Haber Detayı
Durand hattı yeniden alevlendi! 130 yıllık sınır krizi sıcak çatışmaya dönüştü
Dünya kamuoyu ABD–İran hattındaki gelişmelere odaklanmışken, Güney Asyada uzun süredir düşük yoğunluklu çatışmalarla ilerleyen Afganistan–Pakistan sınırında tansiyon bir anda zirveye çıktı. Pakistanın başkent Kabil dahil olmak üzere Afganistan topraklarına yönelik hava saldırıları düzenlemesi, bölgede yeni ve daha geniş çaplı bir çatışma dalgasının kapısını araladı. Taliban yönetimi ise misilleme yaptığını ve Pakistan tarafına ağır kayıplar verdirdiğini savundu.
Gerilimin son aşaması, hafta başında Pakistanın Afganistanın doğusundaki militan hedeflere yönelik operasyonlarıyla başladı.
İslamabad yönetimi, Pakistan Talibanı (TTP) ve DEAŞ bağlantılı unsurların kamplarını hedef aldığını açıkladı.
Pazar günü Nangarhar ve Paktika vilayetlerine düzenlenen saldırılarda Pakistan, 70 militanın etkisiz hale getirildiğini iddia etti.Ancak Perşembe akşamı Afgan güçleri, Pakistanın hava saldırılarına karşılık olarak sınır birliklerine operasyon düzenledi.
Gece boyunca karşılıklı topçu atışları ve çatışmalar yaşandı.
Cuma günü sabaha karşı 01.50de Pakistan, Gazap el-Hak adı verilen daha geniş kapsamlı bir operasyon başlattı.
Bu operasyon çerçevesinde Kabil, Kandahar ve Paktiaya hava saldırıları düzenlendi.
Yabancı kaynakların aktardığı bilgilere göre, 2 bin 600 kilometreyi aşan sınır hattının farklı noktalarında kara çatışmaları ve yoğun topçu atışları da gerçekleşti.KAYIP İDDİALARI VE F-16 TARTIŞMASIPakistan Savunma Bakanı Khawaja Mohammad Asif, iki ülke arasında artık açık savaş halinin söz konusu olduğunu söyledi.
Pakistan Enformasyon Bakanı Attaullah Tarar ise hava saldırılarında askeri tesislerin imha edildiğini ve yüzlerce Taliban unsurunun etkisiz hale getirildiğini ileri sürdü.
İslamabad yönetimi 274 Taliban mensubunun öldürüldüğünü, 400den fazla kişinin yaralandığını, çok sayıda karakolun imha edildiğini duyurdu.Taliban yönetimi ise bu rakamları kesin bir dille reddetti.
Afgan Savunma Bakanlığı kara çatışmalarında sekiz askerin öldüğünü, 11 kişinin yaralandığını açıkladı.
Taliban ayrıca 55 Pakistan askerini öldürdüğünü ve bazı askeri noktaları ele geçirdiğini iddia etti.Afgan basınında yer alan haberlere göre Afgan güçleri Pakistana ait bir F-16 savaş uçağını düşürdü.
Ancak Pakistan tarafı bu iddiayı yalanladı.GERİLİM ASİMETRİK SAVAŞA EVRİLEBİLİRUzmanlara göre çatışmaların derinleşmesi halinde Talibanın konvansiyonel hava gücü eksikliği nedeniyle daha çok asimetrik yöntemlere yönelebileceği belirtiliyor.
İntihar saldırıları, kamikaze dronlar ve sınır ötesi sızma operasyonlarının artabileceği değerlendiriliyor.Pakistan içinde de güvenlik alarmı üst seviyeye çıkarıldı.
Pencap eyaletinde önlemler sıkılaştırılırken, çok sayıda Afgan uyruklu sınır dışı merkezlerine alındı.
Olası militan saldırılarına karşı alarm seviyeleri yükseltildi.DİPLOMASİ İLE ÇÖZÜN ÇAĞRISIÇatışmaların tırmanması üzerine bölgesel ve küresel aktörlerden art arda itidal çağrıları geldi.* Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, krizin aşılması için Pakistan, Afganistan, Katar, Suudi Arabistandan mevkidaşları ile telefon görüşmeleri yaptı.* Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, taraflara uluslararası hukuka riayet etmeleri ve sivillerin korunmasını öncelemeleri çağrısında bulundu.* İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada Afganistan ve Pakistanı iyi komşuluk ilkeleri ve diyalog çerçevesinde anlaşmazlıklarını çözmeye davet etti.
Arakçi, özellikle Ramazan ayına atıf yaparak İslam dünyasında dayanışma ve itidal çağrısında bulundu.* Rusya Dışişleri Bakanlığı ise tarafların sınır ötesi saldırıları derhal durdurmasını istedi ve Moskovanın arabuluculuğa hazır olduğunu bildirdi.* Çatışmaların diplomatik yolla çözülmesini isteyen Suudi Arabistanın da Afgan tarafının elinde olduğu iddia edilen Pakistan askerleriyle ilgili temaslarda devreye girdiğini bildirdi.* Çinin ise her iki ülke ile de gerginliği yatıştırmak için temas halinde olduklarını bildirdi.KRİZİN ARDINDAKİ YAPISAL SORUNLARAfganistan ile Pakistan arasındaki gerilim yeni değil. 2021de Talibanın yeniden iktidara dönmesinden bu yana iki ülke arasında en az 75 sınır çatışması yaşandığı belirtiliyor. 2025 sonbaharında Katar ve Türkiyenin arabuluculuğunda sağlanan ateşkes ise kısa sürede bozulmuştu.Gerilimin merkezinde Pakistanın en büyük iç güvenlik tehdidi olarak gördüğü TTP bulunuyor.
İslamabad yönetimi, TTP liderliğinin Afganistanda barındığını ve Pakistan içindeki saldırıların buradan planlandığını savunuyor.
Taliban yönetimi ise bu suçlamaları reddediyor.HİNDİSTAN VE ÇİN FAKTÖRÜKrizin bir diğer boyutu ise Hindistanın Afganistandaki diplomatik hamleleri.
ABDnin çekilmesinin ardından Yeni Delhinin Taliban yönetimiyle temaslarını artırması ve Kabildeki varlığını teknik ekiplerle yeniden tesis etmesi, Pakistan tarafından güvenlik tehdidi olarak algılanıyor.
Pakistan yönetimi Afganistanın Hindistan etkisine açık hale geldiğini savunurken, Hindistan ise bu suçlamaları reddediyor.Bölgede Çinin artan ekonomik ve stratejik etkisi de denklemi daha karmaşık hale getiriyor.
Böylece Afganistan sahası, Pakistan–Hindistan–Çin ekseninde çok katmanlı bir rekabet alanına dönüşmüş durumda.DURAND HATTI ANLAŞMAZLIĞITüm bu gelişmelerin temelinde ise 1893 yılında çizilen ve Afganistan tarafından resmen tanınmayan Durand Hattı bulunuyor. 2 bin 611 kilometrelik bu sınır, Peştun nüfusu ikiye bölmüş durumda.
Egemenlik ve sınır güvenliği tartışmaları, iki ülke arasında kalıcı bir ihtilaf kaynağı olmayı sürdürüyor.
