Haber Detayı
Ay’da ilk hasat: Türk bilim insanları uzay koşullarında domates yetiştirdi
Türk bilim insanları tarihi bir başarı kaydetti. Ege Üniversitesi'nde yürütülen projeyle Ay ve Mars regolitlerinde (uzay toprağı) domates hasadı yapıldı. Çalışma, uzayda kurulması planlanan olası yaşam alanları için sürdürülebilir tarımın mümkün olup olmadığını ortaya koymayı amaçlıyor. İşte TÜBİTAK destekli projenin detayları...
Ege Üniversitesi (EÜ) tarafından yürütülen ve TÜBİTAK tarafından desteklenen projede önemli bir gelişme kaydedildi.
Bilim insanları, Ay ve Mars yüzeyini simüle eden regolit (uzay tozu/toprağı) üzerinde domates yetiştirmeyi başardı.
İşte projenin perde arkası... 📌 Uzay Tarımı Projesinin Detayları Ege Üniversitesi Biyoloji ve Ziraat fakültelerinin ortaklaşa yürüttüğü çalışma, yaklaşık 15 ay önce ABD'den getirilen özel simülantlar (taklit topraklar) ile başladı.
Proje, sadece bitki yetiştirmeyi değil, 'ölü' kabul edilen uzay toprağını canlandırmayı hedefliyor.
Önce 'Öncü Bitkiler' Temizledi, Sonra Domates Geldi Ege Üniversitesi (EÜ) Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç.
Dr.
Rengin Özgür Uzilday'ın yürütücülüğündeki TÜBİTAK destekli projede, Ay ve Mars regolitleri (yüzeydeki toz, toprak, kırık kaya) simülasyonunda domates yetiştirildi.
Uzilday, aynı bölümdeki eşi Doç.
Dr.
Barış Uzilday ve EÜ Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Dr.
Öğretim Üyesi Tansel Kaygısız tarafından hazırlanan 'Ay ve Mars Regolit Simülantlarının Ekstremofit Öncül Bitkiler Kullanılarak Tarıma Elverişli Hale Getirilmesi ve Regolit Simülantlarında Yetiştirilen Bitkilerde Stres Yanıtlarıyla İlişkili Sinyal Yolaklarının Araştırılması' adlı proje çerçevesindeki çalışmalar sürüyor.
Ay ve Mars toprağı, yüksek metal ve tuz içeriği nedeniyle bitki yetiştirmeye uygun değil.
Türk bilim insanları bu sorunu çözmek için 'Ekstremofit' adı verilen süper dayanıklı bitkileri kullandı.
Aşama Uygulama Sonuç 1.
Aşama Ekstremofit (Kazteresi vb.) Ekimi Topraktaki tuz ve ağır metaller temizlendi. 2.
Aşama Regolit İyileştirme Toprak organik olarak tarıma elverişli hale getirildi. 3.
Aşama Domates Ekimi Yüksek miktarda meyve hasadı gerçekleştirildi.
Neden Domates Seçildi?
Proje yürütücüsü Doç.
Dr.
Uzilday, uzayda mikro yer çekimi altında bitki yetiştirmenin kısıtlı olduğunu ancak koloniler için sürdürülebilir gıdanın şart olduğunu vurguladı.
Domates, hem besin değeri hem de moleküler yapısının incelenebilirliği sayesinde uzay tarımı çalışmaları için kritik bir model oluşturuyor. 'Bundan sonraki aşamalarda meyvelerin kalitesini ve moleküler mekanizmalarını araştıracağız.
Elde edilen veriler, insanların Ay ve Mars'ta kuracağı kolonilerde doğrudan kullanılacak.' ❓ Sıkça Sorulan Sorular (SSS) 1️⃣ Regolit nedir?
Ay, Mars veya asteroitlerin yüzeyinde bulunan; toz, kırık kaya ve topraktan oluşan tabakadır.
Organik madde içermez. 2️⃣ Uzay toprağında neden hemen ekim yapılamıyor?
Toprakta doğal bir canlılık yoktur; aksine bitkiler için zehirli sayılabilecek kadar yüksek metal ve tuz içerir. 3️⃣ Hasat edilen domatesler yenilebilir mi?
Şu anki aşamada bilim insanları domateslerin kalitesini ve moleküler yapılarını analiz ediyor.
Tüketilebilirliği bu testlerden sonra netleşecek.
