Boğaz’a karşı bir panorama: Hayal ile mekân arasında

İstanbul’un bazı manzaraları, bakışımızı dışarıya değil içeriye çevirir.

Boğaz’ın karşı kıyısına dalıp giderken birden kendi zihnimizin kıyılarına varırız. “Panorama: Hayaller ve Yerler” tam da böyle bir sergi.

İstanbul Modern’in yeni binasında açılan bu ilk fotoğraf grup sergisi, yalnızca bir seçki değil; son on beş yılın görsel hafızasına tutulmuş geniş bir mercek.

Sergi, ON Dijital Bankacılık desteğiyle, müzenin birinci katındaki galerileri birbirine bağlayan bir düşünsel rota çiziyor.

Hayal ve Yer Serginin başlığı iki kelimeye dayanıyor: Hayaller ve yerler.

Ama burada bir karşıtlık yok.

Küratörler Çelenk Bafra ve Demet Yıldız Dinçer, bu iki kavramı birbirini dönüştüren, zaman zaman çatışan ama sürekli temas hâlinde iki düşünsel düzlem olarak ele alıyor. “Panorama” kavramı ise yekpare bir bakışa değil; kırılgan, parçalı ve yer değiştiren bakışlara işaret ediyor.

Sergi, izleyiciyi tamamlanmış bir bütünle karşı karşıya bırakmıyor; imgeler arasında dolaşmaya, duraksamaya, kendi bakışını yeniden kurmaya çağırıyor. 18 sanatçı Larissa Araz’dan Cansu Yıldıran’a uzanan 18 sanatçının 2010’lardan itibaren ürettiği yapıtlar; yerleştirmelerden hareketli görüntülere, arşivsel malzemelerden yapay zekâ uygulamalarına kadar geniş bir üretim yelpazesi sunuyor.

Bu sergide fotoğraf, yalnızca “çekilmiş” bir görüntü değil.

Kesilen, yeniden birleştirilen, yan yana gelen, bazen izleyiciyle tamamlanan bir alan.

Kişisel arşivler, ekolojik perspektifler, alternatif mekân tahayyülleri… Günümüzün toplumsal ve kültürel dönüşümleri, doğrudan belgesel bir dil yerine, çoğu zaman düşsel manzaralar ve kurgusal portreler aracılığıyla karşımıza çıkıyor.

İlk kez görülen işler Serginin dikkat çekici yönlerinden biri, pek çok sanatçının bu sergi için özel üretimler gerçekleştirmiş olması.

Mekâna özgü yerleştirmeler ve ilk kez izleyiciyle buluşan yapıtlar, yeni binanın mimarisiyle birlikte düşünülmüş.

Fotoğraf Galerisi ile sınırlı kalmayan sergi, müzenin birinci katındaki farklı galerilere yayılarak âdeta bir görsel harita oluşturuyor.

Bu yayılım, başlı başına bir “panoramik deneyim”.

Hayal Kitaplığı Sergiyle birlikte hayata geçirilen “Hayal Kitaplığı”, Boğaz manzarasına karşı kurgulanmış aydınlık bir okuma alanı.

Sergi katalogları ve fotoğraf alanından seçilmiş kitaplarla, izleyiciyi yalnızca bakmaya değil; düşünmeye, dinlenmeye ve hayal kurmaya davet ediyor.

Küresel dönüşüm ve yerel deneyim Demet Yıldız Dinçer’in altını çizdiği gibi, fotoğraf bugün durağan görüntünün sınırlarını aşan bir pratiğe dönüşmüş durumda. “Panorama: Hayaller ve Yerler”, mercek temelli sanattaki küresel dönüşümlere ışık tutarken sanatçıların kişisel deneyimlerinden kopmuyor.

Hayali manzaralar burada bir kaçış değil; belirsizlikle müzakere etmenin estetik bir yolu.

Yerler ise yalnız coğrafi koordinatlar değil; hafıza, beden ve zamanla kurulan ilişkilerin toplamı.

Panorama Konuşmaları Sergiyle eş zamanlı başlayan “Panorama Konuşmaları”, sanatçı ve küratörleri izleyiciyle buluşturuyor.

Bu kapsamda 12 Mart’ta ise Demet Yıldız Dinçer’in moderatörlüğünde Hasan Deniz, Metehan Özcan ve Cemre Yeşil Gönenli’nin katılımıyla bir buluşma gerçekleştirilecek.

Bu konuşmalar, sergiyi bir “seyir” alanından çıkarıp bir “diyalog” alanına dönüştürmeyi hedefliyor.

Sergi 18 Ekim tarihine kadar gezilebiliyor. “Sabrın Nakşı”nda zamanla kurulan bağYaşam Keyfi