Haber Detayı
Türk bilim insanlarından uzayda tarım hamlesi: Ay ve Mars toprağında domates yetiştirildi
Türk bilim insanlarının yürüttüğü TÜBİTAK destekli projede, Ay ve Mars yüzeyini taklit eden regolit simülantları ekstremofit bitkilerle biyolojik olarak iyileştirildi ve çıkan ortamda domates yetiştirilerek meyve elde edildi. Çalışmayla, gelecekte uzay kolonilerinde tarımsal üretimin mümkün olup olmadığı kalite ve tüketilebilirlik analizleri çıkarılacak.
Ege Üniversitesi (EÜ) Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç.
Dr.
Rengin Özgür Uzilday’ın yürütücülüğünü üstlendiği ve TÜBİTAK tarafından desteklenen projede, Ay ve Mars regolitlerini taklit eden simülantlarda domates üretimi gerçekleştirildi.
Aynı projede Doç.
Dr.
Barış Uzilday ile EÜ Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Dr.
Öğretim Üyesi Tansel Kaygısız da yer alıyor. “Ay ve Mars Regolit Simülantlarının Ekstremofit Öncül Bitkiler Kullanılarak Tarıma Elverişli Hale Getirilmesi ve Regolit Simülantlarında Yetiştirilen Bitkilerde Stres Yanıtlarıyla İlişkili Sinyal Yolaklarının Araştırılması” başlıklı çalışma yaklaşık 15 ay önce başladı.
Araştırma kapsamında ABD’den Ay ve Mars yüzey yapısını temsil eden regolit benzerleri temin edildi.
Çalışmanın ilk aşamasında; yüksek sıcaklık, ağır metal, kuraklık ve tuzluluk gibi zorlayıcı koşullara dayanabilen turpgiller familyasından “schrenkiella parvula”, “arabis alpina” (kazteresi) ve “noccaea sempervivum” bitkileri yetiştirildi.
Bu bitkiler sayesinde regolit benzeri ortamlardaki yüksek metal ve tuz oranının azaltılmasına yönelik biyolojik iyileştirme sağlandı.
Ardından domates üretimi aşamasına geçildi. "Meyve elde ettik"Doç.
Dr.
Rengin Özgür Uzilday, uzay biyolojisi üzerine çalışmalar yürüttüklerini belirterek, insanlığın Ay ve Mars’ta koloni kurma hedefinin tarımsal üretimi zorunlu kıldığını ifade etti.
Uzayda mikro yer çekimi ortamında bitki yetiştirmenin sınırlı imkânlara sahip olduğunu dile getiren Uzilday, bu nedenle regolit üzerinde üretim fikrine odaklandıklarını söyledi.
Regolitlerin organik madde bakımından son derece yetersiz olduğunu vurgulayan Uzilday, Dünya toprağından farklı olarak bu ortamlarda doğal bir canlılık bulunmadığını kaydetti.
Dünya’dan Ay ya da Mars’a toprak taşınmasının mümkün olmadığını belirten Uzilday, bu nedenle mevcut yüzey malzemesini tarıma uygun hale getirmeyi amaçladıklarını aktardı.
Doç.
Dr.
Uzilday, ilk aşamada ekstremofit bitkilerle regolitleri biyolojik olarak iyileştirmeyi hedeflediklerini belirterek, Türkiye’nin ilk astronotu Alper Gezeravcı için hazırladıkları deneyle mikro yer çekiminde gelişebildiği doğrulanan “schrenkiella parvula”, “arabis alpina” ve “noccaea sempervivum” bitkileriyle temizleme ve yenileme çalışmaları yaptıklarını anlattı.
Çalışmanın ikinci safhasında metal ve tuz oranı düşürülen regolit simülantlarında domates yetiştirdiklerini ifade eden Uzilday, "Ay ve Mars regolitlerinde ekstremofit bitki yetiştirdik.
Domates bitkisini yetiştirmeye başladık, bazılarında yüksek miktarda meyve de elde ettik.
Bundan sonraki aşamalarda meyvelerin kalitesini ve moleküler mekanizmalarını araştıracağız" dedi.
Analiz yapılacakDr.
Öğretim Üyesi Tansel Kaygısız da bitkilerin gelişiminin devam ettiğini, hasat olgunluğuna ulaşan domateslerde ayrıntılı kalite analizleri gerçekleştireceklerini belirtti.
Hem Dünya toprağında hem de regolit simülasyonlarında üretilen domateslerin karşılaştırılacağını aktaran Kaygısız, elde edilecek bulguların ürünlerin tüketilebilirliğine ilişkin önemli veriler sunacağını ifade etti.
