde yayımlanan ortak bir bildiriye imza attı.

Açıklamada Wenders'in sözleri eleştirildi.

Festival yönetimini Filistin konusunda sanatçıları sansürlemekle suçlayan sanatçılar ifade özgürlüğü konusunda Almanya hükümetini eleştirdi.

Sanatçılar, BM İfade ve Düşünce Özgürlüğü Özel Rapörtörü İrene Khan'ın yakın zamanda Almanya'yı ifade özgürlüğü konusunda eleştiren açıklamasına referans verdi.

Khan 6 Şubat'ta ülkeye yaptığı ziyaretin ardından Almanya'daki terörle mücadele yasalarının "Filistinlilerin haklarını savunmayı kısıtlamak, kamuoyunun katılımını engellemek ve akademi ile sanattaki söylemi daraltmak için kullanıldığını" savundu.

Sanatçılar festivalin bu duruma "yardımcı olmasından derin endişe duyduklarını" söyledi.

Berlinale başkanı Tuttle, sansür açıklamalarını reddetti.

Tuttle Alman ajansı DPA'ya verdiği demeçte festivalin sinemacıları susturduğu veya korkuttuğu iddialarının doğru olmadığını söyledi.

Tunuslu yönetmen ödülü reddetti"Hind Rajab'ın Sesi" filminin yönetmeni, Tunuslu film yapımcısı Kaouther Ben Hania, festivalle birlikte düzenlenen "Barış için Sinema" etkiliğinde "En Değerli Film" ödülünü reddetti. 18 Şubat'taki tören sırasında ödülü almayan Hania, konuşmasında, "minnetten çok sorumluluk" hissettiğini söyledi.

Hania'nın filmi 2024 yılında Gazze'de öldürülen beş yaşındaki Filistinli kız çocuğu Hind Rajab'ın gerçek hikayesine dayanıyor.

Yönetmen, "bu gece bu ödülü eve götürmeyeceğim.

Bunu bir hatırlatma olarak burada bırakıyorum" dedi.

Türkiye de festivaldeBu yılki festivalde Türkiye'den Emin Alper'in "Kurtuluş" İlker Çatak'ın "Sarı Zarflar" adlı filmleri, ana yarışmada yer alan iki yapım oldu.

Ünlü yönetmenlere de festivalde Wenders'in sözleri ile şekillenen tartışmalar soruldu."Her sanatçı kendi kararını vermeli" cevabını veren Çatak, "Festival yönetimi de baskı altında olsa da biz sanatçılara bunu yansıtmamak için elinden geleni yapıyor" dedi.Emin Alper ise Kurtuluş filminin gösterimi ardından yaptığı açıklamada "Bugün, İsrail'in Gazze'de gerçekleştirdiği soykırıma şahit oluyoruz" dedi.Sarı Sayfalar filminin başrol oyunculuğunu üstlenen Özgü Namal, bir gazetecinin "Türkiye'de bu öyküyü anlatabilseydiniz performansınız değişir miydi?" sorusuna verdiği cevapla gündeme geldi.

Filmin Almanya'da çekilmesinin "bir tercih" olduğunu belirten Namal "Biz bunu Türkiye'de çekemediğimiz için burada çekmiş değiliz.

Biz kaçındığımız için değil, hikaye bunu gerektirdiği için buradayız" dedi.

Türkiye'de Berlinale festivali iki farklı eleştiriyle karşı karşıya.

Berlinale'nin gerekli siyasi tutumu göstermediğini düşünenler var.

Bir taraftan ise festival, Türkiye'yi siyasi olarak eleştiri altında tutan yapımları ön plana çıkardığı eleştirileriyle karşılaşıyor.

Bu sebeple festivale katılan sinemacılar da iki farklı eleştiriye maruz kalıyor.

BBC Türkçe'ye değerlendirmede bulunan ancak isminin açıklanmasını istemeyen bir sinemacı, Türkiye'de pek çok bağımsız yönetmen için bu tür festivallerin tek yaşam kaynağı haline geldiğini söylüyor.