ABD’de ‘işsiz büyüme’ tartışması

ABD’de ekonomi 2025’te büyümesini sürdürdü.

Ancak işgücünde istenen performans yakalanamadı.

Yapay zekâ, GSYH ve işgücü piyasasındaki karmaşık tablo yeniden tartışma konusu oldu.

Tüketici harcamaları direnç gösterirken, iş yatırımları büyümeye devam ediyor.

Ekonomi de yavaş bir tempoda da olsa büyüyor.

ABD’de yeni soru: İş nerede?

ABD’de geçen yıl bordrolu istihdam neredeyse hiç artmazken yalnızca 181 bin yeni pozisyon eklendi ve işsiz sayısı, açık iş pozisyonlarının üzerine çıktı.

Bu uyumsuzluğun bir nedeninin yapay zekâ olabileceği konuşulurken, şirketler yapay zekâya büyük miktarda para yatırıyor.

Alicia Sasser Modestino, Yahoo Finance’e yaptığı açıklamada, “Şu anda yapay zekânın nereye gideceği konusunda büyük bir bahis oynuyoruz.

Bu da ekonominizi üzerine inşa etmek için sağlam bir zemin değil.

Çoğu zaman işgücü piyasası ekonomik büyümenin motorudur ve insanlara iş ve artan ücretler sağlayarak tüketim için erdemli bir döngü yaratır” ifadelerini kullandı.

Genel işsizlik oranı yüzde 4,3 ile tarihsel olarak düşük seviyelere yakın seyrediyor.

Aralık ayındaki iş ilanları 2020’den bu yana en düşük seviyesine geriledi.

Bu arada, gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) en büyük kalemi olan tüketici harcamaları büyümeye devam ediyor.

Bu büyüme, kısmen yapay zekâ kaynaklı borsa kazançlarından faydalanan yüksek gelirli haneler tarafından destekleniyor.

Tüketim büyümesi Bernard Yaros, “Sadece konutta değil, özellikle borsa varlıklarında hanehalkı servetinde çok ciddi ve büyük artışlar gördük.

Bu da geçen yıl tüketim büyümesine önemli ölçüde katkı sağladı” dedi.

Yaros, yakın zamanda yaptığı bir çalışmada, nakdin bilgi işlem ekipmanlarına, araştırma ve geliştirmeye, veri merkezi inşasına ve daha fazlasına akması sayesinde yapay zekâ harcamalarının geçen yıl GSYH’yi 0,4 yüzde puan artırdığını ve bu eğilimin 2026’da da devam etmesinin beklendiğini belirtti.

Yaros’a göre, yapay zekâ temelli piyasa dalgalanmaları da tüketici harcamalarını artırmış olabilir; borsa servetindeki her 1 dolarlık artışın tüketimi yaklaşık 0,05 dolar yükselttiği tahmin ediliyor.

Yaros, “Bu harcama artışı, oldukça olumsuz bir arka plana rağmen gerçekleşti: daha az maaş bordrosu ekliyorduk, enflasyon hâlâ inatçı derecede yüksekti ve tüketici güveni oldukça düşüktü” dedi.

İşsiz “büyüme” mi?

Cuma günü açıklanan GSYH verileri ekonominin 2025’te yüzde 2,2 büyüdüğünü gösterdi.

Bu oran 2024’teki yüzde 2,8’lik büyümenin altında kaldı.

Bu veriden önce “işsiz büyüme” terimi gündeme gelmeye başlamıştı.

Ekonominin büyüdüğü ancak istihdamın artmadığı bir durum görülüyor.

Bazı Amerikalıların korktuğu gibi, yapay zekâ vaadi ekonomik büyümeyi daha da hızlandırırken kısa vadede daha fazla çalışana olan ihtiyaç azalabilir mi? 2025 ekonomisine ilişkin birçok anlatıda olduğu gibi, açıklama pek basit değil.

Elbette yapay zekâ vaadi var; ancak Başkan Donald Trump’ın kapsamlı göçmenlik kısıtlamaları da mevcut ve bu durum ülkedeki mevcut işgücü nüfusunu azalttı.

San Francisco Fed araştırmasına göre istihdam artışı genellikle belgesiz göçmen işçi akışlarıyla yakından ilişkili.

Yaros’a göre net göçün bu yıl 160.000 kadar düşük bir seviyede gerçekleşmesi bekleniyor; oysa normal yıllarda bu rakam 1,1 milyon civarındaydı.

Bu nedenle, “basitçe söylemek gerekirse, önceki yıllarda olduğu kadar çok iş ekleyemiyoruz” diyor.

Emekliye ayrılanlar Daha yaşlı Amerikalılar da işgücünden emekliye ayrılıyor.

Bazı şirketler ise pandemi sonrası büyük işe alım dalgalarının ardından ihtiyaç duyduklarından fazla çalışanla kaldıkları için personel sayısını azaltıyor ya da yapay zekâdan çok tarifelere ilişkin belirsizliklerle karşı karşıya kalıyor.

Martha Gimbel, “Şu anda çok fazla şey oluyor ve her biri diğerini besliyor” dedi.

Bu hafta yaptığı bir konuşmada, Fed Yönetim Kurulu üyesi Michael Barr, “son derece hızlı” yapay zekâ benimsenmesi ve daha da gelişmiş yapay zekâ yeteneklerinin bir gün “işsiz bir patlama”yı beraberinde getirebileceğini, ancak daha kademeli bir benimseme senaryosunda “bazı mesleklerin ortadan kalkarken yenilerinin ortaya çıkacağını” ve ekonominin yaygın işsizlikten kaçınabileceğini söyledi.

Barr, “Diğer genel amaçlı teknolojilerde olduğu gibi, yapay zekânın uzun vadeli etkileri muhtemelen son derece olumlu olacaktır" derken, şöyle devam ediyor: “Ancak kısa vadede yapay zekâ işgücü piyasalarını derinden sarsabilir ve bazı çalışanlara zarar verebilir.”   Belirsizlik artıyor: Yatırımcı yeniden altına yöneliyor, yükselişte oynaklığa dikkat!Altın Haberleri   ABD'de Fed’in izlediği enflasyon göstergesi güçlü geldi: Büyüme zayıfladıKüresel Ekonomi