Türkiye'de aile kurumu alarm veriyor: Boşanmada rekor artışın sebebi ne?

Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) evlenme ve boşanma istatistiklerini gördünüz mü?

Boşanma hızı son 25 yılın zirvesinde. 2024te boşanan çiftlerin sayısı 188 bin 963 iken 2025te bu sayı 193 bin 793 oldu.

Kaba boşanma hızı ise binde 2.26 ile 2021den beri görülen en yüksek seviye olarak kaydedildi.

Evlenen çiftlerin sayısı ise yaklaşık 570 binden 552 binin biraz üzerine geriledi.

İlk evlenme yaşı da artarak, erkeklerde 28.5, kadınlarda 26ya yükseldi. 2025in Aile Yılı olduğunu ve evlenenler ile doğum yapanlara maddi teşvikler verildiğini düşünürsek, boşanmayı böylesi arttıran, evlenme hızını ise yavaşlatan temel sorunlar neler sorusu ile çaldım uzmanların kapısını.MADDİ ZORLUKLAR SEBEBİYLE EVLİLİK ARTIK LÜKS BİR TÜKETİMÜsküdar Üniversitesi Sosyoloji Bölüm Başkanı, Prof.

Dr.

Barış Erdoğanı aradım önce.

Nedir evliliği böylesine yavaşlatan toplumsal sebepler?

Temel sebep ekonomik yanıtını veriyor ve ekliyor: Evlilik, son yıllarda ekonomik zorluklarla beraber lüks bir tüketim haline geldi.

Altın fiyatlarının hızla artmasından tut mobilyaya, kiralardan tut düğün hazırlıklarına kadar tüm kalemlerde büyük bir artış var.

Bu da haliyle ekonomik anlamda geleceğini güvende hissetmeyen gençlerde, evliliğe karşı bir soru işareti yaratıyor.

Zaten bir okul bitirip, bir meslek sahibi olmak ancak 30lu yaşları buluyor, gençler, önce kariyer sonra evlilik düşüncesinde.

Ki belirli bir refah düzeyine zaten ancak bu yaşta erişilebiliyor.Çevresel faktörler; mesela boşanma hızının artması da evlilik hızının yavaşlamasında etkili. 5-10 yıl sonra boşanacaksam neden evleneyim ve bu kadar masraf yapayım? düşüncesi hâkim.

Yanı sıra tüm dünyada bir anlam arayışı, daha doğrusu boşluğu var ve bu boşluğun evlilikle dolacağına olan inanç ise çok zayıf.KADINLAR EŞİTLİKÇİ BİR DÜZEN ERKEKLER İSE KONFOR ARIYORPeki ya boşanma hızını arttıran sebepler?

Yanıtını, İstanbul Kültür Üniversitesi Psikoloji Araştırma Merkezi Koordinatörü, Dr.

Engin Eker verdi: Boşanmaların bence temel sebebi erkeklik krizleri.

Bu yeni dünyada, kadınlar hem geleneksel hem modern rolleri beraber sırtlanmak zorunda ve haklı olarak eşitlikçi bir düzen arıyorlar.

Oysa evlilik, daha çok erkeklerin konforu için tasarlanmış bir sistem.

Özellikle, geleneksel-ata erkil bir aile yapısında büyüyen erkekler, evlilik içinde, eşitlikçi bir ilişkiye pek gelemiyorlar.

Dolayısıyla kadınlar -ki Türkiye değil dünyada da boşanmak isteyen taraf yüzde 60-70 oranında kadınlar oluyor genelde- daha fazla yok sayıldıkları, değer görmedikleri ve her şeyi sineye çekerek evliliklerini zorla yürüttükleri bir ilişki içinde olmak istemiyorlar.Peki böyle olmayacağını bile bile neden evlenmek istiyorlar dersen de bunun sebebi daha çok korunma ihtiyacı.

Toplumdan, kendilerine yapılacak yakıştırma, eleştirilerden, daha ileri gidersek bir başka erkeğin şiddetinden, tacizinden vs.

Yani diğer tüm tehlike kaynakları ile tek başına mücadele yerine, beraber mücadeleye inanarak, bir korunma güdüsü evliliği tercih ediyor olabilirler.

Gerçekler, bu beklentileri karşılamayınca da boşanma kaçınılmaz oluyor.

Buna bir de ekonomik sıkıntıları ekle...

Birçok evlilik, geçim sıkıntısının verdiği ağır yük altında ezilmekte.BİZ DEĞİL BEN VARTeknolojinin geldiği son nokta da bizi birbirimize yabancılaştırdı, doyumsuzluğu körükledi.

Biz değil, bireyin beklentilerinin öne çıktığı sibernetik bir çağda, bir ilişki içinde kalmak, birbirimize temas edebilmek her geçen gün daha da zor.BOŞANMALARDAKİ TEMEL NEDEN FİZİKSEL PSİKOLOJİK VE EKONOMİK ŞİDDETTİR30 yıldır Aile Hukuku üzerine çalışan Avukat Sema Yurtbilir ise Bu alanda çalışan bir avukat olarak girdiğim tüm boşanma davalarının temel sebebinin kadına yönelik; fiziksel, psikolojik ya da ekonomik şiddet olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim yorumunu yapıyor.Hemen eklemeliyim: Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu raporuna göre; 2025te 294 kadın öldürüldü, 297 kadın ise şüpheli şekilde ölü bulundu.

Kadınların en çok katledildiği yer ise kendi evleri (yüzde 61), onları katledenler ise evli oldukları erkeklerdi.TEŞVİK YETMEZ POLİTİKALAR ÜRETİLMELİŞöyle devam ediyor Yurtbilir: Aile içi cinayetler ile fiziksel ve psikolojik şiddetin böylesine yoğun olduğu bir iklimde, aile birliğinin devam ettirilebilmesi elbette mümkün değildir.

Kadın dayak yiyor, bir tokattan bir şey olmaz! ya da Annelerimizin de evliliği böyleydi deniliyor, yeter ki evlilik devam etsin isteniliyor.

Bu yaklaşım değişmeden, kadın odaklı ve eşitlikçi aile modelleri/politikaları üretilip, uygulanmadan, şiddetin altında yatan geleneksel- toplumsal- ekonomik güç eşitsizlikleri dengelenmeden, kadını aile içine hapsederek ne insanları zorla bir arada tutabilir ne de teşviklerle evlenme hızını arttırabilirsiniz.GASLIGHTING BÜYÜK BİR SORUNSon yıllarda fiziksel şiddetin yanı sıra kadını manipüle ederek, yaptığı her şey için kendisini suçlu hissetmesini, hatayı sürekli kendisinde aramasını sağlayan, bu sayede karşındakinin üzerinde tahakküm kurmanın kolaylaştığı, sinsi, anlaşılması güç bir psikolojik şiddet türü olan, gaslightingin önemli bir boşanma sebebi olduğuna da değiniyor.

Diyor ki: Eşi, kadının kariyerini sürdürmesine karşı çıkmıyor ama ev işlerine, çocuk bakımına yetişemediği için suçlu hissetmesini sağlıyor ya da karışmıyorum diyor ama öyle bir manipüle ediyor ki günün sonunda kadın, vermek istemediği, sonradan pişman olacağı kararlar alabiliyor.

Ne zaman ki kadın, bu durumun farkına varıyor, ki bazen farkına bile varamadan ciddi sağlık sorunlarıyla da karşılaşmış olunabiliyor, o zaman ayrılmak istiyor.

O kadar çok kadın var ki böyle...