Haber Detayı
Küresel ticarette korumacılık eğilimi güçleniyor
ABD’nin sanayi teşvikleri, Avrupa Birliği’nin karbon düzenlemeleri ve Çin’in devlet destekli üretim kapasitesi küresel ticarette yeni bir denge arayışını beraberinde getiriyor. Serbest ticaret ilkeleri tamamen ortadan kalkmış değil; ancak büyük ekonomiler kritik sektörlerde daha korumacı ve stratejik bir yaklaşım benimsiyor.
Küresel ticaret sistemi uzun yıllar düşük tarifeler, açık pazar anlayışı ve çok taraflı kurallar çerçevesinde ilerledi.
Dünya Ticaret Örgütü’nün oluşturduğu yapı, üretimin maliyet avantajına göre şekillenmesini teşvik etti.
Ancak pandemi sürecinde yaşanan tedarik zinciri aksaklıkları, enerji arzındaki dalgalanmalar ve jeopolitik gerilimler, bu modelin kırılgan yönlerini görünür hale getirdi.
Son dönemde büyük ekonomiler özellikle yarı iletkenler, batarya üretimi, temiz enerji teknolojileri ve savunma bağlantılı alanlarda daha aktif sanayi politikaları izliyor.
ABD’nin devreye aldığı teşvik programları, stratejik sektörlerde üretim kapasitesini artırmayı ve tedarik güvenliğini sağlamayı amaçlıyor.
Bu yaklaşım, ekonomik rekabet ile ulusal güvenlik kaygılarının daha fazla iç içe geçtiğini gösteriyor.
Karbon düzenlemeleri ve stratejik sektörler Avrupa Birliği’nin Karbon Sınır Düzenleme Mekanizması da benzer şekilde iklim politikası ile sanayi rekabetini bir araya getiren bir araç niteliğinde.
Yüksek karbon yoğunluğuna sahip ürünlere ek maliyet getirilmesi, hem Avrupa’daki üreticilerin rekabet koşullarını dengelemeyi hem de ticaret ortaklarını daha düşük emisyonlu üretime teşvik etmeyi hedefliyor.
Çin ise uzun süredir devlet destekli üretim modeliyle özellikle yüksek teknoloji ve yeşil dönüşüm sektörlerinde kapasitesini artırıyor.
Elektrikli araçlar ve güneş panelleri gibi alanlarda sağlanan ölçek avantajı, küresel fiyat dengelerini etkiliyor.
Bu durum ABD ve Avrupa’da ticaret savunma araçlarının daha sık gündeme gelmesine yol açıyor.
Bugün gelinen noktada küresel ticaret tamamen bloklara ayrılmış değil.
Ancak “en düşük maliyet” odaklı modelin yerini, kritik sektörlerde dayanıklılık ve çeşitlendirme arayışının aldığı görülüyor.
Üretimin tamamen içe çekilmesinden ziyade, tedarik zincirlerinin güvenilir ortaklara kaydırılması ve stratejik alanlarda kapasite artırımı ön plana çıkıyor.
Sonuç olarak serbest ticaret sistemi devam ediyor; fakat büyük ekonomiler artık belirli sektörlerde daha seçici davranıyor.
Küresel ekonomik düzen, maliyet verimliliği ile stratejik güvenlik arasında yeni bir denge kurmaya çalışıyor.
Bu eğilimin kalıcı olup olmayacağı ise önümüzdeki dönemde atılacak adımlara bağlı olacak.
AB–Çin hattında teknoloji merkezli güç mücadelesiDünya
