Haber Detayı
Hürmüz krizi enerji piyasalarını sarstı: Petrol ve LNGde alternatifler yetersiz
İranın Hürmüz Boğazını gemi geçişlerine kapatma kararı, küresel enerji piyasalarında dengeleri sarsarken Körfez ülkelerini alternatif ihracat rotaları aramaya yöneltti. Günlük milyonlarca varil petrol ve büyük miktarda LNGnin dünya piyasalarına ulaştığı kritik geçiş noktasının fiilen devre dışı kalması, arz güvenliği tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
ABD ve İsrailin İrana yönelik askeri operasyonlarının ardından bölgede tansiyon yükselirken, İrandan enerji piyasalarını doğrudan etkileyen bir adım geldi.
İran Devrim Muhafızları yetkilileri, Hürmüz Boğazından gemi geçişlerine izin verilmeyeceğini duyurdu.Basra Körfezini Umman Körfezi ve Arap Denizine bağlayan bu stratejik geçiş noktası üzerinden normal şartlarda günlük yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü taşınıyor.
Bu miktar, küresel deniz yoluyla petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birine denk geliyor.
Sevkiyatların büyük bölümü Asya pazarına yöneliyor.ALTERNATİFLER SINIRLI VE KAPASİTE YETERSİZHürmüze alternatif olarak öne çıkan iki ana güzergah bulunuyor:Suudi Arabistanın doğusundaki tesisleri Kızıldeniz kıyısındaki Yenbu Limanına bağlayan Doğu-Batı Ham Petrol Boru Hattı (Petroline).BAEde Habshandan Fuceyra Limanına uzanan Abu Dabi Ham Petrol Boru Hattı (ADCOP).Ancak bu hatların toplam kapasitesi günlük yaklaşık 3,5 ila 5,5 milyon varil arasında hesaplanıyor.
Bu da Hürmüzden geçen toplam hacmin ancak sınırlı bir bölümünü telafi edebilecek düzeyde.Irak, Kuveyt, Katar ve Bahreyn gibi ülkelerin ihracatlarının neredeyse tamamını Hürmüz üzerinden gerçekleştirdiği düşünüldüğünde, alternatiflerin yetersiz kaldığı görülüyor.
İranın Gore-Cask boru hattı ise fiilen devreye alınmadığı için etkin bir seçenek olarak değerlendirilmiyor.LNG TARAFINDA ÇIKIŞ YOLU YOKPetrol tarafında sınırlı da olsa alternatif hatlar bulunurken, LNG için tablo daha kritik.
Geçen yıl Hürmüz Boğazından 112 milyar metreküpü aşkın LNG sevkiyatı yapıldı.
Bu miktar küresel LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20sine karşılık geliyor.Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından Katarın sevkiyatlarının büyük bölümü bu güzergah üzerinden gerçekleşiyor.
Uzmanlara göre LNG ticaretinde Hürmüze alternatif olabilecek kısa vadeli bir rota bulunmuyor.
Bu durum, küresel gaz fiyatlarında ani ve sert dalgalanma riskini artırıyor.HÜRMÜZÜN YERİNİ TUTMAZEnerji uzmanları, Suudi Arabistan ve BAEnin boru hatlarının tam kapasite çalışması halinde bile günlük 6–6,5 milyon varillik bir hacmi karşılayabileceğini belirtiyor.
Bu da 10 milyon varilin üzerinde bir miktarın açıkta kalması anlamına geliyor.Uzman değerlendirmelerine göre alternatif güzergahlar olası arz şokunu hafifletebilir; ancak Hürmüz Boğazının yerine geçmesi mümkün görünmüyor.ALTERNATİF HATLAR DA RİSK ALTINDAKızıldenizin güneyinde artan güvenlik riskleri ve Bab el-Mandeb Boğazındaki tehditler, alternatif rotaların da kırılgan olduğunu gösteriyor.
Suudi Arabistanın Yenbu çıkışlı sevkiyatları artırma planları lojistik ve depolama kısıtlarıyla karşı karşıya.Benzer şekilde BAEnin Fuceyra üzerinden gerçekleştirdiği ihracatın da bölgesel güvenlik riskleri nedeniyle tehdit altında olduğu belirtiliyor.
