ABD-İsrail-İran savaşı nasıl bitebilir? İşte 4 olası senaryo

ABD ve İsrail'in saldırılarıyla Orta Doğu yangın yerine döndü.

İran saldırılar karşısında misillemelere başladı.

Bölgedeki ülkelerde bulunan ABD üsleri bir bir vurulurken İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'i ve çok sayıda üst düzey yetkilisini kaybetti.

ABD Başkanı Donald Trump ise saldırıların 4 ila 5 hafta sürebileceğini hatta kara operasyonunun da masada olduğunu söyledi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise savaşın uzun sürmeyeceğini söyledi fakat nihai hedefin ne olacağı konusu belirsiz kaldı.

Washington yönetimi bir yandan İran’ın nükleer programının durdurulmasını öncelik olarak gösterirken, diğer yandan balistik füze kapasitesinin ortadan kaldırılması ve askeri yapının zayıflatılması hedeflerinden söz ediyor.

SAVAŞ NASIL BİTEBİLİR?

İngiliz basınından The Times, gazetesi, savaşın bitişi için olası 4 senaryoyu sıraladı: Rejimin ayakta kalması, rejimin uyum sağlaması, rejim değişikliği, çöküş ve kaos. 1.

Rejimin ayakta kalması Geçtiğimiz dönemlerdeki saldırılar da gösteriyor ki güçlü ve köklü rejim değişikliğinin hava saldırılarıyla gerçekleşmesi düşük ihtimal.

ABD ve İsrail saldırılarına bir noktada son verebilir.

Tahran'da rejim ağır kayıplar verse de sürebilir.

İran’da üç kişilik geçici bir liderlik komitesi oluşturuldu.

Olası yeni lider adayları arasında Mucteba Hamaney (Ali Hamaney’in oğlu) Hasan Humeyni (İran İslam Cumhuriyeti’nin kurucusu Ruhullah Humeyni’nin torunu) ve eski Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani var.

Bu senaryoda rejim, nükleer programda sınırlı tavizler vererek ayakta kalmayı başarabilir. 2.

Rejimin uyum sağlaması Rejim değişmese de son bulmaması için daha 'uzlaşmacı' bir isim üzerinde anlaşılabilir.

Batı ile pazarlık yapabilecek bir isimde karar verilebilir.

Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Ali Laricani, Batı’da “iş yapılabilir” bir isim olarak anılıyor.

Ancak kamuoyuna yaptığı açıklamalarda sert bir tutum sergiliyor.

Bu modelde İran, İslam Cumhuriyeti yapısını korur ancak dış politikada kısmi geri adımlar atabilir. 3.

Rejim değişikliği 28 Aralık'ta başlayan rejim karşıtı protestolar İran halkının da rejim değişikliğinden yana olduğunu ortaya koydu.

Bazıları, sürgündeki şahın oğlu Rıza Pehlevi'nin geçiş sürecini yönetmesini savundu.

Bir diğer muhalif yapı ise Halkın Mücahitleri Örgütü.

Örgütün lideri Meryem Recavi, Batı’da destek bulsa da İran içindeki gerçek etkisi tartışmalı.

Ancak İran toplumunun farklı kesimlerinin tek bir lider etrafında birleşip birleşemeyeceği belirsizliğini koruyor. 4.

Çöküş ve kaos Nüfusun büyük çoğunluğu Şii olan İran, Irak gibi mezhepsel olarak bölünmüş bir ülke değil.

Ancak bu durum olası bir otorite boşluğunda istikrarsızlık yaşanmayacağı anlamına gelmiyor.

Doğuda Beluç isyanı, kuzeyde Kürt hareketleri ve bazı Arap ile Azeri bölgelerdeki gerilimler, merkezi otoritenin zayıflaması halinde farklı güç odaklarının ortaya çıkmasına yol açabilir.

Güvenlik yapılarının çökmesi halinde ülke içinde parçalı ve kontrolsüz bir güç mücadelesi yaşanabileceği düşünülüyor.