Haber Detayı
Savaş sigorta sektöründe derin yaralar açıyor
ABD ve İsrail’in İran’a saldırıları sonrası Hürmüz Boğazı’nın kapanması ve hava sahalarının kilitlenmesi, küresel ticaretle birlikte sigorta sektörünü de sarstı. Savaş riski poliçeleri iptal edilirken primlerde yüzde 50’ye varan artışlar konuşuluyor. Deniz taşımacılığı Ümit Burnu’na yönelirken navlunlar yükseldi, enerji altyapıları “yüksek risk” sınıfına alındı. Havacılıkta binlerce uçuş iptal edilirken reasürans piyasasında kapasite daralması ve fiyat artışı beklentisi öne çıktı. Turizmdeki durma da seyahat sigortalarında talep artışı ve teminat tartışmalarını beraberinde getirdi.
SELÇUK ALTUN ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve İran Dini Lideri Hamaney’in öldürülmesiyle başlayan çatışmalar, kısa sürede bölgesel ve küresel güvenlik krizine dönüştü.
Hürmüz Boğazı’nda fiili bir kapanma yaşanırken, Umman’a bağlı Khasab açıklarında Palau bandıralı Skylight tankerine saldırı düzenlendi.
İran Devrim Muhafızları, yayın yoluyla boğazın gemi geçişine kapatıldığını duyurdu.
Bu gelişmeler, ticaret tarafında tedarik zincirlerini gererken, hava sahalarının kapatılması turizm ve yolcu taşımacılığını durma noktasına getirdi.
Hürmüz havzasındaki belirsizlik, rafineri, petrokimya, konteyner ve gıda başta olmak üzere geniş bir mal yelpazesinde sevkiyatları yavaşlattı.
Analistler, tanker saldırısının “enerji arzı öncesi güvenlik şoku” yaratarak konteynerden kimyasala, otomotivden tarımsal girdilere kadar fiyatlamaları yeniden şekillendireceğini belirtiyor.
Çatışmaların başlamasıyla birlikte uluslararası sigorta piyasasında da alarm verildi.
Körfez ve Hürmüz Boğazı’nı kapsayan seyir bölgeleri, aniden “savaş bölgesi” statüsü kazanarak risk algısını yükseltti.
Birçok deniz sigortası şirketi, 1 Mart akşamı itibarıyla bölgedeki gemiler için savaş riski teminatlarını iptal etmeye başladı.
Ünlü P&I kulüpleri (Skuld, Gard, NorthStandard, Londra P&I ve American Club) yayımladıkları bildirimlerle, 5 Mart’tan geçerli olmak üzere Körfez ve İran sularında sefer yapan gemilere yönelik savaş riski sigortalarını kısıtladıklarını duyurdu.
Japon MS&AD Grubu da İran ve İsrail çevresindeki savaş riski sigortalarında tedariki askıya aldı.
Geleneksel olarak Basra Körfezi için yıllık savaş riski primi, gemi değerinin yaklaşık yüzde 0,25’i civarındayken, şimdi ek yüzde 50’ye varan zam senaryoları gündeme geldi.
Örneğin; 100 milyon dolarlık bir gemide sefer başına ödenen 250 bin dolarlık prim, yeni anlaşmalarda 375 bin dolara yükseldi.
İsrail limanlarına uğrayan gemilerde bu tutar daha da yüksek olabiliyor.
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı kapanırsa dünya petrol ticaretinin beşte birini etkileyen ciddi bir şok yaşanacağını belirtiyor.
Hürmüz rotası yerine Ümit Burnu alternatifi Bölgedeki belirsizlik, gemi sahiplerini alternatif rotalar aramaya zorladı.
Skuld ve diğer P&I kulüplerinin özel savaş risklerini kaldırması, gemi sahiplerini ya pahalı sigorta anlaşmaları yapmaya ya da Hürmüz rotası yerine Ümit Burnu güzergâhını tercih etmeye itti.
Bu alternatif rota, teslimat sürelerini günler veya haftalarca uzatıyor ve doğrudan işletme maliyetlerini yüzde 40-60 artırıyor.
Öte yandan, şimdiden yüzlerce tanker normal rotalarının dışında beklemeye başladı.
Reuters’a göre, Hürmüz’ün kuzeyinde en az 150 tanker (ham petrol ve LNG taşıyan gemiler dahil) demirlerken, boğazın diğer tarafında onlarca tanker hareketsiz kaldı.
Risk algısının artması navlun fiyatlarını da rekor seviyelere çıkardı; fiyat artışları genel olarak yüzde 30’un üzerinde.
Enerji sigortalarında risk primleri tırmanıyor İran’la çatışmanın enerji altyapısına olası etkileri, sigorta firmalarının enerji varlıklarında risk primlerini artırıyor.
Hürmüz Boğazı’ndan geçen günlük yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve LNG sevkiyatları, ‘yüksek risk’ sınıfına alındı.
Katar’ın LNG ihracatını güçlendiren boru ve terminalleri bu nedenle ek risk altında görülüyor.
OPEC+ ülkeleri kısa vadede piyasayı istikrara kavuşturmak için acil toplantılar düzenledi ve planlı üretim değişiklikleri açıkladı.
Uzmanlara göre uzun dönemde olası askeri hasar, tedarik zincirinde aksamalara yol açabilir.
Enerji sigortalarında savaş ve terör şartları yeniden gözden geçirilirken, rafineriler, boru hatları ve petrol sahaları için primler artırılıyor.
Havada da kriz var Havacılık sektörü de krizden etkilenen en büyük alanlardan biri oldu.
Ortadoğu hava sahasının büyük kısmı aniden kapandı.
İran, Irak, Ürdün, Suriye, Kuveyt, Bahreyn ve BAE hava sahalarını kilitlerken, Emirates ve Etihad uçuşlarını askıya aldı.
Qatar Airways ve Virgin gibi yan kuruluşlar da Doha uçuşlarını iptal etti.
İlk üç günde küresel ölçekte yaklaşık 7 bin 760 uçuş iptal edildi.
Bu gelişmeler uçuş rotalarını ve programlarını altüst ederken, havacılık sigortalarında belirsizlik yarattı.
Sigorta uzmanları, bölgedeki hava saldırıları riskine karşı uçak ve yolcu sigortası şartlarını yeniden değerlendiriyor.
Ana gövde ve sorumluluk sigortaları sürerken, olası hava saldırıları ve kaçırma riskleri için ek teminatlar pahalılaştı.
Türkiye gibi transit noktalar, güvenlik seviyelerini yükseltip uyarılar yayınladı.
Reasürans piyasasında daralma bekleniyor Gerilimin sürdüğü ortamda reasürörler temkinli davranıyor.
Uzmanlara göre, reasürans kapasitesi daralacak, yeni sigorta anlaşmalarında yüksek prim ve pay şartları aranacak.
Acil kontratlarda teminat sürelerinin 24–48 saatte sabitlenebileceği ve savaş/terör teminatlarının sigortadan çıkarılabileceği belirtiliyor.
Reasürans şirketleri büyük kayıplara karşı ihtiyatlı davranıyor, bu da primlerin hızla yükselmesine yol açabilir.
Bazı analistler, savaş riski reasürans fiyatının kriz çözülene kadar iki katına çıkabileceğini öngörüyor.
