Büyük Apartman Ankara kent hafızasına ışık tutuyor

HAŞİM KILIÇ / NEFES1994 yılında kurulan VEKAM bünyesinde Vehbi Koç’un hayatına ait belgelere dayalı çalışmaların yanı sıra Ankara ve çevresinin kültürel mirası, tarihi ve ekonomisine ilişkin akademik araştırmalar yürütülüyor.

Kütüphanesi ve zengin arşiviyle her yaştan araştırmacıya hizmet sunan merkez, Ankara konusunda bir başvuru kaynağı olarak faaliyet gösteriyor.AKLI VE RUHU ANKARA’DAVEKAM Direktörü Filiz Yenişehirlioğlu, merkezin 1994 yılında Vehbi Koç tarafından Keçiören’deki bağ evinde kurulduğunu hatırlatarak, “1950’ye kadar yaşadıkları ve bütün çocuklarının da dünyaya geldiği yerde kuruldu.

O tarihlerde Ankara’da Ankara Araştırmaları Merkezi diye bir yer yok.

Vehbi Bey 1993’te üniversiteyi İstanbul’da kuruyor ama bana sorarsanız bir Ankaralı olarak aklı ve ruhu Ankara’da kalıyor.

Onun için Ankara’yı araştıracak, tarihinin önemini ortaya çıkaracak bir merkez kurmak istiyor.” diye konuştu.

Merkezin 2014 yılında Koç Üniversitesi’ne bağlandığını belirten Yenişehirlioğlu, geçtiğimiz günlerde yeni adresine taşınan merkezin, Vehbi Koç’un 1928’de yaptırdığı Büyük Apartman’da hizmet vermeye başladığını söyledi.ERZURUMLU NAFİZ BEY İMZASIUlus’ta, Anafartalar Caddesi üzerinde yer alan Büyük Apartman, dönemi için oldukça iddialı bir yapı olarak inşa edildi.

Binanın yapımını, Ankara’nın birçok önemli işine imza atan müteahhit Erzurumlu Nafiz Bey, mimar Galip Bey ile üstlendi. 1928 yılında bir iş hanı olarak tasarlanan yapı, o yıllarda Ankara’da benzeri bulunmayan büyüklüğüyle dikkat çekti ve halk arasında ‘Büyük Apartman’ adıyla anılmaya başlandı.Sokağa bakan cephede dört dükkân bulunuyordu.

Ankaralıların hafızasında yer eden bu dükkânlarda plakçı, fotoğrafçı ve özellikle Atlas Ayakkabıcısı gibi esnaf faaliyet gösterdi.

Yenişehirlioğlu, “Burası kent hafızasında yer etmiş bir mekân” dedi.İŞHANI DÜZENİNE SAHİPYapı planı itibarıyla klasik bir iş hanı düzenine sahip.

Ortada üstü ışıklıkla aydınlanan bir avlu, çevresinde iki kat boyunca uzanan koridorlar ve bu koridorlara açılan ofisler bulunuyor.

Odalar büyüklüklerine göre kiralanarak ajanslara, esnafa ve çeşitli iş kollarına tahsis edildi.

İlk yıllarda devlet kurumlarının da binaya ihtiyaç duyduğunu belirten Yenişehirlioğlu, Devlet Demiryolları’nın bir dönem binayı kullandığını, ayrıca ‘Muhabank’ adlı bir bankanın da burada faaliyet gösterdiğini aktardı.

Daha sonraki yıllarda ise avukatlar ve farklı meslek grupları için bir iş hanı olarak hizmet verdi.EKONOMİK DÖNÜŞÜME KATKIYenişehirlioğlu, 1950’den sonra sanayileşmenin İstanbul merkezli devam ettiğini ancak Vehbi Koç’un Ankara’daki ticaret yaşamının kentin ekonomik dönüşümünde önemli rol oynadığını söyledi.

Koç ailesinin Ankara’daki mekânlara ve hafızaya verdiği öneme değinen Yenişehirliğoğlu, Rahmi Koç ve Semahat Arsel’in Keçiören’deki bağ evini restore ettirdiğini, aile üyelerinin VEKAM’a düzenli olarak belge ve malzeme gönderdiğini ifade etti.

Koç ailesinin Ankara’nın belleğinin bir parçasını oluşturduğunu dile getiren Yenişehirlioğlu, Rahmi Koç’un Ankara’daki ilk özel müzelerden biri olan Çengelhan’daki müzeyi kurduğunu ve genişlettiğini vurguladı.ATATÜRK’ÜN İSTEKLERİ DOĞRULTUSUNDA TİCARETVehbi Koç’un Cumhuriyet döneminin ekonomik dönüşüm sürecinde özel sektör temsilcisi olarak önemli katkılar sunduğunu söyleyen Yenişehirlioğlu, “Atatürk’ün istekleri doğrultusunda ticareti geliştirmeye çalışıyor.

Milli ekonomik dönüşümün yaşandığı bir dönem.

Vehbi Bey de bireysel olarak buna katkı sağlıyor” dedi.

Yenişehirlioğlu, Vehbi Koç’un Ankara’ya çamaşır makinesi, fırın ve General Electric ampulleri gibi dönemin yeni tüketim ürünlerini getirdiğini ve kentin ticari çeşitliliğine öncülük ettiğini belirtti.Dönemsel sergilerin düzenleneceği Büyük Apartman, ilk sergisinde Filistin topraklarının tarihsel, politik ve kültürel bağlamda nasıl gözlemlendiğini ele alan ‘Kuşbakışı Filistin’ sergisine ev sahipliği yapıyor.

Sergi, 11 Nisan’a kadar ziyaret edilebilecek.