Teknoloji devlerinin gizlediği fatura: 662 milyar dolar

Yapay zeka altyapısı kurmak için küresel ölçekte hızlanan veri merkezi yatırımları, ABD’li teknoloji devlerinin bilançolarında büyük ancak görünmeyen bir mali yük oluşturdu.

Moody’s Ratings tarafından yayımlanan sektör analizine göre Amazon, Meta, Alphabet, Microsoft ve Oracle’ın henüz başlamamış veri merkezi kira taahhütleri toplam 662 milyar dolar seviyesine ulaştı.Bu tutar, muhasebe kuralları gereği mevcut yükümlülük olarak sınıflandırılmadığı için şirket bilançolarında yer almıyor.

Ancak kira sözleşmeleri yürürlüğe girdikçe, söz konusu tutar önümüzdeki yıllarda bilançolara yansıyacak.TOPLAM TAAHHÜT 969 MİLYAR DOLARRapora göre beş teknoloji şirketinin 2025 sonu itibarıyla iskonto edilmemiş toplam gelecek kira yükümlülüğü 969 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.

Bunun yaklaşık üçte ikisini oluşturan 662 milyar dolarlık bölüm, henüz başlamamış kira sözleşmelerinden oluşuyor.Moody’s analistleri David Gonzales ve Alastair Drake, bilançolara yansımayan bu tutarın, şirketlerin düzeltilmiş toplam borcunun yüzde 113’üne denk geldiğine dikkat çekti.“YÜKÜMLÜLÜKLER KAYIP DEĞİL, HENÜZ DOĞMADI”Moody’s analisti David Gonzales, söz konusu tutarın muhasebe dışı kalmasının bir kaçınma yöntemi olmadığını belirterek, “Bu yükümlülükler kayıp değil, henüz bilançoya girmesi gereken aşamaya ulaşmadı.

Hizmet alınmadığı için borç doğmuş sayılmıyor ancak zamanla bu yükümlülükler kesinleşecek” değerlendirmesinde bulundu.ALPHABET ÖRNEĞİ DİKKAT ÇEKTİAlphabet, 2025 üçüncü çeyrek finansal dipnotlarında, henüz başlamamış veri merkezi kira sözleşmeleri için 42,6 milyar dolarlık geleceğe dönük ödeme taahhüdü bulunduğunu açıklamıştı.

Bu rakam bir önceki çeyrekte 23,9 milyar dolar seviyesindeydi.Söz konusu kira sözleşmelerinin 2025–2031 yılları arasında başlayacağı ve 1 ila 25 yıl arasında değişen iptal edilemez süreler içerdiği belirtilmişti.KİRALAMA MODELİNİN ARKASINDA NE VAR?Moody’s raporuna göre bu muhasebe yapısının temelinde, yapay zeka donanımlarının kısa ekonomik ömrü yer alıyor.

Geleneksel veri merkezleri 10–15 yıllık kira sözleşmeleriyle inşa edilirken, yapay zeka için kullanılan donanımların kullanım ömrü 4–6 yıl ile sınırlı kalıyor.Bu nedenle teknoloji şirketleri, kısa süreli kiralamalar ve yenileme opsiyonları içeren sözleşmelere yöneliyor.

Ancak yatırımın geri dönüşünü güvence altına almak isteyen mülk sahipleri, şirketlerden bilanço dışı garantiler talep ediyor.BİLANÇO DIŞI GARANTİLER RİSKİ BÜYÜTÜYORBu yapıda en yaygın kullanılan araçlardan biri “Kalan Değer Garantisi” (Residual Value Guarantee – RVG) olarak öne çıkıyor.

Şirket, kira yenilenmezse veri merkezinin değerinin belirli bir seviyenin altına düşmesi halinde aradaki farkı ödemeyi taahhüt ediyor.ABD muhasebe standartlarına göre bu tür garantiler, ödeme ihtimali “muhtemel” sayılmadıkça bilançoya yansıtılmıyor.

Bu durum, yüz milyarlarca dolarlık potansiyel yükümlülüğün bilançolar dışında kalmasına olanak tanıyor.Meta, 2029’da başlayacak veri merkezi kiralamaları için 12,3 milyar dolarlık taahhüt verirken, buna ek olarak 28 milyar dolarlık RVG sağladı.

Ancak şirket, bu garantinin ödeme ihtimalini düşük gördüğü için bilançoya herhangi bir borç kaydetmedi.MOODY’S: EKONOMİK RİSK GİZLENİYORMoody’s, bu muhasebe uygulamalarının teknoloji sektörünün karşı karşıya olduğu gerçek ekonomik riski gizlediği uyarısında bulundu.

Raporda, büyük ölçekli kira taahhütlerinin şirketlerin finansal ve operasyonel esnekliğini sınırlayabileceği vurgulandı.Derecelendirme kuruluşu, ilerleyen dönemde bu tür yükümlülükleri değerlendirirken standart dışı borç düzeltmeleri yapabileceğini ve nakit çıkış risklerini daha yakından izlemeyi planladığını bildirdi.