Haber Detayı
Orta Doğu'nun en büyük envanterine sahip: 5 başlıkta İran füzeleri
Gözler ABD ve İran'ın Cenevre'de bugün gerçekleştirmekte olduğu nükleer görüşmelerde. ABD'nin müzakerelerde gündeme getirdiği balistik füze programı ise en tartışmalı başlıklardan biri olarak görülüyor. Peki İran'ın bu gücü hakkında neler biliniyor?
İran ve ABD arasında bugün Cenevre'de düzenlenen yeni nükleer görüşmelerin öncesinde Tahran'ın balistik füze programı tekrardan gündeme geldi.İsrail yönetiminin ABD ve İran arasındaki nükleer müzakereler yeniden başlamadan önce Washington'dan balistik füzelerin kısıtlanmasını da anlaşmanın bir parçası haline getirmesi yönünde talepte bulunduğu öğrenilmişti.Peki İran'ın Batı'da ve İsrail'de endişe yaratan füzeleri hakkında bilinenler neler?BALİSTİK FÜZE NEDİR?Kalkış aşamasında roket motoru ile hız kazanan ancak sonrasında yerçekiminin etkisiyle hedefe yönelen roket güdümlü bir silah olan balistik füze, konvansiyonel patlayıcıların yanı sıra biyolojik, kimyasal ve nükleer başlık taşıma kapasitesine sahip olabiliyor.Batılı güçler bu füzeleri "istikrarı bozan bir tehdit" olarak görürken Tahran yönetimi bunları "caydırıcılık" olarak niteliyor.ORTA DOĞU'NUN EN BÜYÜK ENVANTERİNE SAHİPABD Ulusal İstihbarat Başkanlığı Ofisi'ne göre İran, Orta Doğu'daki en büyük balistik füze stokuna sahip olmasıyla öne çıkıyor.Füzelerin menzilini 2000 kilometre ile sınırlayan Tahran, bu silahların İsrail'i vurmaya yetebilecek kapasitede olduğunu belirtiyor.İran’daki birçok füze üssü Tahran ve çevresinde bulunuyor.
Kirmanşah ve Simnan eyaletleri ile Körfez bölgesine yakın alanlarda en az beş adet yeraltı "füze şehri" olduğu biliniyor.İŞTE FÜZE TİPLERİ VE MENZİLLERİStratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'ne (CSIS) göre İran'ın uzun menzilli füze envanterinde Secil (2000 km), Emad (1700 km), Ghadr (2000 km), Şahab (1300 km), Hürremşehr (2000 km) ve Huveyze (1350 km) bulunuyor.İran'ın yarı resmi haber ajansı ISNA ise geçen yıl nisan ayında yayınladığı grafite İsrail'e ulaşabilecek dokuz füzeyi sıraladı.
Buna göre Secil'in 2500 km menzile sahip olduğu ve saatte 17 bin kilometreden fazla hıza ulaşabildiği belirtildi.Kheibar'ın menzilinin 2000 km, Hacı Kasım'ın ise 1400 km olduğu da not düşüldü.Washington merkezli Silah Kontrol Derneği'ne göreyse İran'ın envanterinde ayrıca Şahab-1 (300 km), Zülfikar (700 km), Şahab-3 (800-1000 km), geliştirme aşamalarında olan Emad-1 (2000 km) ve Secil (1500-2500 km) modeli olduğu belirtiliyor.EN SON NE ZAMAN KULLANDI?İran geçen yıl İsrail ile 12 gün süren savaş sırasında balistik füzelerini kullandı.
Bu füzelerle düzenlenen saldırılarda onlarca kişi hayatını kaybederken binaların da yıkıldığı görüldü.Savaş Çalışmaları Enstitüsü (ISW) ve AEI Kritik Tehditler Projesi'ne göre İsrail savaş sırasında İran'ın füze rampalarının yaklaşık üçte birini imha etti.
Ancak İran oluşan hasarı telafi ettiğini iddia ediyor.12 Gün Savaşı'nda İsrail'deki yıkım.Bu arada ABD'nin İsrail'e verdiği destek sonrası da Katar'daki Amerikan üssü El Udeyd'e füze saldırısı düzenlendi.
Önceden haber verilen saldırıda can kaybı olmadı.Devrim Muhafızları Ocak 2024'te Irak Kürdistan Bölgesi'nde İsrail'in "casusluk merkezi" olarak kullandığını iddia ettiği bir hedefe füze attı.
Suriye'de terör örgütü IŞİD militanlarını hedef alan İran, Pakistan'da da ayrılıkçı Beluci militanlarıniki üssüne füze saldırısı düzenledi.2020'de, ABD'nin Kasım Süleymani'yi öldürmesinin ardından Irak'taki ABD üslerine de füze fırlattı.
ABD ve Suudi Arabistan, 2019'da Suudi petrol tesislerine yönelik dron ve füze saldırılarının arkasında da İran'ın olduğunu iddia ediyor ancak Tahran bu iddiaları reddediyor.RAPORLAR NE GÖSTERİYOR?ABD merkezli Demokrasilerin Savunması Vakfı'nda kıdemli Behnam Ben Taleblu'nun 2023 tarihli raporuna göre İran yeraltı füze depolarını genişletmeye, rampa sistemlerini geliştirmeye ve üretim ile depolama merkezlerini artırmaya devam ediyor.Raporda İran'ın tersine mühendislik yöntemiyle füze gövdelerini hafif kompozit malzemelerle geliştirerek menzili artırdığı belirtilmişti.Tahran Haziran 2023'te ise yerli üretim hipersonik balistik füzelerini ilk kez tanıttı.
Ses hızının en az beş katı hızla karmaşık bir yörüngede ilerleyen hipersonik füzeleri önlemek zor oluyor.Silah Kontrol Derneği'ne göre İran'ın füze programı büyük ölçüde Kuzey Kore ve Rus tasarımlarına dayanıyor.
Tahran'ın ayrıca Pekin'den teknik destek aldığı da belirtiliyor.
